TSUE odrzucił skargi Polski ws. "Fit for 55". "To nie było duże zaskoczenie"

12 listopada Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał siedem wyroków dotyczących regulacji wchodzących w skład pakietu "Gotowi na 55" (Fit for 55). Wszystkie skargi wniesione przez Polskę zostały oddalone. Polski rząd pod kierownictwem Mateusza Morawieckiego, z minister klimatu i środowiska Anną Moskwą, wniósł skargi do TSUE w 2023 r.

Zakwestionowane przepisy związane są m.in. z zaostrzeniem norm emisji CO2 dla nowych samochodów, rozszerzeniem unijnego systemu handlu emisjami czy wprowadzeniem opłat emisyjnych dla wybranych towarów importowanych spoza UE. Regulacje dotyczą również zwiększenia wymogów dotyczących efektywności energetycznej.

– Wyroki TSUE nie wprowadzają nowych przepisów. Zaskarżone regulacje pozostają w mocy, a same rozstrzygnięcia nie zmieniają harmonogramu ich wdrażania. Ewentualne zmiany wymagałyby odrębnych decyzji legislacyjnych. Polska od lat mierzy się z trudnościami w dostosowaniu do wymagań polityki klimatycznej, czego przykładem jest również pakiet "Fit for 55" – ocenia w rozmowie z money.pl Michał Zwyrtek, partner i współzałożyciel Zwyrtek Group, zajmującej się m.in. doradztwem w biznesie.

Polska zaskarżyła siedem regulacji pakietu "Fit for 55":

• LULUCF (ang. Land use, land use change and forestry). Ten sektor związany jest z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem. Regulacja wprowadza cele pochłaniania CO2 przez lasy i grunty oraz obowiązki państw w tym zakresie;
• Normy emisji CO2 dla samochodów – Zaostrzenie norm dla nowych samochodów osobowych i dostawczych, w tym cel 100-proc. redukcji emisji od 2035 r. (te obostrzenia Bruksela chce złagodzić, w unijnych instytucjach trwają nad tym prace);
• Rezerwa stabilności rynkowej ETS - Zasady ograniczania liczby uprawnień do emisji CO2 dostępnych na rynku;
• ESR, wspólny wysiłek redukcyjny – Obowiązkowe cele redukcji emisji m.in. w transporcie, rolnictwie, budynkach i gospodarce odpadami;
• Reforma EU ETS i ETS2 – Rozszerzenie handlu emisjami, w tym nowy system ETS2 obejmujący paliwa używane w ogrzewaniu budynków i transporcie drogowym;
• CBAM, graniczny mechanizm węglowy – Obciążenie importu określonych towarów spoza UE kosztami związanymi z emisją CO2;
• Dyrektywa o efektywności energetycznej – Zaostrzenie celów oszczędzania energii i zwiększenie obowiązków państw członkowskich.

W opinii Wyrtka złożenie skargi do TSUE przez rząd Mateusza Morawieckiego to była decyzja polityczna.

Rozstrzygnięcia TSUE nie były dla mnie dużym zaskoczeniem. Złożenie skarg pozwalało politykom pokazać wyborcom, że wykorzystują dostępne możliwości zakwestionowania tych regulacji, choć uzyskanie korzystnego rozstrzygnięcia było trudne. Transformacji energetycznej, która jest wyzwaniem dla całej Europy, nie da się po prostu zatrzymać. Można natomiast zabiegać o zmianę części przepisów oraz tempo i warunki ich wdrażania – dodaje Wyrtek.

W podobnym tonie wypowiada się rzecznik rządu. – To są stare skargi, złożone wiele lat temu. Pamiętam, jak były przygotowywane te skargi. Były bardzo źle przygotowane. Poziom nieudolności przy ich przygotowywaniu przez rząd Mateusza Morawieckiego świadczy o tym, że to była tylko inicjatywa polityczna, żeby zaistnieć w tamtym momencie, ale nie chodziło o to, żeby tę sprawę wygrać – ocenił w piątek Adam Szłapka.

Wyrtek ocenia, że Polska powinna za kulisami działać ws. opóźnienia zmian w energetyce.

– Mamy w tym obszarze wieloletnie zaległości i nie nadrobimy ich z dnia na dzień. Szczególnie w zakresie efektywności energetycznej budynków. Kilka dodatkowych lat na dostosowanie dałoby nam więcej przestrzeni do działania. Transformacja energetyczna jest procesem, z którym musimy się liczyć i do którego musimy się przygotować. Także w biznesie, gdzie wiele zmian nadal wdraża się na ostatnią chwilę – podsumowuje.