Europa daleko za USA. Amerykańscy inwestorzy sięgają po pieniądze na AI 10 razy chętniej

Robert Kędzierski
Dario Amode, współzałożyciel AnthropicDario Amode, współzałożyciel Anthropic
Źródło zdjęć: © East News | AFP, East News, FABRICE COFFRINI

Giełdowy debiut spółki Anthropic udowodnił, że sztuczna inteligencja przyciąga inwestorów. Amerykańskie firmy AI pozyskały w 2025 r. od prywatnych inwestorów 285,9 mld dol. Cała Europa pozyskała dziesięć razy mniej – 20,9 mld dol.

Anthropic, twórca modelu Claude, właśnie wchodzi na amerykańską giełdę. I zaczyna z wysokiego "C". Gigant wycenił akcje w pierwszej ofercie publicznej na 83 dol. za sztukę – powyżej zakładanego wcześniej przedziału od 70 do 78 dol. Spółka zwiększyła też liczbę sprzedawanych akcji z 825 mln do 980 mln i pozyskała 81,3 mld dol. To największe IPO w historii, przewyższające ofertę SpaceX wartą 75 mld dol.

Akcje trafiły do obrotu na Nasdaq w czwartek 19 listopada pod symbolem ANT, a wycena całej firmy sięga ok. 1,5 bln dol. Gigant AI z optymizmem raczej nie przesadził – pierwsze godziny handlu nowymi walorami przyniosły bowiem wzrost o ok. 25 proc.

Inwestorzy najwyraźniej uwierzyli w prospekt emisyjny. Ten pokazuje imponujące tempo wzrostu biznesu. W pierwszym półroczu 2026 r. przychody Anthropic wyniosły 16,3 mld dol. wobec 1,2 mld dol. rok wcześniej.


DLA CIEBIE
Nie płać więcej niż musisz. Te ulgi podatkowe warto znać


W drugim kwartale spółka po raz pierwszy w okresach ujętych w prospekcie wykazała zysk operacyjny w wysokości 974 mln dol. przy przychodach 11,6 mld dol. Strata netto za półrocze sięgnęła 80,7 mld dol., przy czym większość wynikała z korekty księgowej. Firma zobowiązała się jednocześnie do zakupu mocy obliczeniowej o wartości setek miliardów dolarów.

Ponad 285 mld dol. w USA, niespełna 21 mld dol. w Europie

Rekordowa oferta wpisuje się w szerszy trend. Jak wynika z raportu AI Index 2026 Uniwersytetu Stanforda, globalne inwestycje korporacyjne w sztuczną inteligencję wyniosły w 2025 r. 581,7 mld dol. To o 129,9 proc. więcej niż rok wcześniej.

Finansowanie prywatne, czyli głównie rundy funduszy venture capital i private equity, sięgnęło 344,7 mld dol.

Zdecydowana większość tych pieniędzy trafia do Stanów Zjednoczonych. Amerykańskie firmy AI pozyskały w 2025 r. od prywatnych inwestorów 285,9 mld dol. To 23,1 raza więcej niż spółki z Chin, które zebrały 12,4 mld dol. i 48,5 raza więcej niż firmy z Wielkiej Brytanii.

Na całą Europę przypadło 20,9 mld dol. Od 2024 r. inwestycje prywatne w AI w USA wzrosły o 160,2 proc., w Chinach o 32,2 proc., a w Europie o 7,2 proc. W segmencie generatywnej AI amerykańskie spółki otrzymały 163,6 mld dol., a Chiny i Europa łącznie 4,7 mld dol.

Rosną też wydatki największych koncernów technologicznych na centra danych. Z prognoz przedstawionych po wynikach za trzeci kwartał wynika, że Amazon, Alphabet, Microsoft i Meta przeznaczą w 2026 r. na inwestycje łącznie ok. 730 mld dol., wobec ok. 410 mld dol. rok wcześniej. Amazon zakłada wydatki rzędu 220 mld dol., a Alphabet od 195 do 205 mld dol. W samym trzecim kwartale cztery spółki wydały na ten cel 208,7 mld dol.

Europa również zwiększa nakłady. Według raportu 2026 European AI Economy Report, opracowanego przez HumanX i Crunchbase, europejskie startupy AI pozyskały w pierwszym półroczu 2026 r. 23 mld dol., o 130 proc. więcej niż przed rokiem.

Stanowiło to 55 proc. całego kapitału venture capital zainwestowanego w regionie. Ponad połowa tej kwoty (12 mld dol.) trafiła do firm z Wielkiej Brytanii. We wrześniu francuski Mistral AI pozyskał 3 mld euro przy wycenie przekraczającej 21 mld euro. Według spółki to największa runda kapitałowa w historii europejskich firm technologicznych.

Unia Europejska stawia także na programy publiczne. W lutym 2025 r. Komisja Europejska ogłosiła inicjatywę InvestAI, która ma zmobilizować 200 mld euro na rozwój AI, w tym 20 mld euro na gigafabryki, czyli wielkie centra obliczeniowe do trenowania modeli. Termin składania ofert w przetargu na budowę 7 takich obiektów minął 12 listopada. Całą inwestycję szacuje się na ok. 30 mld euro, z czego jedna trzecia ma pochodzić ze środków publicznych. Umowy z konsorcjami mają zostać podpisane w 2027 r.

Inwestycje w AI
© Licencjodawca | wp.pl

Polska zabiega o gigafabrykę AI

Nasz rząd chce, by jedna z gigafabryk powstał w Polsce. Zadeklarował w lipcu zakup czasu dostępu do mocy obliczeniowej takiego obiektu za 135,3 mln euro w latach od 2028 do 2033. Ministerstwo Cyfryzacji szacuje wartość przedsięwzięcia w Polsce na ponad 10 mld zł.

Rząd stara się o projekt średniej skali, który docelowo ma dysponować co najmniej 75 tys. akceleratorów AI. Chęć zakupu usług z przyszłej infrastruktury zadeklarowały m.in. Litwa, Węgry, Chorwacja i Słowacja.

Rekordowy jest też rok na polskim rynku venture capital. Z raportu PFR Ventures i Inovo.vc wynika, że od stycznia do września 2026 r. polskie startupy pozyskały 5,03 mld zł, wobec 3,37 mld zł w całym 2025 r. 74 proc. tej kwoty przypadło na dwie megarundy, ElevenLabs i ICEYE. Założony przez Polaków ElevenLabs, rozwijający technologie głosowe oparte na AI, pozyskał w lutym 500 mln dol. przy wycenie 11 mld dol. Wartość pozostałych transakcji była o 13 proc. niższa niż przed rokiem.

Duże polskie przedsiębiorstwa coraz chętniej wydają pieniądze na AI. Według raportu Deloitte "Zwrot z inwestycji w AI: polska perspektywa" w ostatnim roku nakłady na ten cel zwiększyło 90 proc. firm w Polsce wobec 85 proc. w Europie, a dalszy wzrost planuje 96 proc.

Co najmniej 11 proc. budżetu technologicznego przeznacza jednak na AI 55 proc. polskich firm, podczas gdy w Europie 66 proc. Badanie objęło 1854 liderów biznesowych i technologicznych z 15 krajów Europy i Bliskiego Wschodu, w tym 102 z Polski, z firm o przychodach powyżej 500 mln dol.

Różnice w efektach wdrożeń. W Polsce 20 proc. firm obniżyło dzięki AI koszty operacyjne, wobec 12 proc. w Europie. Ponad 26 proc. przychodów z rozwiązań AI uzyskuje 5 proc. polskich przedsiębiorstw, a w Europie 22 proc. Za główne bariery w osiąganiu zwrotu z inwestycji ankietowani w Polsce uznają niedobór talentów technicznych oraz braki infrastrukturalne. Każdy z tych czynników wskazał 37 proc. respondentów. Z narzędzi AI na co dzień korzysta za to 48 proc. pracowników badanych polskich firm, wobec 36 proc. w Europie.

Na polskim rynku większość projektów nadal koncentruje się na usprawnieniach operacyjnych, a efekt przychodowy pozostaje ograniczony. Jednocześnie fundamenty pod bardziej ambitne wykorzystanie AI już istnieją – wskazuje Tomasz Filipek, dyrektor i lider GenAI Investment Program w Deloitte w Europie Środkowej.

Przeciętny Polak wie, co to AI

Z narzędzi AI coraz częściej korzystają też konsumenci. Według GUS w ciągu 3 miesięcy przed tegorocznym badaniem używało ich 39,8 proc. osób w wieku od 16 do 74 lat, o 17,1 pkt proc. więcej niż rok wcześniej.

W grupie od 16 do 24 lat odsetek ten sięgnął 72,5 proc., a wśród osób w wieku od 65 do 74 lat 9 proc.

Według danych Microsoft AI Economy Institute, przytoczonych w raporcie AI Index, w drugiej połowie 2025 r. Polska z wynikiem 28,5 proc. zajmowała 22. miejsce na świecie pod względem upowszechnienia AI, o dwie pozycje wyżej niż USA.

Inaczej wyglądają dane dotyczące firm. Jak podał Eurostat, w 2025 r. z technologii AI korzystało 8,4 proc. polskich przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 10 osób. Średnia dla Unii Europejskiej wyniosła 20 proc. Niższy wynik w UE odnotowano tylko w Rumunii, gdzie odsetek ten wyniósł 5,2 proc. Najwyżej uplasowała się Dania z wynikiem 42 proc.

Wybrane dla Ciebie