Rząd zamrozi ceny gazu. Ekspert: zabezpieczenie przed realnym ryzykiem

Przemysław Ciszak
Premier Donald Tusk poinformował we wtorek o przyjęciu przez rząd ustawy zamrażającej ceny gazuPremier Donald Tusk poinformował we wtorek o przyjęciu przez rząd ustawy zamrażającej ceny gazu
Źródło zdjęć: © Getty Images, Unsplash.com | Arthur Lambillotte (Unsplash), KWON JUNHO (Unsplash) | ZipZapic.com

We wtorek rząd przyjął projekt ustawy zamrażającej ceny gazu dla odbiorców indywidualnych od stycznia 2027 r. Według resortu energii na rachunkach Polaków ma to dać oszczędność średnio od 77 zł do 1863 zł w skali roku. – Traktowałbym tarczę jako zabezpieczenie przed realnym ryzykiem – ocenia w rozmowie z money.pl Łukasz Czekała, prezes OptimalEnergy.

Pod koniec października ceny gazu na giełdzie w Amsterdamie, która jest punktem odniesienia dla całej Europy, przekroczyły 100 euro za megawatogodzinę – pierwszy raz od końca 2022 r. Choć w listopadzie surowiec potaniał (we wtorek 17 listopada kosztuje 86,10 euro za MWh), to nadal jest bardzo drogi w porównaniu z czasami pokoju. W związku z wojną na Bliskim Wschodzie sytuacja na rynkach jest bardzo niestabilna. Do tego, jak zauważają analitycy, modele pogodowe są niespójne, co obniża zaufanie do prognoz dotyczących tego, czy czeka nas ciepła, czy mroźna zima.

W reakcji na tę sytuację rząd we wtorek zdecydował o przywróceniu mrożenia cen gazu dla odbiorców indywidualnych, znanego z wcześniejszych kryzysów energetycznych. Tarcza miałaby obowiązywać od początku stycznia do końca grudnia 2027 r.


DLA CIEBIE
Finanse firmy pod kontrolą. Nawyki, które ułatwiają biznes

Różnica między ceną na rynkach sprzed wojny a dzisiejszą jest szokująca. To ok. 100 euro, czyli ponad 450 zł za MWh. Ta cena byłaby nieakceptowalna z punktu widzenia każdej polskiej rodziny – mówił we wtorek premier Donald Tusk.

W rzeczywistości ta różnica wynosi około 78 euro. USA i Izrael zaatakowały Iran 28 lutego 2026 r. Jeszcze w grudniu 2025 r. za gaz w Amsterdamie płaciło się 26 euro za MWh, a najwyższa cena w ciągu ostatniego roku to 104 euro pod koniec października 2026.

Przed posiedzeniem rządu premier zapowiedział też, że rząd będzie pracował nad kwestią energii elektrycznej, "tak, żeby Polacy mogli przeżyć tę późną jesień i zimę bez szoku cenowego".

Ile oszczędzą Polacy?

Zgodnie z założeniem rządu maksymalna cena gazu ma obejmować wszystkich odbiorców chronionych, w tym gospodarstwa domowe. Dotyczyć to będzie również wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, a także podmiotów realizujących ważne zadania z zakresu użyteczności publicznej, takie jak szkoły, szpitale, domy opieki, kościoły i noclegownie.

Zgodnie z ustawą cena dla wszystkich odbiorców chronionych nie przekroczy 197,29 zł za MWh, czyli będzie dokładnie na tym samym poziomie, jaki mamy teraz.

– Jeśli chodzi o potencjalne oszczędności dla obywateli, to oczywiście one wynikają z różnicy pomiędzy aktualną ceną a założeniem na poziomie 275 zł/MWh, które zostało podane w OSR. Im więcej gazu zużywamy do ogrzewania domu, tym proporcjonalnie więcej zaoszczędzimy – tłumaczy w rozmowie z money.pl Łukasz Czekała, prezes porównywarki kosztów energii OptimalEnergy.

Zgodnie z przyjętymi w projekcie ustawy założeniami gospodarstwa domowe oszczędzą średnio w skali roku od 77 zł w przypadku tzw. kuchenkowiczów do nawet 1863 zł w przypadku tych gospodarstw domowych, które wykorzystują paliwa gazowe do celów grzewczych.

– Samo zamrożenie ceny za paliwo gazowe nie gwarantuje też niezmienionej kwoty całej faktury. Pozostają jeszcze opłaty dystrybucyjne i abonament. Na szczęście ich udział w całym rachunku to ok. 20 proc. w zależności od zużycia, więc ewentualne podwyżki nie będą w istotny sposób rzutować na wysokość całej faktury za gaz – przypomina Czekała.

Czeka nas droga zima? Powrót tarcz uzasadniony

Po tym, jak pod koniec października ceny przekroczyły już drugi raz w ciągu ostatnich miesięcy poziom 100 euro/MWh, analitycy oceniają ryzyko kolejnych wzrostów jako duże. Dlatego też, jak podkreśla Łukasz Czekała, rządowa osłona ma uzasadnienie w danych rynkowych.

– Po danych z Towarowej Giełdy Energii widzimy, że średnia ważona cena kontraktu na gaz z dostawą na 2027 r. wyniosła w październiku 330,70 zł/MWh, wobec 266,23 zł/MWh we wrześniu, z kolei od początku listopada widzimy już wyraźny spadek dla tych wycen. Jeśli porównamy rok do roku, to te wzrosty są jeszcze większe, bo w ostatnim kwartale 2025 r. gaz w kontraktach na kolejny rok kosztował w okolicy 150 zł/MWh - tłumaczy prezes Optimal Energy.

W jego ocenie jest to wyraźny sygnał presji na koszty zakupu gazu, choć pamiętajmy, że nie oznacza automatycznie takiej samej podwyżki rachunków. Przyszła taryfa zależy również od cen, po których sprzedawca kupował i zabezpieczał dostawy wcześniej i kiedy to robił. Nie można patrzeć tylko przez pryzmat dzisiejszych stawek i tylko na podstawie danych z jednego produktu giełdowego.

Osobiście traktowałbym tarczę jako zabezpieczenie przed realnym ryzykiem, a nie dowód, że tak duża podwyżka jest nieunikniona przez cały przyszły rok, gdyby mechanizm nie został wprowadzony – ocenia analityk.

Jak przypomina w odpowiedzi na nasze pytania URE, "czynnikami decydującymi o kosztach zakupu gazu przez odbiorców – w tym także przez odbiorców w gospodarstwach domowych – są ceny gazu ziemnego na zorganizowanych platformach obrotu (w Polsce – Towarowa Giełda Energii). O ich poziomie decydują z kolei ceny na rynku światowym, np. na giełdzie holenderskiej, charakteryzującej się dużym wolumenem obrotu".

Jak podkreśla Urząd, taryfy są zatwierdzane zasadniczo na okres 12 miesięcy, przy czym okres ten w większości przypadków nie pokrywa się z okresem roku kalendarzowego. Skutkiem tego proces składania wniosków i zatwierdzania taryf jest działaniem ciągłym, prowadzonym w ciągu całego roku.

"W ramach tego procesu są już zatwierdzane taryfy, zawierające ceny gazu, które będą stosowane w styczniu 2027 r., jak i w kolejnych miesiącach tego roku" – przypomina URE.

Nowy podatek?

Z oceny skutków regulacji projektu mrożenia cen gazu wynika, że nowe rozwiązania mają kosztować blisko 6,2 mld zł. Rząd ma przygotowany plan, skąd pozyska na to środki. Przyjęte we wtorek nowe przepisy przewidują bowiem wprowadzenie daniny od nadzwyczajnych zysków sprzedawców paliw gazowych, która ma sfinansować rekompensaty wypłacane przedsiębiorstwom energetycznym stosującym cenę maksymalną gazu.

Po przeprocedowaniu przez parlament ustawa trafi do podpisu na biurko prezydenta. To on ostatecznie zdecyduje o jej losie. Warto pamiętać, że w przypadku ustawy o nadzwyczajnych zyskach firm paliwowych zdecydował się na podpisanie dopiero drugiej ustawy w tej sprawie (pierwszej nie podpisał i odesłał ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej), odsyłając ją następnie do TK w trybie kontroli następczej.

Przemysław Ciszak, dziennikarz money.pl

Wybrane dla Ciebie