Polska pokazuje światu, jak okiełznać innowacje [NOWY RAPORT]

Zjawiskiem wyróżniającym polski rynek na tle państw zachodnich jest asymetria między penetracją usług a intensywnością korzystania z nich przez konsumentów. Obywatele Polski używają kart płatniczych niezwykle często, przy czym wyraźnie dominują transakcje oparte na technologii zbliżeniowej. W opracowaniu zauważono, że rozbudowa sieci terminali płatniczych oraz ekspansja bankowości mobilnej uczyniły ten sektor jednym z głównych motorów transformacji cyfrowej w codziennym życiu.

- Polska należy dziś do najszybciej cyfryzujących się rynków płatniczych w Europie, a tempo zmian w obszarze akceptacji bezgotówkowej wyraźnie wyprzedza średnią europejską - zauważa Rafał Gołębiewski, przedstawiciel US Bank Elavon, którego wypowiedź przytoczono w raporcie.

Jak wynika z raportu, polscy konsumenci stosunkowo szybko zaadaptowali innowacje, omijając starsze formy rozliczeń. Otwartość na nowinki technologiczne umożliwiła sprawniejszą implementację płatności mobilnych i portfeli cyfrowych, które zyskują popularność w wyjątkowo szybkim tempie. Wdrożenie szerokich programów upowszechniających bezgotówkowe formy rozliczeń umożliwiło korzystanie z nich na masową skalę, wspierając rozwój małego handlu i usług lokalnych.

Nasz rynek przeskoczył pośrednie etapy technologiczne zakorzenione w krajach zachodnich, takie jak np. powszechność czeków i płynnie przeszedł bezpośrednio do zaawansowanych rozwiązań cyfrowych i mobilnych. Ta historyczna otwartość na nowości to stabilny fundament, na którym dziś projektujemy doświadczenia płatnicze przyszłości, stawiając bezpieczeństwo i wygodę użytkownika, które niezmiennie znajdują się w samym centrum naszej strategii - ocenia Joanna Seklecka, pełniąca obowiązki dyrektora generalnego eService.

Eksperci biorący udział w tworzeniu dokumentu są zgodni co do tego, że decydujący wpływ na ewolucję całego rynku w najbliższym czasie będzie miała sztuczna inteligencja. Narzędzia oparte na zautomatyzowanych algorytmach powszechnie wykorzystuje się już do weryfikacji ryzyka transakcyjnego oraz do poprawy wskaźników skutecznie sfinalizowanych zakupów. Kolejnym etapem rozwoju wskazywanym w opracowaniu jest hiperpersonalizacja, pozwalająca na dynamiczne dostosowanie formy i momentu zapłaty do preferencji klienta. Postęp technologiczny zmierza jednak znacznie dalej, otwierając drogę do powierzania maszynom autonomicznego działania.

- Jesteśmy świadkami narodzin nowej kategorii, która zmieni oblicze handlu: agentic Al, czyli autonomicznych agentów, którzy mogą podejmować decyzje zakupowe w imieniu i za zgodą użytkownika oraz samodzielnie przeprocesować płatność - stwierdza Marta Życińska, dyrektorka generalna polskiego oddziału Mastercard.

Postępująca automatyzacja ścieżek zakupowych budzi duże nadzieje na optymalizację kosztów, lecz zmusza także do ostrożności w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Raport ostrzega przed sytuacją, w której te same, zaawansowane modele ułatwiające życie konsumentom, mogą być jednocześnie wykorzystywane do budowania nowych wektorów ataków w środowisku internetowym.

- Pomimo dużego entuzjazmu dla Al, musimy pamiętać, że te same innowacje mogą wykorzystać przestępcy do celów oszukańczych, chcąc na przykład wykraść tożsamość konsumenta - podkreśla Mateusz Oleksy, dyrektor generalny VISA w Polsce.

Sposób, w jaki obywatele regulują codzienne należności, systematycznie ewoluuje. Tradycyjna plastikowa karta płatnicza w wielu sytuacjach zastępowana jest przez aplikacje w telefonach komórkowych, inteligentne zegarki, a nawet opaski i pierścienie wyposażone w moduły bezstykowe. Opracowanie przygotowane przez ekspertów akcentuje postępujące zjawisko znikania płatności z głównego pola widzenia. Użytkownik przestaje być zmuszony do podejmowania dodatkowych akcji autoryzacyjnych, gdyż odpowiednie obciążenie finansowe realizuje się bezproblemowo w tle. Taki model wymusza jednak szersze stosowanie biometrii, która uwierzytelnia operacje na podstawie analizy parametrów fizycznych człowieka i zabezpiecza wrażliwe dane.

Zjawisko to prowokuje specjalistów do zadawania trudnych pytań o granice konsumenckiej wygody. Całkowite delegowanie procesu uwierzytelniania algorytmom może z czasem wywołać zjawisko utraty świadomej kontroli nad własnymi wydatkami i ogólnym budżetem domowym.

Prawdziwe pytanie nie brzmi więc, czy płatność jest wystarczająco szybka i pod ręką", lecz czy w erze sztucznej inteligencji pozostaje jeszcze pod kontrolą człowieka. Bez tej kontroli forma przestaje mieć znaczenie bo decyzja została już podjęta gdzie indziej - uważa Paweł Placzke, dyrektor w banku PKO BP.

Ważnym wątkiem zasygnalizowanym w raporcie jest niezawodność i odporność krajowych systemów rozliczeniowych na nieprzewidziane wydarzenia. Ostatnie zjawiska kryzysowe, takie jak niedawna pandemia czy wybuch globalnych konfliktów, wywoływały w społeczeństwie jedynie krótkotrwałe skoki zapotrzebowania na tradycyjną gotówkę, jednak ostatecznie nie zdołały odwrócić wyraźnego trendu ucyfrowienia. Jak dowodzą przytoczone w materiale dowody, solidna i odpowiednio zabezpieczona architektura informatyczna, nierzadko wsparta rozwiązaniami chmurowymi, może zapewnić ciągłość funkcjonowania całego państwa w skrajnych warunkach stresowych. Twórcy raportu zwrócili szczególną uwagę na odporność i stabilność ukraińskich usług finansowych w czasie trwającego tam konfliktu.

Cyfrowa niezawodność jest kluczowa również dla modernizacji rodzimej administracji publicznej oraz usług samorządowych. Wdrożenie zunifikowanych systemów pozwalających na uiszczanie opłat urzędowych w czasie rzeczywistym znacznie ułatwia codzienny kontakt obywateli z administracją, a także generuje widoczne oszczędności budżetowe po stronie instytucji. Analizowane innowacje znajdują swoje zastosowanie również w rozwijanych koncepcjach nowoczesnych miast, gdzie rozliczenia za sprawny transport aglomeracyjny pobierane są w zautomatyzowany sposób, promujący optymalne i uczciwe zużycie lokalnych zasobów transportowych.

Dalszy i pomyślny rozwój nowatorskiej sfery płatności publicznych będzie wymagać absolutnej transparentności w mechanizmach przetwarzania danych, by mieszkańcy posiadali pełne gwarancje prywatności. Sukces budowy nowoczesnej gospodarki jest według autorów ściśle powiązany z rozwojem bezpiecznego i wysoce elastycznego ekosystemu finansowego, który swobodnie dotrzymuje kroku globalnym trendom i zjawiskom rynkowym.