Kupowanie diesla od zbrodniarza. Tak wygląda deal Trumpa z Putinem [OPINIA]

Tekst powstał w ramach projektu WP Opinie. Przedstawiamy w nim zróżnicowane spojrzenia komentatorów i liderów opinii publicznej na kluczowe sprawy społeczne i polityczne.

Wielu ekspertów było wtedy od początku dość sceptycznych wobec zapowiedzi amerykańskiego prezydenta co najmniej z dwóch powodów.

Pierwszy i najważniejszy to aspekt moralny. Kupowanie diesla od zbrodniarza przez kraj, który ma ambicje być liderem wolnego świata, nigdy dobrze nie wygląda.

Po drugie, ilości towaru, jakie miały być dostarczone przez Rosję do Stanów, nawet w zapowiedziach wyglądały na symboliczne. Nie wspominając o tym, że obecny stan rosyjskich rafinerii może nie pozwalać na dostarczenie na rynek nawet tych śladowych ilości.

Przez ten miesiąc wiele się na rynku zmieniło, ale jedno jest pewne. Amerykańscy kierowcy nie mieli szansy zatankować nawet galona rosyjskiego diesla, bo żaden z ładunków nie dotarł na amerykański kontynent. A ściślej mówiąc, nie został rozładowany, bo z przyczyn moralnych lub prawnych nikt nie ma ochoty tego robić.

Sankcje na rosyjskie paliwa nadal obowiązują, a działania prezydenta Trumpa w zakresie ich zawieszenia wydają się być wątpliwe prawnie. W każdym razie na tyle, że nikt nie chce ryzykować ich złamania i na własnej skórze przekonać się, że amerykański prezydent nie mógł ich w ten sposób zdjąć lub zawiesić.

Oczywiście rynek diesla, szczególnie tego sprzedawanego drogą morską, jest globalny. Oznacza to, że każdy, kto chce i nie boi się późniejszych konsekwencji, może taki towar kupić, a jego obecność na rynku zmniejsza napięcia podażowe i powoduje niższe ceny.

Dzieje się tak niezależnie od tego, czy towar zostanie kupiony w USA, czy w innym kraju, który w normalnych okolicznościach musiałby konkurować cenowo o paliwo, które jest w tym momencie dostępne na rynku.

Tutaj jednak wchodzimy w zakres drugiego wymienionego powodu sceptycyzmu ekspertów co do zawartego dealu. 300 tys. ton oleju napędowego, które Rosja miała udostępnić od ręki, to produkt, który świat zużywa w ok. dwie godziny. Nawet jeżeli będziemy to przeliczać na towar, którym handluje się drogą morską, czy na rynek USA, kalkulacja zawsze będzie mówiła o kropli w morzu potrzeb.

Zobaczmy, co na rynku diesla zmieniło się od tego czasu. Najlepszy sposób takiej oceny polega na sprawdzeniu zysków rafinerii przerabiającej ropę na diesla, czyli marży rafineryjnej.

W momencie ogłaszania porozumienia marża na baryłce ropy przerobionej na diesla wynosiła niewiele ponad 60 dolarów. Obecnie ta sama marża wynosi niewiele ponad 80 dolarów.

Zatem marża wzrosła. To jest o tyle zastanawiające, że szczyt zapotrzebowania na diesla, wynikający np. z prac polowych, mamy już za sobą. Podobnie, do czego odniosę się za chwilę, jest z ceną ropy. W pierwszej połowie października cena ropy Brent w dostawach natychmiastowych przekraczała 120 dolarów za baryłkę; obecnie jest to znacznie poniżej 100 dolarów.

Możemy zatem założyć, że przewidywania analityków o niewielkim wpływie dealu na ceny diesla na stacjach sprawdziły się. Oczywiście, ktoś może się zastanawiać, co by było, gdyby jednak rosyjskie statki były rozładowane w amerykańskich portach, ale zapewniam, że jeden czy dwa statki w żaden sposób nie zmieniłyby ogólnego obrazu.

Wracając do samej ceny ropy, o której pisałem, że istotnie spadła. Zwycięstwo Partii Demokratycznej w wyborach do obu izb amerykańskiego Kongresu miało duże znaczenie dla tego zjawiska.

Amerykanie jasno pokazali, że nie chcą wojny, przez którą muszą płacić więcej za paliwo. Oczywiście nigdy nie można w stu procentach powiedzieć, jakie były przyczyny porażki, ale sami republikanie przyznają, że ceny paliw miały kluczowe znaczenie dla skali porażki, jaką ponieśli w ostatnich wyborach.

Nie ma naturalnie gwarancji, że nie dojdzie do eskalacji sytuacji na Bliskim Wschodzie, ale zarówno wybory w USA, jak i w Izraelu pokazały, że dotychczasowi przywódcy nie mają pełnego mandatu do swoich działań.

Kilka dni temu wydawało się, że jesteśmy blisko porozumienia, ale najprawdopodobniej z przyczyn tym razem związanych z oczekiwaniami strony irańskiej, znów oddaliliśmy się od możliwości normalizacji.

Tymczasem jeżeli mowa o normalizacji, to ta wygląda całkiem nieźle. Nie ma co prawda dobrych danych, ale wygląda na to, że ilość ropy, jaka przepływa przez Cieśninę Ormuz, jest zbliżona do tej sprzed rozpoczęcia działań wojennych.

Co prawda wciąż słyszymy o atakach na tankowce, ale biorąc pod uwagę cenę, jaką otrzymują armatorzy za transport ropy, cytując klasyka, "jest to koszt, który są w stanie ponieść".

Dlaczego zatem paliwo jest wciąż takie drogie? Pamiętajmy, że ropa to jeszcze nie gotowe paliwo. Rafinerie na Bliskim Wschodzie są w części zniszczone; to samo dotyczy Rosji. Transport kosztuje dużo, a to przekłada się na ceny gotowych paliw.

Wreszcie, świat przez wiele miesięcy nie był wystarczająco zaopatrywany. Uwolniono dużo rezerw, które teraz muszą zostać uzupełnione. Szacuje się, że w wyniku konfliktu utracono nawet ponad 2 mld baryłek ropy. Jeżeli obecnie nadwyżki produkcyjne wynoszą ok. 2 mln baryłek dziennie, to odbudowa tych zapasów zajmie tysiąc dni.

Czy zatem musimy czekać prawie trzy lata na normalizację? Wydaje mi się, że nie. Obecna cena ropy zawiera sporą premię wojenną. Sytuacja popytowo-podażowa jest w ostatnich dniach stosunkowo stabilna, a cena ropy zmieniła się o ponad 20 proc.

Świat potrzebuje normalizacji. Nawet jeżeli będzie ona taka jak dzisiaj, czyli pod osłoną dział i karabinów, cena ropy spadnie. Potrzeba do tego trochę czasu, aby świat przekonał się, że tak można działać, i większej pewności, że nie będzie dalszej eskalacji.

Marże rafineryjne utrzymają się na wysokim poziomie przez jakiś czas. Pewnie na tyle długi, że nie starczy pieniędzy na kontynuowanie programu CPN. Ale być może jego likwidacja nie będzie dla nas tak bolesna jak we wrześniu.

Tymczasem, jeżeli nic złego nie wydarzy się w międzyczasie, w przyszłym tygodniu mamy szansę na benzynę po "5 zł z przodu".