money insights (strona 4 z 14)

Tym, co hamuje rozwój gospodarczy w Europie, nie jest Unia Europejska i jej regulacje. Problemem jest nadal rozdrobnienie rynków, które utrudnia firmom zbudowanie odpowiedniej skali – tłumaczy w rozmowie z money.pl Marieke Blom, główna globalna ekonomistka w grupie ING.

Jeśli wzrost inwestycji prywatnych ostro nie przyspieszy, Polsce grozi trwałe spowolnienie gospodarcze – ostrzegają Pracodawcy RP. Organizacja ma pomysły, jak szybko i bez dodatkowego obciążania finansów publicznych rozruszać inwestycje. Minister finansów Andrzej Domański zapewnia, że niektóre z tych rekomendacji już są wdrażane.

Polacy jeszcze nigdy nie czuli się zamożniejsi. To konsekwencja rosnącej siły nabywczej wynagrodzeń, która pozwoliła gospodarstwom domowym poprawić warunki bytowe i – przede wszystkim – odbudować oszczędności. Nie jest to jednak zwiastun boomu konsumpcyjnego.

Za jedną z najważniejszych przyczyn malejącej dzietności w Polsce uchodzą wysokie ceny mieszkań, które utrudniają młodym ludziom założenie rodziny. W rzeczywistości ten problem występuje tylko w nielicznych dużych miastach. Na poziomie całego kraju dzieci częściej rodzą się tam, gdzie mieszkania są relatywnie drogie.

W Unii Europejskiej nie brakuje zdolnych naukowców i dobrych pomysłów. Problemem jest przekuwanie wyników badań naukowych w komercyjne przedsiębiorstwa, które mają realny wpływ na gospodarkę. Wiemy jednak, jak tę barierę przełamać – mówi money.pl ekonomista Philippe Tibi, autor francuskiego programu finansowania innowacyjnych firm.

Dzięki kumulacji funduszy z UE w Polsce dojdzie w tym roku do boomu inwestycyjnego. To będzie koło zamachowe wzrostu gospodarczego, ale popyt konsumpcyjny też będzie dopisywał. Dzięki niższej inflacji wzrost siły nabywczej wynagrodzeń utrzyma się bowiem na ponadprzeciętnym poziomie. Rosnący dług publiczny jeszcze długo nie będzie istotnym zagrożeniem dla stabilności finansowej kraju - to wnioski z noworocznej debaty ekonomistów zorganizowanej przez money.pl.

Produkt krajowy brutto Polski w 2025 r. przebił 1 bln dol., co zapewniło nam miejsce w grupie 20 największych gospodarek świata. Premier Donald Tusk podkreślał, że to "absolutnie historyczny" fakt. Większość Polaków zapamięta jednak miniony rok z wydarzeń może mniej epokowych, ale za to bardziej odczuwalnych. Przypominamy tematy, którym poświęcaliśmy najwięcej uwagi.

Tak udanego roku, jakim będzie prawdopodobnie 2026 r., dawno w polskiej gospodarce nie było. Ekonomiści widzą sporą szansę na to, że wzrost PKB sięgnie 4 proc., a jednocześnie nie wierzą, że tak szybki rozwój nasili presję inflacyjną. Skazą na tym pastelowym obrazie jest pogarszający się stan finansów publicznych.

Firmy, które rozwijają dziś AI, są w nietypowej sytuacji: mają świetne perspektywy wzrostu, a przy tym są nieomal monopolistami. To rzadkie połączenie, dlatego historia nie daje wielu wskazówek, ile naprawdę warte są ich akcje. Trudno mówić więc o bańce spekulacyjnej - mówi money.pl ekonomista Larry Hatheway, główny analityk Franklin Templeton Institute.

Nadwyżka Chin w handlu towarami w tym roku sięgnie 1,2 bln USD. To ponad 1 proc. światowego PKB. We współczesnej historii taka nierównowaga w handlu nie ma precedensu. Kraje zalewane falą chińskiego eksportu obawiają się erozji własnej bazy przemysłowej. Ale powody do obaw ma też Pekin, którego kontrola nad gospodarką słabnie.

Prezydent USA Donald Trump grzmi, że Europa pogrąża się w gospodarczym kryzysie. Tezy te chętnie powtarzają politycy europejskiej prawicy. W rzeczywistości w UE nie brakuje państw, które rozwijają się równie szybko co USA. Dla pozostałych główną barierą nie jest zbyt daleko posunięta integracja, tylko jej niedostatek.

Od kilku lat liczba poszkodowanych w wypadkach w pracy utrzymuje się w Polsce poniżej pięciu na tysiąc pracujących. Niższym wskaźnikiem wypadkowości może poszczycić się tylko siedem państw UE. Zdarzenia ze skutkiem śmiertelnym są u nas równie rzadkie co w zamożnych krajach zachodniej Europy. Tyle że to w dużej mierze pozory.

Wstępując do UE, Węgry były jednym z najzamożniejszych państw Europy Środkowo-Wschodniej. Dzisiaj są w ogonie. Dystans do innych państw regionu powiększył się w ostatnich latach, gdy Węgry doświadczyły załamania inwestycji, które jest bezpośrednim następstwem polityki Viktora Orbana.

Ludność Polski szybko się starzeje, co będzie coraz silniejszym hamulcem dla gospodarki. W ciągu najbliższych 25 lat tendencje demograficzne ograniczą wzrost dochodu na mieszkańca Polski o niemal jedną czwartą. Politycy mają narzędzia, aby temu przeciwdziałać, ale skorzystać z nich będzie trudno.

Liczba urodzeń poza małżeństwami maleje wolniej niż liczba urodzeń małżeńskich, a nawet wolniej niż populacja osób w wieku rozrodczym. To sugeruje, że wspieranie małżeństw w celu hamowania spadku dzietności ma coraz mniejsze uzasadnienie.

Jeśli Polska ma się nadal szybko rozwijać, nie wystarczą wewnętrzne reformy, takie jak podwyżka minimalnego wieku emerytalnego. Kluczowe jest zaangażowanie kraju w kształtowanie polityki unijnej, szczególnie we wzmacnianie wspólnego rynku – mówi money.pl Geoff Gottlieb, ekonomista Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

Polskie firmy, średnio rzecz biorąc, nie płacą wyższych podatków niż ich zagraniczni konkurenci działający na polskim rynku. Nietrudno znaleźć przykłady, gdy to rodzime przedsiębiorstwa są na uprzywilejowanej pozycji. Rzeczywistym problemem, ale występującym nie tylko w Polsce, jest zaniżanie zobowiązań podatkowych przez globalne firmy technologiczne.

Przeciętna płaca brutto w przeliczeniu na pełny etat w 2024 roku była w Polsce o niemal połowę niższa niż średnio w UE. Tylko w czterech krajach pracownicy zarabiali jeszcze mniej. Co ciekawe, dwie dekady wcześniej wyprzedzaliśmy sześć państw dzisiejszej UE. Te dane malują jednak zbyt ponury obraz warunków pracy nad Wisłą.

500 zł miesięcznie dla każdego dorosłego Polaka to tylko jeden element reformy, która radykalnie uprościłaby system podatkowo-składkowy i wprowadziła do niego większą progresję. Obecny system jest niesprawiedliwy i tak skomplikowany, że nie da się go naprawić drobnymi korektami - mówi money.pl Marek Dietl, były prezes Giełdy Papierów Wartościowych.

Gdyby w referendum z 2016 r. Brytyjczycy nie opowiedzieli się za wyjściem z Unii Europejskiej, byliby dziś nawet o 10 proc. zamożniejsi. Znacznie więcej z nich miałoby też pracę. Nowe szacunki ekonomistów wskazują, że koszty Brexitu są większe, niż się dotąd wydawało.

Już ponad 200 polskich firm zainwestowało w Wielkiej Brytanii dzięki wsparciu brytyjskiego zarówno Departamentu Biznesu, jak i Banku Gospodarstwa Krajowego. Wśród nich giganci jak LPP, InPost czy Can-Pack, ale też średnie przedsiębiorstwa i startupy. Powody sukcesu polskich firm możemy poznać dzięki raportowi, który powstał przy współudziale Ambasady Wielkiej Brytanii w Polsce.

Polskie inwestycje w Zjednoczonym Królestwie osiągnęły poziom ponad 10 miliardów złotych. To trzeci najważniejszy kierunek ekspansji kapitałowej rodzimych przedsiębiorstw. O szczegółach czytamy w raporcie opracowanym we współpracy z Ambasadą Wielkiej Brytanii.

Dług sektora finansów publicznych w tym roku sięgnie najwyższego we współczesnej historii poziomu 60 proc. PKB. Polski rząd ma jednak nie tylko zobowiązania, ale też aktywa finansowe. Dług netto, który więcej mówi o kondycji finansów państwa, jest niższy niż dług brutto i do rekordu sporo mu jeszcze brakuje. Zła wiadomość jest taka, że równie szybko rośnie.

Jeśli zrealizują się aktualne prognozy, aktywność w polskiej gospodarce w 2030 r. będzie o około 3 proc. większa, niż byłaby, gdybyśmy pozostali na ścieżce wzrostu oczekiwanej przed pandemią COVID-19. Niewiele krajów ma lepsze perspektywy. Większość poniosła w ostatnich latach nieodwracalne straty.

Spadek dzietności poniżej poziomu zastępowalności pokoleń, którego doświadcza większość rozwiniętych państw, nie jest powodem do obaw. Może nawet być zjawiskiem pozytywnym. Trzeba jednak inwestować w to, aby ludzie dłużej zachowywali zdolność do pracy i sprawność umysłową - mówi money.pl Vegard Skirbekk, norweski ekonomista i demograf.