Mieli ją zamknąć. Fundacja PiS nadal działa i dostaje miliony

Koalicja Obywatelska przed wyborami zapowiadała likwidację Polskiej Fundacji Narodowej, którą ostro krytykowała za brak przejrzystości i wykorzystywanie pieniędzy państwowych spółek. Fundacja jednak nadal funkcjonuje. Wymieniono w niej kierownictwo. Według ustaleń portalu Zero.pl od początku 2024 r. otrzymała od fundatorów 77,5 mln zł.

Według dostępnych informacji największe przelewy dla fundacji w ostatnim czasie realizowały m.in. Orlen, KGHM i Polska Grupa Zbrojeniowa. W samym 2026 r. Orlen przekazał PFN 9,5 mln zł, a łączna suma jego wpłat od początku istnienia fundacji ma wynosić 69,5 mln zł. Spółka realizuje też zobowiązania przejęte po PGNiG i Grupie Lotos, a umowa z PFN ma obowiązywać do końca 2026 r. – informuje Zero.pl.

Nie wszystkie spółki zdecydowały się jednak kontynuować finansowanie. Jak czytamy, część państwowych firm wstrzymała przelewy, kwestionując zasadność dalszych wpłat. A Enea domaga się w sądzie zwrotu 35 mln zł przekazanych wcześniej fundacji. Z kolei Grupa Azoty zawiadomiła prokuraturę w sprawie dotyczącej funkcjonowania PFN i przekazywanych jej środków.

Wpłaty wstrzymały również PKP, PGE, Tauron i Giełda Papierów Wartościowych.

Czym zajmuje się obecnie PFN? Niedawno wsparła raport fundacji kierowanej przez prof. Barbarę Mróz-Gorgoń, do niedawna pełnomocniczki rządu ds. promocji Polski. Sama PFN przyznała później, że nie przeprowadziła naukowej oceny tej publikacji – opisuje Zero.pl.

PFN promowała też Polskę na targach spożywczych w Barcelonie, zorganizowała festiwal Break in Classic, a w ramach Festiwalu Morze Literatury zamierza ufundować Nagrodę Literacką im. Czesława Miłosza.

Jak wynika z informacji przekazanych portalowi przez obecnego prezesa fundacji Macieja Szudka, wśród przedsięwzięć planowanych na 2026 r. znalazły się zagraniczne edycje Unsound Festival w Nowym Jorku, Londynie i Berlinie, program związany z Rokiem Andrzeja Wajdy, stypendia dla młodych muzyków klasycznych oraz budowa pomnika Marii Skłodowskiej-Curie w Lizbonie.

PFN została powołana w listopadzie 2016 r. decyzją ówczesnej premier Beaty Szydło. Figuruje na liście fundacji nadzorowanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Jak przypomina portal, nie jest finansowana bezpośrednio z budżetu państwa. Wymyślony przez PiS model finansowania zakładał, że złożą się na nią kontrolowane przez państwo spółki.

Jej budżet kształtował się w przedziale od 38 mln zł (2022 r.) do 115 mln zł (2019 r.) rocznie – łącznie w latach 2017-2022 wyniósł 471 mln zł.

Kontrola NIK, przeprowadzona w 2018 r. w spółkach Skarbu Państwa, które były fundatorami PFN, wykazała, że w latach 2015–2017 wydały one na działalność sponsoringową, usługi doradcze i medialne ponad 1,5 mld zł.

NIK stwierdziła nieprzestrzeganie zasad i procedur, a większość spółek nie miała kontroli nad dotowaną przez nie Polską Fundacją Narodową – wskazano w raporcie.

Źródło: Zero.pl