Tąpnięcie w handlu zagranicznym Niemiec. USA tracą pozycję lidera na rzecz Chin

Relacje handlowe między Berlinem a Waszyngtonem przechodzą wyraźne ochłodzenie, co jest bezpośrednim skutkiem zaostrzonej polityki celnej amerykańskiej administracji. Najnowsze dane z Wiesbaden pokazują, że niemiecki przemysł motoryzacyjny i maszynowy traci kluczowy rynek zbytu, a na mapie globalnych powiązań gospodarczych dochodzi do istotnych przetasowań. Oznacza to, że najnowsze groźby Donalda Trumpa mogą być bolesne dla niemieckiej gospodarki.

Federalny Urząd Statystyczny (Destatis) opublikował we wtorek szczegółowy raport dotyczący wymiany handlowej w okresie od stycznia do listopada 2025 roku. Wynika z niego, że wartość towarów wysłanych z Niemiec do Stanów Zjednoczonych wyniosła 135,8 mld euro. Choć kwota ta wciąż robi wrażenie, w ujęciu rocznym oznacza ona głęboki spadek o 9,4 proc. Dla porównania, w analogicznym okresie roku 2024 wartość ta sięgała blisko 150 mld euro.

Analitycy urzędu zwracają uwagę, że dynamika handlu z USA wypadła w 2025 roku znacznie poniżej średniej dla całego niemieckiego handlu zagranicznego. Podczas gdy globalny eksport Niemiec zanotował w tym czasie symboliczny wzrost o 0,5 proc., rynek amerykański stał się hamulcem dla niemieckich statystyk.

Szczegółowa analiza sektorowa pokazuje, które gałęzie niemieckiej gospodarki najbardziej odczuły zmianę klimatu politycznego za Atlantykiem. Największym przegranym okazała się branża motoryzacyjna, będąca tradycyjnie wizytówką niemieckiego eksportu. Wartość sprzedanych do USA samochodów i części zamiennych spadła aż o 17,5 proc., zamykając się w kwocie 26,9 mld euro.

Spadki nie ominęły również innych kluczowych sektorów. Producenci maszyn odnotowali zmniejszenie sprzedaży o 9 proc., a branża chemiczna skurczyła się w relacjach z USA o ponad 14 proc. Jedynym znaczącym segmentem, który oparł się negatywnemu trendowi, były wyroby farmaceutyczne, notując niewielki, niespełna jednoprocentowy wzrost.

Destatis wskazuje, że asymetria w wymianie handlowej – czyli spadek eksportu przy jednoczesnym wzroście importu z USA o 2,2 proc. – doprowadziła do wyraźnego skurczenia się niemieckiej nadwyżki handlowej. W analizowanym okresie wyniosła ona 48,9 mld euro. To najniższy wynik od pandemicznego roku 2021. Mimo spadku o blisko jedną czwartą w porównaniu do rekordowego roku 2024, Stany Zjednoczone pozostają krajem, z którym Niemcy wypracowują największe dodatnie saldo wymiany towarowej.

Ciekawie prezentuje się struktura importu. Niemcy sprowadzają z USA coraz więcej produktów farmaceutycznych oraz sprzętu transportowego innego niż samochody osobowe – kategoria ta, obejmująca m.in. samoloty, statki i pojazdy szynowe, wzrosła o ponad jedną czwartą. Zauważalnie spadł natomiast import amerykańskich surowców energetycznych – ropy i gazu.

Słabsza kondycja handlu transatlantyckiego miała swoje geopolityczne konsekwencje w statystykach. Stany Zjednoczone, które w 2024 roku cieszyły się pozycją najważniejszego partnera handlowego Niemiec, nie zdołały utrzymać tego tytułu. Ze względu na mniejszy wolumen eksportu, USA zostały ponownie wyprzedzone przez Chiny.

Ranking ten tworzony jest na podstawie sumy eksportu i importu. Całkowite obroty handlowe z USA wyniosły do listopada 2025 roku 222,8 mld euro. W tym samym czasie wymiana z Państwem Środka osiągnęła poziom 230,8 mld euro. Przewaga Chin wynika w dużej mierze z ogromnego strumienia towarów płynących z Azji do Europy, który przeważa nad niemieckim eksportem w tamtym kierunku.

Niemiecki urząd statystyczny osadził te dane również w szerszym kontekście europejskim, powołując się na dane Eurostatu. Na pierwszy rzut oka handel Unii Europejskiej z USA kwitnie – eksport całej Wspólnoty wzrósł o 4,7 proc. Diabeł tkwi jednak w szczegółach.

Statystyki unijne zostały mocno zaburzone przez jeden kraj – Irlandię. Zielona Wyspa odnotowała gigantyczny, ponad 60-procentowy wzrost eksportu do USA, co jest zasługą potężnego sektora farmaceutycznego ulokowanego w tym kraju. Gdyby wyłączyć ten jeden przypadek, obraz relacji transatlantyckich byłby znacznie bardziej pesymistyczny. Dane pokazują, że aż 20 z 27 państw członkowskich UE odnotowało w 2025 roku spadek eksportu do Stanów Zjednoczonych, podążając tą samą ścieżką co Niemcy.

Warto odnotować, że metodologia Destatis obejmuje fizyczny przepływ towarów przez granicę, nie uwzględnia natomiast handlu usługami, który jest monitorowany oddzielnie przez Bundesbank. Pełne dane za rok 2025, uwzględniające grudzień, zostaną opublikowane w późniejszym terminie, jednak obecny trend spadkowy w relacjach z USA wydaje się być przesądzony.