W ocenie autorów raportu uczestnicy rynku oczekują spójnych, zrozumiałych i przewidywalnych zasad, które zapewniają przejrzystość umów i bezpieczeństwo obu stron.
Kilka rodzajów najmu i różne przepisy
Eksperci IRN zauważyli, że w Polsce wciąż nie ma jednolitego aktu prawnego regulującego najem lokali mieszkalnych. Podstawę regulacji najmu mieszkań stanowi m.in. Kodeks cywilny, ustawa o ochronie praw lokatorów oraz przepisy szczególne dotyczące zasobu komunalnego, Towarzystw Budownictwa Społecznego (TBS) i Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych (SIM).
WIDEOPetru przeciwko kontroli najmu? "Eksplodują ceny hoteli"
"Obok siebie funkcjonuje kilka modeli najmu – socjalny, komunalny, tradycyjny (zwykły), okazjonalny i instytucjonalny – różniących się formą podpisanych umów, zasadami wypowiedzenia i zakresem odpowiedzialności za lokal. Ogromna liczba umów opiera się więc na przepisach pisanych etapami i doraźnie, których uczestnicy rynku często po prostu nie rozumieją" - zauważyli eksperci.
Jak wskazano w raporcie, w opinii 64,6 proc. właścicieli nieruchomości najem powinien być bardziej uregulowany. Wśród najemców zwolennicy regulacji stanowią 41,9 proc., a deregulacji oczekuje 16 proc.
"Uważamy, że rynek najmu potrzebuje jednolitych zasad i ram prawnych, w granicach w których możliwe będzie zawieranie standaryzowanych umów zapewniających stabilność najmu mieszkań tak dla najemców, jak i dla właścicieli nieruchomości. Taka sytuacja będzie objawem funkcjonowania dojrzałego rynku. To z kolei pozwoli na podejmowanie coraz bardziej racjonalnych decyzji przez każdą ze stron, co ostatecznie będzie skutkowało profesjonalizacją całego rynku najmu mieszkań w Polsce" – zaznaczył Arkadiusz Derkacz, główny ekonomista IRN.
Z raportu wynika, że właściciele nieruchomości i najemcy inaczej postrzegają bezpieczeństwo. 52,4 proc. właścicieli ocenia dostępne narzędzia ochrony jako niewystarczające, podczas gdy wśród najemców tę ocenę podziela 28,2 proc. Podobnie rozkłada się percepcja równowagi praw: 52,6 proc. wynajmujących uważa, że silniejszą pozycję ma najemca, przy 22,4 proc. wskazań przeciwnych.
Z kolei 38,6 proc. właścicieli stwierdziło, że miało negatywne doświadczenia z najemcami. Najczęściej wskazywano brak lub opóźnienia płatności - 64,8 proc. w tej grupie oraz zniszczenie mieszkania - 54,4 proc.
Autorzy raportu zwrócili uwagę na rozbieżności między lękami a faktami. Spośród właścicieli, którzy mieli negatywne doświadczenia z najemcami, konieczności eksmitowania najemcy obawia się 95,4 proc., ale faktycznie eksmisję musiało przeprowadzić 14 proc. tych, którzy deklarowali negatywne doświadczenia – czyli 5,4 proc. wszystkich wynajmujących.
Badanie zrealizowano na próbie 1,5 tys. respondentów: 1 tys. najemców (w tym 16 proc. obcokrajowców) oraz 500 wynajmujących.
Absolwentka Stosunków Międzynarodowych, Administracji i Prawa. Zawodowe doświadczenie zdobywała m.in. w Gazecie Wrocławskiej i Radiu Wrocław. Polowanie na informacje i polityków ma we krwi. Nie gubi się także w gąszczu prawniczych paragrafów. Od dziecka zajmowała ją polityka, zamiast bajek ciekawsze było dla niej zaprzysiężenie prezydenta. Najpierw skończyła Stosunki Międzynarodowe, ale było jej mało, więc dołożyła do tego Administrację i Prawo na Uniwersytecie Wrocławskim. Pracowała w Gazecie Wrocławskiej i Radiu Wrocław. "Drogę jeszcze odnajdę, tymczasem z gubienia mam frajdę" - to jej dewiza na odkrywanie świata, dlatego najbardziej lubi atmosferę stacji benzynowych, dworców i lotnisk — żeby ciągle znajdować się w nowym a ciekawym miejscu. Jeść sushi pałeczkami nauczyła się dopiero w Japonii, więc to, jak się tańczy tango, zobaczy wkrótce w Argentynie. Ma pamięć do rozmów jak Truman Capote. Najbardziej lubi wracać do jego powieści "Z zimną krwią".
