Polska chce zapanować nad cyfrowymi gigantami. Sejm zdecydował

Sejm poparł 9 z 10 zgłoszonych przez Senat poprawek - ta odrzucona miała charakter redakcyjny. Przyjęte poprawki dotyczyły m.in. skrócenia terminu usuwania nielegalnych treści, wprowadzenia rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji dotyczących np. treści nakłaniających do samobójstwa lub zabójstwa oraz skrócenia czasu vacatio legis - nowe przepisy wejdą w życie po trzech miesiącach od publikacji (ostatni zapis znalazł się w wersji, w jakiej regulacja wyszła z rządu).

Ustawa, która w czwartek przeszła przez parlament, jest jedną z dwóch przygotowanych w odpowiedzi na prezydenckie weto z początku roku nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw. Druga z nich - pozwalająca na powołanie prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na koordynatora ds. usług cyfrowych - została pod koniec września podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego, wejdzie w życie 6 listopada.

Po czwartkowej decyzji Sejmu ustawa skierowana teraz zostanie do prezydenta Karola Nawrockiego, który będzie miał 21 dni na jej podpisanie, zawetowanie lub skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego. Poprzednią wersję nowelizacji prezydent odrzucił w styczniu. Argumentując wtedy swoją decyzję, powiedział, że nie może podpisać "ustawy, która w praktyce oznacza administracyjną cenzurę". Jak mówił, ograniczanie wolności słowa jest niekonstytucyjne, a wykorzystanie do tego interesu najmłodszych – niemoralne.

Przyjęcie nowelizacji jest konieczne do wdrożenia w Polsce obowiązującego w krajach Unii Europejskiej Aktu o usługach cyfrowych (DSA), który zaczął obowiązywać ponad dwa lata temu. Za brak tej implementacji grożą wysokie kary finansowe ze strony TSUE.

Akt o usługach cyfrowych jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową (rozporządzeniem), która nakłada na firmy w całej UE odpowiedzialność za treści zamieszczane na ich platformach. W całości obowiązuje w krajach członkowskich od 17 lutego 2024 r. Artykuły 9. i 10. DSA wskazują, że państwowe organy sądowe i administracyjne mogą nakazywać dostawcom blokowanie treści w internecie.

Zgodnie z przyjętą przez polski parlament nowelizacją sądy i właściwe organy będą mogły wydawać nakazy dotyczące treści w internecie. Chodzi o sytuacje, gdy w sieci pojawiają się treści niezgodne z prawem, np. związane z oszustwami internetowymi, kradzieżą tożsamości, handlem ludźmi, propagowaniem ustrojów totalitarnych, sprzedażą podróbek oraz nielegalnym handlem towarami.

Dostawcy usług internetowych, w tym np. platformy internetowe, będą musieli blokować wskazane w decyzjach organów treści, ale użytkownicy, których treści ograniczono, będą mogli złożyć wniosek o przywrócenie dostępu – jeśli doszło do błędnej blokady. Przed złożeniem wniosku do organu konieczne będzie skorzystanie z systemu zgłaszania treści u dostawcy usługi.

Rejestr wykorzystywanych do rozpowszechniania nielegalnych treści stron internetowych będzie prowadził prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Od decyzji nakazujących ograniczenie dostępu do nielegalnych treści będzie można odwołać się do sądu powszechnego, który sprawdzi, czy dana treść rzeczywiście narusza prawo. Dlatego też nakazy nie będą wykonywane automatycznie przed możliwością ich zakwestionowania w sądzie.

W szczególnie pilnych przypadkach decyzjom organów może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Prokuratorzy, Policja, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Straż Graniczna będą mogli występować o szybkie blokowanie treści naruszających prawo, w tym związanych z wykorzystywaniem seksualnym dzieci.