orzecznictwo nsa (strona 44 z 83)

1. Ulgi podatkowe jako odliczenia od podstawy opodatkowania są prawem podmiotowym podatnika i mogą być chronione także jako prawa nabyte /ekspektatywy, interesy w toku/. 2. Jeżeli z dniem 1 stycznia 2001 r. ustawodawca mocą art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 104 poz. 1104/ skreślił prawo do odliczenia wydatków z tytułu renty umownej i po stronie podatnika nie powstało zobowiązanie do świadczeń, to nie można twierdzić by nabył on jakiekolwiek prawo podmiotowe czy nawet jako ekspektatywę.

Wypłaty na rzecz pracowników posiadających dzieci w wieku szkolnym /spełniające kryteria określone w Układzie Zbiorowym/ tytułem ekwiwalentu pieniężnego przeznaczonego na pokrycie wydatków szkolnych dzieci nie mają związku z przychodem podatnika, uzyskiwanym z prowadzonej działalności gospodarczej, nie spełniają zatem podstawowego kryterium umożliwiającego ich zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu, określonego w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./ /koszt poniesiony w celu osiągnięcia przychodów/.

W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. art. 116 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ miał zastosowanie także do członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który nie pełnił swej funkcji w chwili wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania spółki, których egzekucja okazała się bezskuteczna wobec spółki.

Sąd nie mógł przekroczyć granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w aktach sprawy i tym samym naruszyć art. 2 Konstytucji. Brak jest bowiem normatywnego ujęcia zasady swobodnej oceny dowodów w postępowaniu sądów administracyjnych, a więc zasady, którą sąd musiałby się kierować podczas kontroli legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych, w tym podatkowych. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem ustalenie czy materiał dowodowy, zgromadzony w postępowaniu podatkowym oceniony został przez organy podatkowe zgodnie z przepisami tego postępowania. Sąd obowiązany jest zatem zbadać, czy swobodna ocena dowodów nie została przekroczona w postępowaniu podatkowym przez organy podatkowe. Przepis art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, który przywołuje wnosząca skargę kasacyjną, nie zawiera norm wskazujących na sposób analizy przez sąd akt sprawy. Skutecznym uzasadnieniem naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 123 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ nie może być bezpodstawne dyskredytowanie wyjaśnień strony. Ustawodawca podatkowy nie uzależnia bowiem możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów za świadczone usługi, od jakości i kwalifikacji zawodowych świadczeniodawcy. Rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie lub jego błędną wykładnię będzie bowiem celowe dopiero wówczas, gdy ustalony przez organy stan faktyczny nie będzie nasuwał zastrzeżeń i nie będzie objęty zarzutami kasacyjnymi.

Lakoniczne skwitowanie wskazanej podstawy wznowienia, bez rozważenia czy mieści ona w podstawach wymienionych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ narusza wskazane przepisy postępowania /art. 280 par. 1 i 2 w zw. z art. 271 pkt 2 tej ustawy/ w stopniu istotnym dla wyniku sprawy.

Skarżący był upadłym wobec czego nie był uprawniony do reprezentacji masy upadłości przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Masę upadłości powinien zatem reprezentować syndyk. On też powinien zostać powiadomiony o toczącym się postępowaniu sądowym i wezwany do reprezentowania masy upadłości jako strona tego postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym masy upadłości stroną postępowania jest syndyk, a nie upadły reprezentowany przez syndyka. Syndykowi więc przysługuje legitymacja do występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły utracił legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy upadłości. Legitymację tę nabył natomiast z mocy prawa syndyk masy upadłości. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje nadal upadły. On jest bowiem podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego w postępowaniu sądowym nie może być utożsamiany z brakiem po jego stronie zdolności procesowej. Zdolność procesowa nie jest bowiem uprawnieniem do występowania w charakterze strony w konkretnej sprawie, lecz ogólną kwalifikacją podmiotu polegająca na tym, że może on osobiście podejmować czynności procesowe. Wobec powyższego nie zaistniała przesłanka nieważności postępowania, na którą powołuje się wnoszący skargę kasacyjną argumentując, że strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej.

Skarżący był upadłym wobec czego nie był uprawniony do reprezentacji masy upadłości przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Masę upadłości powinien zatem reprezentować syndyk. On też powinien zostać powiadomiony o toczącym się postępowaniu sądowym i wezwany do reprezentowania masy upadłości jako strona tego postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym masy upadłości stroną postępowania jest syndyk, a nie upadły reprezentowany przez syndyka. Syndykowi więc przysługuje legitymacja do występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły utracił legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy upadłości. Legitymację tę nabył natomiast z mocy prawa syndyk masy upadłości. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje nadal upadły. On jest bowiem podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego w postępowaniu sądowym nie może być utożsamiany z brakiem po jego stronie zdolności procesowej. Zdolność procesowa nie jest bowiem uprawnieniem do występowania w charakterze strony w konkretnej sprawie, lecz ogólną kwalifikacją podmiotu polegająca na tym, że może on osobiście podejmować czynności procesowe. Wobec powyższego nie zaistniała przesłanka nieważności postępowania, na którą powołuje się wnoszący skargę kasacyjną argumentując, że strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej.

Zastosowanie w sprawie przepisu art. 58 § l kc w zw. z art.16 ust. l pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i to w brzmieniu obowiązującym w 1998 i 1999 r. nie jest możliwe bez wykazania, iż zbycie akcji osobom powiązanym rodzinnie bądź gospodarczo ze spółką, za cenę wielokrotnie niższą od ceny ich zakupu, jest działaniem zmierzającym do obejścia prawa.

Do dnia 1 stycznia 2003 r. zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, na podstawie art. 273 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, następowało w formie postanowienia, na które służyło zażalenie a w konsekwencji skarga do sądu administracyjnego. Postanowienie miało charakter konstytutywny. Uprawnienie do wydawania tego typu orzeczenia było zarezerwowane wyłącznie dla organów podatkowych. Przepis ten był umieszczony w Dziale V "Czynności sprawdzające" Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę treść art. 24 ust. 3 i art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /t.j. Dz.U. 1999 nr 54 poz. 572 ze zm./ inspektor kontroli skarbowej nie był uprawniony do orzekania w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę.

Wszystkie obowiązki i uprawnienia, wynikające z ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ odnoszą się bezpośrednio do spółki cywilnej, a nie do jej wspólników. Do spółki jako strony stosunku podatkowoprawnego kierowane są decyzje organów podatkowych /art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Wynikiem tak ukształtowanej pozycji spółki cywilnej jest odróżnienie odpowiedzialności podatkowej spółki od odpowiedzialności jej wspólników. Odpowiadają oni wprawdzie solidarnie ze spółką za jej zobowiązania /art. 115 par. 1 Ordynacji podatkowej/, ale jako osoby trzecie /art. 107 par. 1 Ordynacji podatkowej/.

Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej /art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie kasacji ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub - uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Treść par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 35 poz. 173/, a przede wszystkim użyty spójnik "i" w wyrażeniu "uprawnione na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów i zatrudniające w ramach prowadzonej działalności" świadczy o tym, że warunek posiadania kwalifikacji do szkolenia uczniów podatnik obowiązany jest spełnić już przy zatrudnieniu ucznia /zawarciu umowy o pracę/, a więc przez cały okres jego szkolenia.

Ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.

Zakłady pracy chronionej mają szansę odzyskać pieniądze utracone w wyniku niekorzystnej zmiany przepisów pozbawiającej ich prawa do zwolnień podatkowych, podstawą zwrotu są przepisy Konstytucji.

1. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa, albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązki. 2. Użyte w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców /Dz.U. 2002 nr 755 poz. 1287/ pojęcie "zaległości", rozumieć należy w sposób określony w art. 51 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ tzn. jako podatek niezapłacony w terminie płatności.

Organy podatkowe miały prawo uznać, że nieoprocentowana pożyczka od zagranicznego kontrahenta była nieodpłatnym świadczeniem dla spółki. Ustalając wysokość tego świadczenia, mogły też przyjąć oprocentowanie, jakie podatnik uzyskałby z lokalnego banku. Wysokość odsetek od kapitału otrzymanego nieodpłatnie należy przyjmować w kwocie równej wysokości odsetek, jakie skarżąca spółka musiałaby zapłacić w przypadku zaciągnięcia kredytu bankowego.

Ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.

Kwestia, czy dane dzieło jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego nie decyduje wola stron, lecz ustalenia faktyczne. Stworzonych programów autorskich nie można uznać za utwór w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz.U. 2000 nr 80 poz. 904/, jeżeli działalność twórcy nie posiada cech oryginalności i indywidualności w rozumieniu przepisów o prawie autorskim.

Treść par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 35 poz. 173/, a przede wszystkim użyty spójnik "i" w wyrażeniu "uprawnione na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów i zatrudniające w ramach prowadzonej działalności" świadczy o tym, że warunek posiadania kwalifikacji do szkolenia uczniów podatnik obowiązany jest spełnić już przy zatrudnieniu ucznia /zawarciu umowy o pracę/, a więc przez cały okres jego szkolenia.

1. Przyjęta w przepisie art. 70 par. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ formuła gramatyczna "biegnie /on/ na nowo" pozwala na uprawniony wniosek, że w zaistniałej sytuacji /zastosowanie środka egzekucyjnego przed dniem 31 grudnia 1999 r./ przedawnienie zobowiązania ponownie rozpoczyna swój pięcioletni bieg począwszy od następnego dania po zakończeniu postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, jak długi był upływ tego terminu przed jego przerwaniem. 2. Nie jest uprawnione twierdzenie, że czynności egzekucyjne przedsięwzięte na podstawie tytułu wykonawczego wydanego w oparciu o decyzję, która w wyniku postępowania odwoławczego została uchylona nie powodują przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pozbawione podstaw prawnych jest również twierdzenie, że istotą i konsekwencją uchylenia decyzji organów podatkowych jest usunięcie wszystkich skutków, które wywołały, w tym skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia. 3. Czynności egzekucyjne zastosowane w związku z tytułem wykonawczego wydanym na podstawie decyzji wymiarowej, która następnie została uchylona mają moc prawną. Decyzja ta do pewnego momentu funkcjonuje bowiem w obrocie rodząc określone skutki prawne, w tym także w zakresie postępowania egzekucyjnego. Dopiero z chwilą jej uchylenia zostaje wyeliminowana z obrotu. Nie jest zatem wyeliminowana od początku /ex tunc/ i nie można zakładać stanu jej nieistnienia i braku jakichkolwiek skutków prawnych. Taki stan i taki brak skutków nastąpiłby jedynie wówczas, gdyby decyzję tę uznano za nieważną. Stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej oznaczałoby właśnie, iż nie zrodziła ona żadnych skutków i w rozumieniu prawa nie istniała. Skoro zaś decyzja, o której mowa została w toku instancji odwoławczej uchylona a nie stwierdzono jej nieważności nie ma podstaw do tezy, iż nie zrodziła skutków w zakresie egzekucji, w tym także w rozumieniu art. 70 par. 4 Ordynacji ppdatkowej.

W myśl par. 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/, wpis stały od skargi kasacyjnej z zakresu zobowiązań podatkowych wynosi 500 zł, a połowa wpisu jest również wpisem stałym. Przedmiotem regulacji zawartych w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców /Dz.U. nr 155 poz. 1287/ są warunki restrukturyzacji należności publicznoprawnych oraz zasady ustalania należności podlegających restrukturyzacji i tryb postępowania restrukturyzacyjnego, a także warunki uzyskania preferencji podatkowych dla przedsiębiorców nie posiadających zaległości podatkowych. Ustawa ta nie reguluje więc postępowania w sprawach mających za przedmiot określanie należności publicznoprawnych lecz ulgi w zakresie zobowiązań podatkowych. Wobec powyższego wpis od tego rodzaju spraw ma charakter wpisu stałego, a nie stosunkowego.

Uchylenie decyzji deklaratoryjnej, na podstawie której wydano tytuł wykonawczy, nie działa wstecz i nie unicestwia materialnego skutku /przerwanie biegu przedawnienia/, wywołanego dokonaną skutecznie czynnością egzekucyjną.

Artykuł 21 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ precyzyjnie wskazuje, kiedy to zwracaną podatnikowi kwotę traktuje się jako nadpłatę podatku podlegającą oprocentowaniu w rozumieniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych. W wypadku nie dokonania zwrotu podatku przez organ, tym terminem, po przekroczeniu którego ową różnicę podatku traktuje się jako nadpłatę podatku podlegającą oprocentowaniu w rozumieniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych, jest tylko i wyłącznie termin, o którym mowa w zdaniu pierwszym ust. 6 art. 21 ww. ustawy, czyli termin 25 dni. Zatem tylko w wypadku gdy organ w ww. terminie nie podejmie żadnej czynności /tzn. nie zwróci różnicy podatku ani też nie przedłuży terminu zwrotu/, różnica podatku do zwrotu podlega oprocentowaniu w rozumieniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych przez okres do dnia zwrotu. W sytuacji gdy organ skutecznie dokonał przedłużenia zwrotu różnicy podatku /tj. przed jego upływem/, ust. 7 art. 21 ww. ustawy nie może już być zastosowany, ponieważ do tego zwrotu, o ile będzie zasadny, będzie miał zastosowanie inny termin niż ten, o którym mowa w zdaniu pierwszym ust. 6 art. 21 ww. ustawy. Będzie to termin określony przez organ na zasadzie zdania drugiego art. 21 ust. 6.

Odsetki przewidziane w art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ przysługują podatnikowi także wtedy, gdy należna mu kwota zwrotu różnicy podatku jest niższa od wykazanej w deklaracji podatkowej.

Artykuł 21 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ precyzyjnie wskazuje, kiedy to zwracaną podatnikowi kwotę traktuje się jako nadpłatę podatku podlegającą oprocentowaniu w rozumieniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych. W wypadku nie dokonania zwrotu podatku przez organ, tym terminem, po przekroczeniu którego ową różnicę podatku traktuje się jako nadpłatę podatku podlegającą oprocentowaniu w rozumieniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych, jest tylko i wyłącznie termin, o którym mowa w zdaniu pierwszym ust. 6 art. 21 ww. ustawy, czyli termin 25 dni. Zatem tylko w wypadku gdy organ w ww. terminie nie podejmie żadnej czynności /tzn. nie zwróci różnicy podatku ani też nie przedłuży terminu zwrotu/, różnica podatku do zwrotu podlega oprocentowaniu w rozumieniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych przez okres do dnia zwrotu. W sytuacji gdy organ skutecznie dokonał przedłużenia zwrotu różnicy podatku /tj. przed jego upływem/, ust. 7 art. 21 ww. ustawy nie może już być zastosowany, ponieważ do tego zwrotu, o ile będzie zasadny, będzie miał zastosowanie inny termin niż ten, o którym mowa w zdaniu pierwszym ust. 6 art. 21 ww. ustawy. Będzie to termin określony przez organ na zasadzie zdania drugiego art. 21 ust. 6.