Ropa drożeje. Obawiają się czarnego scenariusza. Może być gorzej niż w kryzysie naftowym

Ropa Brent, po gwałtownym skoku na otwarciu o 13 proc. i przebiciu granicy 80 dol., ustabilizowała się później na poziomie 78,34 dol. za baryłkę. To oznacza wzrost o około 7,5 proc. Amerykańska ropa WTI podrożała o 7,3 proc. do 71,88 dol.

Rynki uwzględnią w cenach cały szereg ryzyk - od utraty nawet 2 mln baryłek irańskiego eksportu dziennie po ataki na infrastrukturę regionalną, a w skrajnych przypadkach nawet długotrwałe zakłócenie przepływu przez Cieśninę Ormuz.

Giełdy na otwarciu spadają. Kontrakty terminowe na indeks Dow Jones Industrial Average spadają o 517 punktów, czyli 1 proc. Kontrakty terminowe na S&P 500 straciły również 1 proc., a kontrakty terminowe na Nasdaq 100 idą w dół nieco ponad 1 proc.

Wraz z eskalacją konfliktu kontrakty terminowe na złoto wzrosły o 2 proc., ponieważ inwestorzy masowo inwestowali w globalne bezpieczne aktywa.

Uwaga ponownie skupiła się na Cieśninie Ormuz, gdzie jakiekolwiek zakłócenia miałyby natychmiastowe i ogromne konsekwencje dla światowego przepływu ropy naftowej i LNG.

Cieśnina Ormuz formalnie pozostaje otwarta, ale po amerykańskich i izraelskich atakach irańska Gwardia Rewolucyjna ogłosiła zakaz pokonywania szlaku.

Statki przepływające w rejonie Cieśniny Ormuz otrzymały komunikaty radiowe od irańskich Strażników Rewolucyjnych z informacją, że "żaden statek nie może przepłynąć" przez ten akwen – przekazał przedstawiciel unijnej misji morskiej Aspides.

W weekend co najmniej 150 tankowców, w tym przewożących ropę naftową i skroplony gaz ziemny (LNG), zostało unieruchomionych w Zatoce Perskiej.

Cieśnina Ormuz to wąskie przejście morskie łączące Zatokę Perską z Oceanem Indyjskim. Od północy graniczy z Iranem, a od południa z Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Omanem. To jedyna droga wyjścia z Zatoki Perskiej na otwarte wody, dlatego ma fundamentalne znaczenie dla globalnego handlu surowcami.

Według danych Kplera, w 2025 r. dziennie będzie nią przepływać około 13 milionów baryłek ropy, co będzie stanowiło około 31 proc. całego przepływu ropy drogą morską. Szlak ten odgrywa także kluczową rolę w transporcie skroplonego gazu ziemnego, zwłaszcza z Kataru.

Jeśli Iranowi uda się sparaliżować transport przez Cieśninę, konsekwencje dla światowych rynków ropy naftowej mogą być poważne.

Może to doprowadzić do scenariusza trzykrotnie poważniejszego niż embargo na ropę naftową w krajach arabskich i irańska rewolucja w latach 70. XX wieku, co spowoduje wzrost cen ropy naftowej do wartości trzycyfrowych, a ceny LNG ponownie przekroczą rekordowe poziomy z 2022 roku – zauważył cytowany przez CNBC Saul Kavonic, szef badań energetycznych w MST Marquee.

Wspólne ataki USA i Izraela doprowadziły w sobotę do śmierci Najwyższego Przywódcy Ajatollaha Alego Chameneiego. Nie jest jasne, kto ostatecznie będzie rządził czwartym co do wielkości producentem ropy naftowej w OPEC.

Ostateczna reakcja rynku ropy naftowej będzie zależeć od tego, czy wojna doprowadzi do długotrwałych zakłóceń w transporcie przez Cieśninę Ormuz, najważniejszy punkt przecięcia się szlaków w globalnym handlu ropą.

Według nas tempo odbudowy ruchu na cieśninie Ormuz i skala irańskich działań odwetowych będą kluczowe dla ceny ropy w ciągu najbliższych kilku dni – napisali klientom analitycy UBS pod przewodnictwem Henriego Patricota w niedzielnej notatce.

Prezydent Donald Trump powiedział CNBC, że operacje wojskowe USA w Iranie "przebiegają zgodnie z planem", ale inwestorzy, pomimo tych komentarzy, obawiają się przedłużającego się konfliktu.

Do szeroko zakrojonego ataku doszło w nocy z soboty na niedzielę, po tym jak Iran odrzucił amerykańskie żądania ograniczenia swojego programu nuklearnego. Władze Iranu zapowiedziały zdecydowaną reakcję odwetową, co wzbudziło obawy, że konflikt może rozprzestrzenić się na cały region.

"Ryzyko skrajne przedłużającego się konfliktu jest wyższe niż w 2024 czy 2025 roku, choć nie przewidujemy eskalacji wojny do punktu, który drastycznie zmieni perspektywy dla USA" – napisał w nocie Ajay Rajadhyaksha z Barclays.

Jednak na początku tego tygodnia "jest za wcześnie, aby kupować akcje w spadkach, zwłaszcza że inwestorzy są przyzwyczajeni do szybkiej deeskalacji".

Ceny amerykańskiej ropy naftowej rosną, ponieważ inwestorzy obawiają się, że konfrontacja może przerodzić się w szerszą wojnę, która zakłóci dostawy. Iran jest czwartym co do wielkości producentem ropy w OPEC, a w obliczu próżni przywódczej wciąż jest niepewność co do tego, kto ostatecznie będzie rządził krajem.

Trajektoria rynku ropy naftowej może zależeć od tego, czy walki zakłócą ruch w Cieśninie Ormuz, najważniejszym na świecie punkcie przeładunkowym ropy naftowej. Utrzymujące się zakłócenia w tym miejscu mogłyby odbić się echem na globalnych rynkach energii i ponownie zaostrzyć presję inflacyjną.

"Szeroko zakrojona niepewność osłabia nastroje inwestorów, co może mieć negatywny wpływ na aktywa ryzykowne na całym świecie" – powiedział Adam Hetts, globalny dyrektor ds. aktywów wieloaktywowych w Janus Henderson.

W przedłużającym się okresie niepewności wzrost cen ropy naftowej może wywołać globalny strach przed inflacją - dodał.

Stratedzy Citi w nocie do klientów na temat Iranu zakładają krótkotrwały wpływ tych wydarzeń, ale nie wykluczają też dłuższego okresu napięcia na rynkach akcji".

Stratedzy Wells Fargo przewidują gwałtowny spadek cen akcji, jeżeli konflikt na Bliskim Wschodzie wywoła długotrwały szok energetyczny.

"W przypadku długotrwałego zamknięcia Ormuz i szoku cenowego naftowego powyżej 100 dolarów za baryłkę, prognozujemy, że indeks S&P 500 spadnie o 6000 punktów jako najgorszy scenariusz" – napisał bank.

Poziom 6000 punktów oznacza spadek o blisko 13 proc. w porównaniu z piątkowym zamknięciem na poziomie 6878,88 pkt.

Długotrwałe zakłócenia w Cieśninie Ormuz — kluczowym punkcie zaopatrzenia w ropę naftową na świecie — prawdopodobnie spowodowałyby wzrost cen ropy naftowej znacznie powyżej niedawnych poziomów, zmniejszyłyby marże i skomplikowały politykę Rezerwy Federalnej.

Wells Fargo podkreślił jednak, że jest to ryzyko skrajne. Prognoza bazowa przewiduje, że indeks S&P 500 osiągnie 7500 punktów do końca 2026 roku.

Brent powyżej 120 dolarów za baryłkę? Czarny scenariusz

Prezydent Donald Trump powiedział w niedzielę, że działania bojowe będą kontynuowane do czasu osiągnięcia wszystkich celów USA. Trump powiedział wcześniej, że Iran chce rozmawiać i zgodził się na to, pozostawiając otwartą możliwość deeskalacji, która pozwoli uniknąć poważnych, długotrwałych zakłóceń.

"Chcą rozmawiać, a ja zgodziłem się rozmawiać, więc będę z nimi rozmawiał" – powiedział Trump w niedzielę w wywiadzie dla "The Atlantic". Prezydent powiedział w CNBC, że operacje wojskowe USA w Iranie "postępują zgodnie z planem".

Według firmy konsultingowej Rystad Energy, ruch tankowców przez Cieśninę został już skutecznie wstrzymany, ponieważ firmy żeglugowe podjęły środki ostrożności.

Według danych Kpler, w 2025 roku przez Cieśninę przepływało średnio ponad 14 milionów baryłek dziennie, co stanowi około jednej trzeciej całkowitego światowego eksportu ropy naftowej drogą morską. Około trzech czwartych tego eksportu trafia do Chin, Indii, Japonii i Korei Południowej.

Cena ropy Brent może osiągnąć 100 dolarów za baryłkę, ponieważ sytuacja bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie się pogarsza – ocenia analityk Barclays w sobotniej nocie.

"Możliwe, że na rynku dojdzie do istotnych zakłóceń, które spowodują wzrost cen spot ropy Brent powyżej 120 dolarów za baryłkę" – poinformował swoich klientów analityk UBS.

"Jak to się skończy, jest na razie niezwykle niepewne, ale w międzyczasie rynki ropy naftowej będą musiały zmierzyć się ze swoimi najgorszymi obawami. Trudno przecenić ich potencjalny wpływ na rynki ropy naftowej" – powiedział klientom analityk Barclays, Amarpreet Singh.

Andy Lipow, prezes Lipow Oil Associates, uważa, że eksport irańskiej ropy naftowej może się również załamać w obliczu niepewności co do sposobu sprawowania władzy w Teheranie, niepokojów wewnętrznych i strajków w regionach wydobywczych ropy i portach. Iran produkuje około 3,3 miliona baryłek dziennie.

Źródło: CNBC, PAP, Bloomberg