Niemcy zjadają własny ogon. Odsetki od długu pochłoną więcej niż inwestycje

Tak wynika z analizy, którą Tobias Hentze z IW przygotował na podstawie aktualnego planu finansowego rządu w Berlinie. W 2030 r. wydatki na odsetki mają sięgnąć około 81 mld euro, ponad 20 razy więcej niż w 2021 r. Na inwestycje w budżecie podstawowym Niemiec zaplanowano w tym samym roku 49 mld euro. Na odsetki pójdzie więc mniej więcej dwie trzecie więcej pieniędzy niż na inwestycje.

Według IW 2027 r. będzie prawdopodobnie ostatnim, w którym Berlin zainwestuje więcej niż zapłaci odsetek. Od 2028 r. proporcje się odwrócą.

Ekonomiści zwracają uwagę, jak szybko rząd traci pole manewru. Odsetki pochłoną w 2027 r. 10,5 proc. wpływów z podatków, a w 2030 r. już 18,6 proc. Oznacza to, że niemal co piąte euro z podatków pójdzie na spłatę odsetek. Według IW rosnące koszty obsługi długu tłumaczą część dziur budżetowych zapisanych w planie finansowym do 2030 r.

Na odsetki trzeba znaleźć pieniądze, więc rząd tnie inne wydatki. Najbardziej obrywają inwestycje. W budżecie podstawowym spadną one z 50 mld euro w 2027 r. do 49 mld euro w 2030 r. To spadek już w ujęciu nominalnym, a po uwzględnieniu inflacji jest jeszcze większy.

Spada też udział inwestycji w wydatkach ogółem. W 2019 r. wynosił 10,6 proc. W czasie pandemii zmalał, a do 2024 r. znów wzrósł do około 11 proc. Na 2027 r. rząd planuje już tylko 9 proc., a na 2030 r. 7,7 proc. IW przypuszcza, że w praktyce wskaźnik będzie niższy, bo z doświadczenia wynika, że nie wszystkie zaplanowane środki zostają wydane.

Rząd federalny wylicza udział inwestycji w inny sposób. Najpierw odejmuje od wydatków ogółem pieniądze na obronność i bezpieczeństwo, które są wyłączone spod konstytucyjnego hamulca zadłużenia. Dopiero pozostałe wydatki zestawia z inwestycjami. Dzięki temu wskaźnik wychodzi wyższy i osiąga 10 proc., czyli minimum wymagane do korzystania z funduszu specjalnego. – Rachunek rządu jest zgodny z przepisami, ale jego wynik jest zniekształcony przez polityczne decyzje – ocenia IW. Instytut dodaje, że łączne inwestycje rosną tylko dlatego, że Berlin może dodatkowo sięgać po pieniądze ze specjalnego funduszu na infrastrukturę i neutralność klimatyczną.

Wpływy z podatków wciąż rosną, ale wydatki rosną znacznie szybciej, więc zadłużenie stale się zwiększa. Według IW do 2030 r. dług publiczny Niemiec może dojść do niemal 75 proc. PKB. Zdaniem instytutu, żeby odzyskać pole manewru, rząd powinien ograniczyć wydatki i przesunąć pieniądze na inwestycje, które pobudzają wzrost gospodarczy.