Firmy łapią oddech. Lutowe dane GUS wskazują na stabilizację nastrojów w gospodarce

Analiza danych zaprezentowanych przez statystyków z GUS pozwala zauważyć istotną zmianę w postrzeganiu rzeczywistości gospodarczej przez biznes. W lutym, w porównaniu ze styczniem, w większości badanych obszarów odnotowano poprawę tak zwanych składowych prognostycznych. Oznacza to, że choć bieżąca ocena sytuacji (składowa diagnostyczna) w wielu miejscach uległa pogorszeniu, to przedsiębiorcy z większą nadzieją patrzą w najbliższą przyszłość. To właśnie te przewidywania ciągną ogólne wskaźniki w górę.

Poprawa nastrojów biznesowych to dobra wiadomość w kontekście utrzymującej się niepewności makroekonomicznej. Jeszcze w listopadzie eksperci MFW wskazywali na duże deficyty fiskalne i ograniczone działania konsolidacyjne, które wpływały na nastroje przedsiębiorców. Obecne dane GUS sugerują, że mimo tych wyzwań, firmy stopniowo odzyskują pewność siebie.

Tradycyjnie już na czele rankingu optymizmu znajdują się podmioty z sektora finansowego i ubezpieczeniowego. W tej grupie wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie, osiągając w lutym wartość plus 25,1. Jest to wynik zbliżony do średniej wieloletniej dla tej branży, co świadczy o stabilnej i mocnej pozycji sektora finansowego w polskiej gospodarce. Banki i ubezpieczyciele oceniają swoją sytuację jako najbardziej korzystną spośród wszystkich badanych grup.

Na drugim biegunie nastrojów znajduje się budownictwo. To właśnie w tej sekcji formułowane są najbardziej pesymistyczne oceny, a wskaźnik koniunktury spadł do poziomu minus 4,7. Mimo że jest to wynik ujemny, warto odnotować pewną poprawę względem stycznia, kiedy to wskaźnik ten wynosił minus 5,6. Sektor budowlany wciąż jednak pozostaje poniżej swojej średniej długookresowej, co może sugerować, że branża ta nadal boryka się ze strukturalnymi problemami lub sezonowym spowolnieniem, które w lutym jest zjawiskiem naturalnym.

Najbardziej spektakularną zmianę w lutym 2026 roku odnotowano w sekcji zakwaterowanie i gastronomia. Tutaj wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury poszybował w górę, osiągając poziom plus 8,1, podczas gdy jeszcze w styczniu wynosił on zaledwie plus 3,0. Tak wyraźny wzrost może zwiastować przygotowania branży do sezonu wiosennego oraz ożywienie popytu konsumenckiego w usługach czasu wolnego.

W kluczowym dla gospodarki przetwórstwie przemysłowym wciąż przeważają nastroje negatywne, jednak ich skala maleje. Lutowy odczyt na poziomie minus 3,2 jest lepszy od styczniowego (minus 4,1). Podobną tendencję widać w handlu detalicznym, gdzie wskaźnik wzrósł z minus 2,7 do minus 2,1. Z kolei hurtownicy mogą pochwalić się powrotem "nad kreskę" – w ich przypadku wskaźnik koniunktury zmienił się z minus 0,1 w styczniu na plus 1,4 w lutym.

Sektor informacji i komunikacji, choć wciąż notuje bardzo dobre wyniki (plus 11,7), zaliczył w lutym minimalny spadek optymizmu względem poprzedniego miesiąca. Mimo to, branża IT i telekomunikacyjna pozostaje jednym z filarów stabilności, ustępując pod względem pozytywnych ocen jedynie finansistom.

Oprócz bieżących nastrojów, Główny Urząd Statystyczny zapytał przedsiębiorców o ich plany inwestycyjne na rok 2026 w odniesieniu do roku poprzedniego. Odpowiedzi wskazują na dużą ostrożność. W większości branż dominuje strategia "na przeczekanie" – najwięcej firm deklaruje chęć utrzymania poziomu inwestycji na poziomie z 2025 roku. Taką postawę przyjmuje od 47,8 proc. firm w przetwórstwie przemysłowym do nawet 65,6 proc. w handlu hurtowym.

Niepokojącym sygnałem może być fakt, że w wielu sektorach odsetek firm planujących spadek poziomu inwestycji przewyższa odsetek tych, które planują wzrost. Przykładowo w przetwórstwie przemysłowym ograniczenie nakładów przewiduje 29,2 proc. podmiotów, podczas gdy ich zwiększenie – 23 proc. Jeszcze wyraźniej widać to w budownictwie, gdzie cięcia inwestycyjne planuje blisko 28 proc. firm, a wzrosty zaledwie 11,3 proc.

Ciekawie prezentują się kierunki wydatkowania środków. W przetwórstwie przemysłowym absolutnym priorytetem są maszyny i urządzenia techniczne – taki cel wskazuje aż 78 proc. inwestujących podmiotów. Z kolei w transporcie i gospodarce magazynowej blisko połowa firm (45,4 proc.) koncentruje się na zakupie środków transportu. Sektor zakwaterowania i gastronomii stawia na zasoby ludzkie i organizację – tutaj wysoki odsetek wskazań dotyczy procesów biznesowych oraz szkoleń pracowników.

Co powstrzymuje polskie firmy przed odważniejszym inwestowaniem? Dane GUS nie pozostawiają złudzeń: głównym hamulcem są pieniądze, a konkretnie koszty realizacji inwestycji. Barierę tę jako najbardziej dotkliwą wskazuje ponad połowa firm z sektora przetwórstwa przemysłowego (55,6 proc.) oraz zakwaterowania i gastronomii (52,4 proc.). Nawet w handlu hurtowym, gdzie ten problem jest najmniej odczuwalny, narzeka na niego ponad 40 proc. przedsiębiorstw.

Drugim istotnym czynnikiem chłodzącym zapał inwestycyjny jest niepewność. "Niepewna sytuacja makroekonomiczna" to bariera wskazywana przez około 30 proc. firm w handlu hurtowym i przetwórstwie. Przedsiębiorcy zwracają również uwagę na otoczenie legislacyjne. Niejasne, niespójne i niestabilne przepisy prawne stanowią problem dla co czwartej firmy budowlanej i handlowej.

Warto zauważyć, że trudności w pozyskaniu zewnętrznego finansowania czy problemy z rynkiem pracy (brak pracowników) są wskazywane znacznie rzadziej niż wysokie koszty własne inwestycji. Sugeruje to, że firmy mają dostęp do kapitału i ludzi, ale przy obecnych cenach i ryzyku makroekonomicznym, rachunek ekonomiczny nowych przedsięwzięć często okazuje się niesatysfakcjonujący.

Ostrożność przedsiębiorców w planowaniu inwestycji wpisuje się w szerszy obraz polskiej gospodarki ostatnich miesięcy. Podobną wstrzemięźliwość konsumencką obserwowano jeszcze w październiku na rynku nowych samochodów, gdzie mimo wysokich rejestracji widoczna była rosnąca ostrożność kupujących. Z kolei dane o inflacji w listopadzie pokazały, że Polska wciąż utrzymuje się powyżej europejskiej średniej, co bezpośrednio przekłada się na koszty prowadzenia działalności i decyzje inwestycyjne firm. Wysoka inflacja i związana z nią niepewność co do przyszłych kosztów operacyjnych sprawiają, że przedsiębiorcy wolą poczekać na wyraźniejsze sygnały stabilizacji, zanim zdecydują się na większe nakłady kapitałowe.