Rząd szykuje ryzykowną podwyżkę dla Polaków. Grozi nam fala zwolnień

20-procentowa podwyżka płacy minimalnej, którą zapowiada na przyszły rok rząd, może być – według związkowców z Forum Związku Zawodowych (FZZ) – "dla pewnej grupy pracodawców w kraju dużym problemem. "Jednak dla większości firm nie powinna być bolesna" - czytamy w stanowisku FZZ dotyczącym m.in. wysokości płacy minimalnej w 2024 r.

Związkowcy z FZZ piszą w nim również, że "wyrażają zrozumienie dla pogarszającej się sytuacji małych i średnich przedsiębiorstw", chociaż podkreślają, że kondycja tych firm uzależniona jest od branż, w których funkcjonują i sytuacji w regionie.

Co ciekawe, obok zwracania uwagi na problem z tak znaczącą podwyżką minimalnej krajowej związkowcy domagają się jednocześnie wyższych płac niż te, które zaproponował rząd. Gdzie w tym logika?

Przypomnijmy, że od stycznia 2024 r. płaca minimalna wzrośnie do kwoty 4242 zł brutto miesięcznie, a od lipca – do 4300 zł brutto. Natomiast FZZ uważa, że powinno być to odpowiednio: 4300 i 4540 zł.

Zdaniem dyrektora ds. komunikacji w FZZ Grzegorza Sikory, fakt, że w sektorze MŚP podwyżki wynagrodzeń mogą spowodować zwolnienia, nie jest argumentem za radykalną rewolucją samego mechanizmu naliczania płacy minimalnej. Jak zaznacza, państwo powinno wziąć za tę sytuację odpowiedzialność.

– Tylko budżet państwa zyskuje na inflacji, co powinno skłaniać rządzących do redystrybucji zgromadzonych środków w celu wsparcia tych, dla których relacja inflacji do wzrostu płacy minimalnej jest zagrożeniem – podkreśla Sikora.

FZZ apeluje więc do premiera o dialog pomiędzy rządem a pracodawcami w sprawie zastosowania "ewentualnych, wąsko zakrojonych mechanizmów wsparcia dla firm, które z powodu rosnących kosztów mogą mieć problemy z utrzymaniem zatrudnienia w 2024 roku".

O jakich mechanizmach pomocowych mowa? Związkowcy nie chcą wyręczać rządu w znalezieniu odpowiedniej formy pomocy i oficjalnie uchylają się od odpowiedzi na to pytanie. Wskazują natomiast, skąd miałyby pochodzić pieniądze na wyhamowanie ewentualnych zwolnień.

FZZ w piśmie do rządu wylicza, że łączny koszt przyszłorocznej podwyżki płacy minimalnej wyniesie – zgodnie z propozycją rządową – 35 mld zł, z czego 15 mld zł wpłynie do budżetu i funduszy, takich jak np. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (dodatkowe 9 mld zł).

Powołując się na raport Najwyższej Izby Kontroli, FZZ wskazuje też, że dzięki podatkowi inflacyjnemu wpływy do budżetu państwa wzrosły w ubiegłym roku aż o 150 mld zł.

Pomysł stworzenia pakietu pomocowego dla sektora MŚP nie jest nowy, ale po raz pierwszy problem z rosnącą płacą minimalną dostrzegły centrale związkowe.

Już w lutym tego roku Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPiP) – w związku z pogarszającą się sytuacją mikrofirm – apelował do rządu o pomoc.

Proponowano m.in., by zwolnić przedsiębiorców z opłacania obowiązkowej składki na Fundusz Pracy za zatrudnianych pracowników albo obniżyć o połowę wysokość składki rentowej. Rozmowy utknęły jednak w martwym punkcie.

Jak tłumaczy członek zarządu ZPP Jakub Bińkowski, mimo że wskaźniki dotyczące bezrobocia w całym kraju są na niskim poziomie, problem z utrzymaniem pracowników już widać wyraźnie w mikrofirmach działających w mniejszych miejscowościach.

– To są np. małe zakłady usługowe, fryzjerzy, restauracje, drobne sklepiki – podaje przykłady Bińkowski.

Jak zaznacza nasz rozmówca, miesięczne dochody fryzjera z małego miasteczka, który zatrudnia w zakładzie jednego pracownika, po odliczeniu wszystkich kosztów, już obecnie są tylko nieco wyższe od najniższej krajowej.

– Przyszłoroczna podwyżka płacy minimalnej to kilkaset złotych mniej w budżecie domowym właściciela. Wielu takich przedsiębiorców dochodzi do wniosku, że nie opłaca im się dalej prowadzić biznesu. Przykładowy fryzjer znajdzie sobie inną pracę, ale co z mieszkańcami małych miejscowości i ich potrzebami? – pyta retorycznie Bińkowski.

Zdaniem naszego rozmówcy, "rząd nie zdiagnozował tego problemu", a będzie on prowadził do wyludniania się małych miejscowości, w których nie będzie ani miejsc pracy, ani dostępu do podstawowych usług.

Główny ekonomista Pracodawców RP Kamil Sobolewski docenia to, że "FZZ dostrzega destrukcyjne skutki podwyżek płacy minimalnej dla pracodawców i ryzyko zamykania firm".

Nie rozumie jednak, dlaczego w tych warunkach "FZZ eskaluje roszczenia dotyczące wysokości płacy minimalnej ponad propozycję rządową".

– Płaca minimalna może też skutkować wykluczeniem z rynku pracy osób mniej zdolnych, na mniej konkurencyjnych lokalnych rynkach pracy, wchodzących na ten rynek lub wracających na niego po dłuższej nieobecności – ostrzega ekonomista.

Przypomina, że rząd dostrzegał to ryzyko już w zeszłorocznej ocenie skutków regulacji dot. płacy minimalnej, która miała wzrosnąć początkowo o 14,6 proc. Mimo to ostatecznie ustalił wzrost na poziomie 19,6 proc., a na przyszły rok ponownie zaproponował ponad 19 proc.

– Pomysł rozwiązania problemu poprzez pomoc najbardziej potrzebującym firmom nie zawiera informacji, od kogo miałyby pochodzić te środki – podkreśla ekonomista Pracodawców RP.

Również Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Adam Abramowicz jest przekonany, że wprowadzenie płacy minimalnej w wysokości 4,2 tys. zł brutto będzie dużym problemem dla sektora MŚP.

– Raczej oceniam, że nie branżowo, tylko terytorialnie. Są firmy, które działają w powiatach, gdzie średnie wynagrodzenie wynosi 5 tys. zł, i tam te 4,2 tys. zł pensji minimalnej to jest za dużo. Są natomiast powiaty, w których ta średnia wynosi powyżej 10 tys. zł i tam podwyżka płacy minimalnej o 20 proc. wielkich szkód nie spowoduje – ocenia Abramowicz.

Z kolei ekspertka rynku pracy Monika Fedorczuk zaznacza, że pieniądze z podwyżki wynagrodzeń, które idą do budżetu państwa, powinny trafić na rynek pracy nie w postaci zwolnień z ZUS lub dotacji do pensji, tylko bardziej jako narzędzia wspierające rozwój rentownych firm czy podnoszące kwalifikacje pracowników.

Jak pokazały doświadczenia z tarczami antycovidowymi, były to bardzo niedoskonałe narzędzia, a w przypadku wsparcia kierowanego do konkretnych branż – również źródło konfliktów społecznych.

Zapytaliśmy we wtorek Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Finansów, czy widzą zagrożenie w podnoszeniu płacy minimalnej dla rynku pracy i są w związku z tym skłonne wesprzeć sektor MŚP.

Resort finansów odpowiedział, że za płacę minimalną odpowiedzialny jest resort podległy minister rodziny Marlenie Maląg. Na odpowiedź z resortu rodziny czekamy.

Katarzyna Bartman, dziennikarz money.pl