Trzy przeszkody na drodze Niemiec do wyjścia z gospodarczej zapaści. Szef instytutu zabrał głos

Według szefa ifo Clemensa Fuesta, niemiecki rząd dąży do przezwyciężenia trwającego kryzysu wzrostu gospodarczego, jednak dotychczasowe ramy polityki ekonomicznej nie są przekonujące. Inwestowanie w rozwój nowych produktów, procesów produkcyjnych i start-upów jest z natury ryzykowne, wymaga znacznego kapitału oraz długoterminowego zaangażowania. Innowacyjne przedsiębiorstwa muszą być w stanie absorbować straty i elastycznie reagować zarówno na sukcesy, jak i porażki.

Fuest wskazuje, że regulacje dotyczące rynków kapitałowych i pracy oraz system podatkowy w Niemczech nie sprzyjają szczególnie innowacjom. System ten faworyzuje zachowanie status quo i minimalizowanie ryzyka, co ostatecznie hamuje rozwój innowacyjności. Profesor przedstawia trzy główne bariery utrudniające rozwój innowacji w niemieckiej gospodarce.

Pierwszą barierą są według Fuesta wysoce regulowane rynki kapitałowe. Niemcy charakteryzują się wysoką stopą oszczędności, co teoretycznie oznacza dostępność kapitału dla nowej fali przedsiębiorczości. Znaczna część oszczędności emerytalnych jest jednak regulowana w sposób kierujący środki obywateli głównie w obligacje rządowe. W rezultacie założyciele firm, nawet ci stojący za bardzo udanymi przedsięwzięciami takimi jak BioNTech, często muszą zwracać się o finansowanie do inwestorów amerykańskich.

Krajowe regulacje rynku kapitałowego są uzasadniane potrzebą ochrony oszczędzających przed stratami. Fuest zauważa jednak, że takie podejście pomija fakt, iż ryzyko związane z innowacyjnymi inwestycjami można ograniczyć poprzez dywersyfikację. Wyższe ryzyko oferuje również potencjał wyższych zwrotów, co jest ignorowane przez obecne regulacje.

Drugim problemem jest podatkowe traktowanie strat. Aby ryzykowne inwestycje nie były zniechęcane, konieczne jest umożliwienie kompensowania strat z przyszłymi zyskami. Niemiecka polityka podatkowa traktuje jednak kompensowanie strat jako niepożądaną formę unikania podatków, którą należy ograniczać wszędzie tam, gdzie to możliwe. Takie podejście podkopuje finansowanie start-upów.

Trzecią barierą dla innowacji są według Fuesta surowe przepisy dotyczące ochrony przed zwolnieniami. Przedsiębiorstwa muszą być w stanie szybko zakończyć nieudane projekty innowacyjne, co oznacza również możliwość zwolnienia pracowników zatrudnionych przy takich projektach bez ponoszenia prohibicyjnych kosztów. Badania i rozwój zazwyczaj angażują wysoko wykwalifikowanych pracowników, którzy szybko znajdują nowe zatrudnienie.

Fuest przywołuje przykład Danii, która łączy ograniczoną ochronę przed zwolnieniami z solidnymi zasiłkami dla bezrobotnych w modelu znanym jako flexicurity. Podobne podejście mogłoby zostać przyjęte w Niemczech, przynajmniej w przypadku wysoko wykwalifikowanych pracowników. Bez przemyślanych i kompleksowych reform wzmacniających zdolność do innowacji, trwały powrót do wyższych stóp wzrostu pozostanie poza zasięgiem niemieckiej gospodarki - podsumowuje szef ifo.