Unijne miliardy odmieniły polską kolej. Wielka transformacja

Transport szynowy przeżywa obecnie swój renesans na całym kontynencie. Chociaż w minionym stuleciu wydawało się, że pociągi przegrają rywalizację z lotnictwem i motoryzacją, unijne środki finansowe odwróciły ten trend. Europejscy decydenci stawiają na zeroemisyjność i wygodę, co znajduje odzwierciedlenie w konkretnych budżetach. Jak informuje Ministerstwo Infrastruktury, w ramach Krajowego Planu Odbudowy Polska otrzyma ponad 18 mld zł.

To istotna kwota, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych doniesień o rezygnacji Polski z części środków z KPO na inne cele. Pieniądze te zostaną w najbliższym czasie przeznaczone na modernizację pociągów oraz inwestycje poprawiające parametry prędkości przejazdów na krajowych trasach.

Zanim jednak zaplanowano wydatki z KPO, polska infrastruktura przeszła już długą drogę modernizacyjną. Z danych udostępnionych przez spółkę PKP Polskie Linie Kolejowe wynika, że w latach 2004 i 2025 łączne nakłady na rozwój tej gałęzi transportu wyniosły ponad 137 mld zł. Autorzy publikacji na Portalu Funduszy Europejskich przypominają, że przed wejściem Polski do struktur unijnych podróże dalekobieżne wiązały się z wieloma niedogodnościami. Pasażerowie musieli mierzyć się z przestarzałym taborem, brakiem klimatyzacji, zatłoczonymi korytarzami oraz wszechobecnym dymem papierosowym w wyznaczonych przedziałach dla palących.

Sytuacja uległa drastycznej zmianie dzięki funduszom europejskim. Spółka PKP PLK raportuje zmodernizowanie ponad 18 tys. kilometrów torów. Z kolei PKP Intercity informuje o zakupie lub gruntownej przebudowie blisko 600 wagonów, 83 lokomotyw oraz 60 elektrycznych zespołów trakcyjnych. Wprowadzenie na tory składów Pendolino pozwoliło na skrócenie czasu przejazdu z Warszawy do Krakowa czy Gdańska do niespełna 3 godzin. Obecnie standardem staje się dostęp do bezprzewodowego internetu, obecność stref ciszy oraz nowoczesnych wagonów restauracyjnych, co pozytywnie oceniają pasażerowie kolei w Polsce.

Dalsze plany zakładają nie tylko wymianę taboru na całkowicie zeroemisyjny, ale również walkę z wykluczeniem komunikacyjnym. W budowie znajdują się nowe dworce w regionach, które dotychczas były pozbawione dostępu do kolei. Planowane jest także zwiększenie częstotliwości kursowania składów na najważniejszych trasach. Unia Europejska dąży do tego, aby pociągi stały się dla obywateli transportem pierwszego wyboru, stanowiąc realną i ekologiczną alternatywę dla ruchu samochodowego oraz lotniczego.

Instytucje unijne aktywnie promują ten środek komunikacji wśród młodych ludzi. Europejski Portal Młodzieżowy podaje, że od 2018 r. z programu DiscoverEU skorzystało ponad 430 tys. osób, otrzymując bezpłatne bilety na przejazdy po całej Europie. Wzrost popularności kolei to jednak nie tylko kwestia ekologii i unijnych dotacji, ale też specyfiki samego podróżowania.

Inwestycje w kolej, zwłaszcza te finansowane z Krajowego Planu Odbudowy, były w ostatnich miesiącach tematem intensywnych prac i doniesień. Aktywne działania prowadzone przez przewoźników, takich jak PKP Intercity, widoczne były chociażby w odbiorze kolejnych zmodernizowanych wagonów, które stopniowo zasilają tabor, podnosząc komfort podróży. Z kolei zarządca infrastruktury, PKP Polskie Linie Kolejowe, intensywnie realizuje projekty, by dotrzymać terminów wyznaczonych dla zadań z KPO, co ma kluczowe znaczenie dla usprawnienia ruchu na liniach. Presja czasu jest tu szczególnie odczuwalna, ponieważ środki z KPO wymagają szybkiej i efektywnej realizacji, co widać było na przykładzie kończenia rekordowych inwestycji tunelowych, które mają znacząco skrócić czas przejazdu na wybranych trasach.