Składki i podatki w 2026. Kto zyska, a kto straci [WYLICZENIA]

Po pierwsze, zyskają pracownicy pracujący za minimalne wynagrodzenie. To dlatego, że od 1 stycznia wzrosła jego wysokość do kwoty 4806 zł. Od wyższych dochodów pracownicy zapłacą co prawda wyższy podatek, wyższy ZUS oraz wyższą składkę zdrowotną, ale i tak przelew od pracodawcy zasili ich portfel o dodatkowe 95 zł miesięcznie.

Pozostali pracownicy nie mają powodów do zadowolenia. Zmianie w 2026 r. nie uległa ani kwota wolna, ani próg podatkowy. To oznacza, że z każdym rokiem więcej osób, bardziej wskutek inflacji niż realnego bogacenia się, przekroczy próg podatkowy i od nadwyżki dochodów przekraczających mniej więcej 11,9 tys. zł brutto miesięcznie zapłaci podatek według stawki 32-proc. W 2024 r. liczba takich osób wyniosła 1,95 mln osób, w 2025 r. przekroczyła 2 mln.

Przykładowo, przy wynagrodzeniu 13 tys. zł brutto wynagrodzenie netto za grudzień (gdy ma zastosowanie stawka PIT 32 proc) jest o ponad 2 tys. zł niższe niż wynagrodzenie we wcześniejszych miesiącach.

Pracownicy zarabiający powyżej 2,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia zapłacą też wyższe składki ZUS.

Co więcej, jak co roku wrośnie wysokość rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Chodzi o tzw. limit 30-krotności składek ZUS. Od stycznia 2026 wynosi on już 282 600 zł, o ponad 22 tys więcej niż w roku ubiegłym, a to oznacza, że osoby zarabiające powyżej 2,5 krotności przeciętnego wynagrodzenia przy tym samym dochodzie zapłacą składkę rentową i emerytalną dodatkowo od tej kwoty. A zatem, przy tych samych dochodach dostaną do ręki mniejsze wynagrodzenie netto.

Wielu powodów do zadowolenia nie mają też przedsiębiorcy, ale są wyjątki. Jeśli chodzi o składki zdrowotne, to od nowego roku zmianie uległa wysokość minimalnej składki dla przedsiębiorców. Wynosi ona teraz 9 proc. od 100 proc. minimalnego wynagrodzenia (wobec 9 proc. od 75 proc. minimalnego wynagrodzenia w roku 2025). To wartość 432,54 zł - o 117 zł wyższa niż w roku ubiegłym.

Minimalną składkę zdrowotną płacą przedsiębiorcy, którzy osiągnęli stratę lub ich dochody są na tyle niskie, że kalkulacja składki zdrowotnej w klasyczny sposób daje niższy wynik.

Przedsiębiorcy rozliczający podatek według zasad ogólnych w dalszym ciągu zapłacą składkę zdrowotną w wysokości 9 proc. od dochodu, a ci na tzw. liniówce 4,9 proc. od dochodu. Planowane korzystne zmiany w tym zakresie zostały w maju ubiegłego roku zawetowane przez prezydenta Andrzeja Dudę.

Rozliczający się według podatku liniowego 19-proc. zaliczą za to więcej kosztów składek zdrowotnych, bo limit rośnie z 12 900 zł w 2025 r. do 14 100 zł w 2026 r.

Wyższą składkę zdrowotną zapłacą też przedsiębiorcy rozliczający się według ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. U nich wysokość składki zależy od przychodu i wysokości przeciętego miesięcznego wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale w 2025 r., które wyniosło 9 228,64 zł.

A to oznacza, że wysokość składki zdrowotnej dla ryczałtowców w 2026 r. jest następująca:

Jednocześnie "ryczałtowcy" 50 proc zapłaconej składki zdrowotnej mogą odliczyć od przychodu, dzięki czemu zapłacą niższy podatek.

W 2026 r. tzw. pełny ZUS (z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym) wynosi 1926,76 zł, a więc o 152,8 zł więcej niż w 2025 r. "Małego ZUS" to 456,18 zł, o 13,28 zł więcej.

Nieznacznie wzrosną również składki przy tzw. małym ZUS-ie plus, ale za to więcej małych firm będzie mogło skorzystać z możliwości odprowadzania składek w ten preferencyjny sposób. A to dlatego, że od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady dla "mały ZUS plus".

Oznaczają one, że począwszy od stycznia 2026 r. ci przedsiębiorcy, którzy spełniają pozostałe warunki, w szczególności ich przychody za rok 2025 nie przekroczyły 120 tys. zł, będą mogli płacić tzw. mały ZUS plus, niezależnie od tego, czy wykorzystali już tę ulgę przed 2026 rokiem, czy też nigdy wcześniej z niej nie korzystali.

Dla przypomnienia, "mały ZUS plus" oznacza, że w każdym pięcioletnim okresie prowadzenia działalności, przez trzy lata można płacić mniejsze składki ZUS, dla których podstawa wymiaru nie może być niższa niż 30 procent minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. W 2026 roku podstawa wymiaru wynosi od 1 441,80 zł do 5652 zł, a składki ZUS (wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym) od 456,18 zł do 1926,76 zł.

Małgorzata Samborska, doradca podatkowy