Skutki wygaszania pomocy dla Ukraińców. Resort zdrowia odpowiada na apel
Ministerstwo Zdrowia nie planuje w najbliższym czasie dodatkowych regulacji dla obywateli Ukrainy - przekazał PAP resort. O podjęcie takich działań zaapelowało - m.in. do MZ - kilkadziesiąt organizacji. Ich wystąpienie ma związek ze skutkami wejścia w życie ustawy wygaszającej pomoc dla Ukraińców.
Przedstawiciele kilkudziesięciu organizacji pozarządowych, m.in. Stowarzyszenia Homo Faber, Fundacji Polskie Forum Migracyjne, Związku Ukraińców w Polsce, portalu Sestry.eu, a także m.in. reżyserka Agnieszka Holland i była zastępczyni RPO dr Hanna Machińska, skierowali w tym tygodniu list otwarty do trzech resortów: spraw wewnętrznych i administracji, zdrowia oraz pracy.
Opisali w nim konsekwencje wygaszania zapisów tzw. specustawy o różnych formach wsparcia dla Ukraińców, którzy znaleźli się w Polsce w związku z atakiem Rosji na Ukrainę. 5 marca weszła w życie ustawa regulująca kwestie w tym zakresie.
"Nikt sobie nie uświadamia". Porównał Polskę i USA
Skutkiem ubocznym tej zmiany jest powstawanie luk systemowych dla osób szczególnie wrażliwych: starszych, ciężko chorych, opiekujących się dziećmi lub osobami z niepełnosprawnościami, a także dla rodzin, które nie spełniają nowych kryteriów, ale obiektywnie nie są w stanie osiągnąć samodzielności w krótkim czasie - podkreślili autorzy petycji.
Zmiana ta w rzeczywistości prowadzi do powstawania licznych sytuacji bez wyjścia, w których osoby znajdują się poza jakimkolwiek systemem wsparcia - zarówno zdrowotnego, jak i socjalnego - czytamy w liście.
Zaapelowali do MSWiA, MZ i MRPiPS o ponowne przeanalizowanie skutków wejścia w życie przepisów.
"Wnosimy o pilne podjęcie działań koordynowanych międzyresortowo (w szczególności: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Finansów) z udziałem instytucji realizujących świadczenia (Narodowy Fundusz Zdrowia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych) w celu naprawy sytuacji i eliminacji krzywdzących skutków zmienionych regulacji" - napisali.
W przypadku świadczeń zdrowotnych podkreślili konieczność pilnego wprowadzenia rozwiązań przejściowych zapewniających realną ciągłość prawa do leczenia dla osób w trakcie terapii ratującej życie (w tym leczenia onkologicznego), także poza hospitalizacją, w okresie uzyskiwania tytułu ubezpieczeniowego.
Zaakcentowali też konieczność doprecyzowania i ujednolicenia zasad obejmowania ubezpieczeniem zdrowotnym osób starszych pobierających świadczenia zagraniczne, w tym wydanie jednolitych wytycznych dla oddziałów NFZ i podmiotów leczniczych co do weryfikacji uprawnień oraz dopuszczalnych tytułów, np. jako członek rodziny, dobrowolne ubezpieczenie.
PAP zapytała MZ, czy dostrzega konieczność przygotowania dodatkowych przepisów regulujących te kwestie oraz o współpracę z innymi resortami w tym obszarze.
"W Ministerstwie Zdrowia nie ma planów podejmowania w najbliższym czasie prac nad przygotowaniem dodatkowych przepisów odnoszących się do ochrony czasowej" - odpowiedział resort. Dodał, że nie wie, czy takie plany ma MRPiPS lub MSWiA.
Resort podkreślił, że obecny stan prawny jest możliwie najbardziej zbliżony do zasad obowiązujących obywateli Polski. Jednocześnie "sytuacja tych beneficjentów ochrony czasowej, którzy utracili prawo do leczenia, jest analogiczna do tej, w jakiej znajdują się nieubezpieczeni obywatele polscy".
PAP zwróciła się o informacje w sprawie ewentualnych prac nad kwestią uzupełnienia przepisów regulujących sytuację osób z Ukrainy do MSWiA oraz MRPiPS. Do chwili nadania depeszy nie otrzymała odpowiedzi.
Specjalne regulacje dla uchodźców w Ukrainy wygaszane
Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw została podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego 19 lutego.
Większość przepisów zaczęła obowiązywać w czwartek 5 marca. Zakładają one stopniowe wygaszanie specjalnych regulacji dla uchodźców z Ukrainy, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony tymczasowej do 4 marca 2027 r.
Tzw. ustawa pomocowa (specustawa) obowiązująca od 2022 r. stworzyła osobny system prawny upraszczający zasady pobytu, pracy, świadczeń i edukacji dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Nowa ustawa ten system wygasza. Zamiast niego powstaje wspólny system ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców.
