money insights

Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw na początku tego roku zmalało bardziej niż kiedykolwiek wcześniej we współczesnej historii, pomijając 2021 r. Na pierwszy rzut oka kłóci się to ze scenariuszem przyspieszenia w gospodarce, który zapowiada premier Donald Tusk. W rzeczywistości to tendencje demograficzne zaburzają obraz rynku pracy.

Jeśli rząd nie zaciśnie pasa, Polska w ciągu dekady znajdzie się w gronie najbardziej zadłużonych państw Unii Europejskiej, z długiem publicznym sięgającym 107 proc. PKB. Inaczej niż w wielu innych krajach, nie będzie to konsekwencja starzenia się ludności. Już za pięć lat grozi nam efekt śnieżnej kuli: odsetki od długu będą przyrastały szybciej niż nasze PKB.

- Nasz scenariusz bazowy zakłada, że deficyt sektora finansów publicznych w Polsce w tym roku wyniesie około 7 proc. PKB, a w dwóch kolejnych latach wyniesie 6,3-6,5 proc. i nieco poniżej 6 proc. Jeśli będzie się on sprawdzał, obecna ocena wiarygodności kredytowej Polski może się utrzymać bez zmian do 2027 r. lub dłużej - mówi money.pl Milan Trajkovic z agencji Fitch.

Polacy zgłaszają ponad 30-krotnie mniej wniosków o ochronę patentową niż Koreańczycy. Ta różnica, na którą uwagę zwrócił MFW, wskazuje na deficyt innowacyjności w polskiej gospodarce. Jak dotąd nie przeszkadzało to jednak w ekspresowym wzroście produktywności polskich firm. A dotychczasowy model rozwoju Polski jeszcze się nie wyczerpał.

Rosnąca stopa bezrobocia, szczególnie wśród osób młodych, oraz zwolnienia grupowe w niektórych zagranicznych korporacjach, prowokują obawy, że automatyzacja uderza w prężny do niedawna sektor usług dla biznesu. W 2025 roku w Polsce zlikwidowanych zostało jednak najmniej miejsc pracy od kilkunastu lat. A zatrudnienie poza rolnictwem, także w nowoczesnych usługach, wzrosło.

Zobowiązania gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw niefinansowych wobec sektora bankowego nominalnie wciąż rosną, ale ich rzeczywisty ciężar maleje. Zadłużenie tych podmiotów w stosunku do ich dochodów jest najniższe od niemal 20 lat.

Pod koniec minionego roku w Polsce w obiegu było o niemal 14 proc. więcej gotówki niż rok wcześniej. Do takiego skoku zainteresowania namacalnym pieniądzem doszło poprzednio wiosną 2022 r., po wybuchu wojny w Ukrainie. Wtedy był to przejaw strachu przed utratą oszczędności. Dzisiaj przyczyny są mniej jednoznaczne.

Nie warto bić się o słabą walutę. Przypadek Szwajcarii dowodzi, że silna waluta nie musi być hamulcem dla gospodarki, nawet dla eksportu - mówi money.pl Costa Vayenas, szwajcarski analityk i inwestor, autor książki o historii franka.

Miniony kwartał był już jedenastym z rzędu, gdy wyniki międzynarodowej wymiany usług hamowały wzrost polskiej gospodarki. Najważniejszym źródłem problemu była utrzymująca się słabość popytu na usługi transportowe. Zatrzymała się też sprzedaż usług biznesowych, która przez kilkanaście lat była ważnym motorem rozwoju Polski.

Od początku roku złoto, licząc w dolarach, podrożało o około 27 proc. Podobnych lub większych miesięcznych zwyżek cen kruszcu w minionym stuleciu było tylko kilka. Ostatnia, z 1980 r., była zapowiedzią przesilenia na tym rynku. Jedną z przyczyn przeceny złota, która się wtedy rozpoczęła, widać także dzisiaj.

Istotny wzrost wartości grzywien nałożonych w 2025 r. przez policję i inne polskie służby łatwo uznać za dowód na coraz większy fiskalizm państwa. To nieporozumienie. Jeśli odnieść tę kwotę do poziomu cen oraz wynagrodzeń, albo do natężenia ruchu drogowego, widać, że jej realna wartość szybko topnieje.

- USA są dziś bardzo mocno zadłużone. Trump i Bessent wierzą, że pomoże AI, ale USA nie będą miały monopolu na tę technologię - mówi money.pl prof. Harold James, historyk gospodarczy z Uniwersytetu Princeton. Jego zdaniem presja wielkich zagrożeń, ze strony Rosji lub Donalda Trumpa, może działać na Europejczyków mobilizująco, wymuszać niezbędne reformy.

Gospodarka Polski, podobnie jak całej UE, w coraz większym stopniu polega na imporcie z Chin. Jak dotąd konsekwencją tego zjawiska jest przede wszystkim spadek presji na wzrost cen towarów nad Wisłą. Na dłuższą metę ucierpieć może jednak polski przemysł – zarówno ten zorientowany na eksport, jak i na krajowy rynek.

Holandia stała się trzecim spośród popularnych niegdyś kierunków emigracji z Europy Środkowo-Wschodniej, obok Wielkiej Brytanii i Niemiec, który dziś mierzy się z odpływem Polaków. Nie oznacza to jednak fali ich powrotów nad Wisłę. Zmalała przede wszystkim liczba nowych emigrantów, do czego przyczyniają się trendy demograficzne.

Zarobki w Krakowie wcale nie są wyższe niż w Warszawie. Co więcej, okolice stolicy należą do nielicznych wciąż miejsc w Polsce, gdzie kobiety otrzymują wyższe wynagrodzenia niż mężczyźni. Takich powiatów szybko zresztą przybywa. Zmniejszają się też inne formy nierówności na rynku pracy.

Tym, co hamuje rozwój gospodarczy w Europie, nie jest Unia Europejska i jej regulacje. Problemem jest nadal rozdrobnienie rynków, które utrudnia firmom zbudowanie odpowiedniej skali – tłumaczy w rozmowie z money.pl Marieke Blom, główna globalna ekonomistka w grupie ING.

Jeśli wzrost inwestycji prywatnych ostro nie przyspieszy, Polsce grozi trwałe spowolnienie gospodarcze – ostrzegają Pracodawcy RP. Organizacja ma pomysły, jak szybko i bez dodatkowego obciążania finansów publicznych rozruszać inwestycje. Minister finansów Andrzej Domański zapewnia, że niektóre z tych rekomendacji już są wdrażane.

Polacy jeszcze nigdy nie czuli się zamożniejsi. To konsekwencja rosnącej siły nabywczej wynagrodzeń, która pozwoliła gospodarstwom domowym poprawić warunki bytowe i – przede wszystkim – odbudować oszczędności. Nie jest to jednak zwiastun boomu konsumpcyjnego.

Za jedną z najważniejszych przyczyn malejącej dzietności w Polsce uchodzą wysokie ceny mieszkań, które utrudniają młodym ludziom założenie rodziny. W rzeczywistości ten problem występuje tylko w nielicznych dużych miastach. Na poziomie całego kraju dzieci częściej rodzą się tam, gdzie mieszkania są relatywnie drogie.

W Unii Europejskiej nie brakuje zdolnych naukowców i dobrych pomysłów. Problemem jest przekuwanie wyników badań naukowych w komercyjne przedsiębiorstwa, które mają realny wpływ na gospodarkę. Wiemy jednak, jak tę barierę przełamać – mówi money.pl ekonomista Philippe Tibi, autor francuskiego programu finansowania innowacyjnych firm.

Dzięki kumulacji funduszy z UE w Polsce dojdzie w tym roku do boomu inwestycyjnego. To będzie koło zamachowe wzrostu gospodarczego, ale popyt konsumpcyjny też będzie dopisywał. Dzięki niższej inflacji wzrost siły nabywczej wynagrodzeń utrzyma się bowiem na ponadprzeciętnym poziomie. Rosnący dług publiczny jeszcze długo nie będzie istotnym zagrożeniem dla stabilności finansowej kraju - to wnioski z noworocznej debaty ekonomistów zorganizowanej przez money.pl.

Produkt krajowy brutto Polski w 2025 r. przebił 1 bln dol., co zapewniło nam miejsce w grupie 20 największych gospodarek świata. Premier Donald Tusk podkreślał, że to "absolutnie historyczny" fakt. Większość Polaków zapamięta jednak miniony rok z wydarzeń może mniej epokowych, ale za to bardziej odczuwalnych. Przypominamy tematy, którym poświęcaliśmy najwięcej uwagi.

Tak udanego roku, jakim będzie prawdopodobnie 2026 r., dawno w polskiej gospodarce nie było. Ekonomiści widzą sporą szansę na to, że wzrost PKB sięgnie 4 proc., a jednocześnie nie wierzą, że tak szybki rozwój nasili presję inflacyjną. Skazą na tym pastelowym obrazie jest pogarszający się stan finansów publicznych.

Firmy, które rozwijają dziś AI, są w nietypowej sytuacji: mają świetne perspektywy wzrostu, a przy tym są nieomal monopolistami. To rzadkie połączenie, dlatego historia nie daje wielu wskazówek, ile naprawdę warte są ich akcje. Trudno mówić więc o bańce spekulacyjnej - mówi money.pl ekonomista Larry Hatheway, główny analityk Franklin Templeton Institute.

Nadwyżka Chin w handlu towarami w tym roku sięgnie 1,2 bln USD. To ponad 1 proc. światowego PKB. We współczesnej historii taka nierównowaga w handlu nie ma precedensu. Kraje zalewane falą chińskiego eksportu obawiają się erozji własnej bazy przemysłowej. Ale powody do obaw ma też Pekin, którego kontrola nad gospodarką słabnie.