money insights (strona 2 z 11)

Tak udanego roku, jakim będzie prawdopodobnie 2026 r., dawno w polskiej gospodarce nie było. Ekonomiści widzą sporą szansę na to, że wzrost PKB sięgnie 4 proc., a jednocześnie nie wierzą, że tak szybki rozwój nasili presję inflacyjną. Skazą na tym pastelowym obrazie jest pogarszający się stan finansów publicznych.

Firmy, które rozwijają dziś AI, są w nietypowej sytuacji: mają świetne perspektywy wzrostu, a przy tym są nieomal monopolistami. To rzadkie połączenie, dlatego historia nie daje wielu wskazówek, ile naprawdę warte są ich akcje. Trudno mówić więc o bańce spekulacyjnej - mówi money.pl ekonomista Larry Hatheway, główny analityk Franklin Templeton Institute.

Nadwyżka Chin w handlu towarami w tym roku sięgnie 1,2 bln USD. To ponad 1 proc. światowego PKB. We współczesnej historii taka nierównowaga w handlu nie ma precedensu. Kraje zalewane falą chińskiego eksportu obawiają się erozji własnej bazy przemysłowej. Ale powody do obaw ma też Pekin, którego kontrola nad gospodarką słabnie.

Prezydent USA Donald Trump grzmi, że Europa pogrąża się w gospodarczym kryzysie. Tezy te chętnie powtarzają politycy europejskiej prawicy. W rzeczywistości w UE nie brakuje państw, które rozwijają się równie szybko co USA. Dla pozostałych główną barierą nie jest zbyt daleko posunięta integracja, tylko jej niedostatek.

Od kilku lat liczba poszkodowanych w wypadkach w pracy utrzymuje się w Polsce poniżej pięciu na tysiąc pracujących. Niższym wskaźnikiem wypadkowości może poszczycić się tylko siedem państw UE. Zdarzenia ze skutkiem śmiertelnym są u nas równie rzadkie co w zamożnych krajach zachodniej Europy. Tyle że to w dużej mierze pozory.

Wstępując do UE, Węgry były jednym z najzamożniejszych państw Europy Środkowo-Wschodniej. Dzisiaj są w ogonie. Dystans do innych państw regionu powiększył się w ostatnich latach, gdy Węgry doświadczyły załamania inwestycji, które jest bezpośrednim następstwem polityki Viktora Orbana.

Ludność Polski szybko się starzeje, co będzie coraz silniejszym hamulcem dla gospodarki. W ciągu najbliższych 25 lat tendencje demograficzne ograniczą wzrost dochodu na mieszkańca Polski o niemal jedną czwartą. Politycy mają narzędzia, aby temu przeciwdziałać, ale skorzystać z nich będzie trudno.

Liczba urodzeń poza małżeństwami maleje wolniej niż liczba urodzeń małżeńskich, a nawet wolniej niż populacja osób w wieku rozrodczym. To sugeruje, że wspieranie małżeństw w celu hamowania spadku dzietności ma coraz mniejsze uzasadnienie.

Jeśli Polska ma się nadal szybko rozwijać, nie wystarczą wewnętrzne reformy, takie jak podwyżka minimalnego wieku emerytalnego. Kluczowe jest zaangażowanie kraju w kształtowanie polityki unijnej, szczególnie we wzmacnianie wspólnego rynku – mówi money.pl Geoff Gottlieb, ekonomista Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

Polskie firmy, średnio rzecz biorąc, nie płacą wyższych podatków niż ich zagraniczni konkurenci działający na polskim rynku. Nietrudno znaleźć przykłady, gdy to rodzime przedsiębiorstwa są na uprzywilejowanej pozycji. Rzeczywistym problemem, ale występującym nie tylko w Polsce, jest zaniżanie zobowiązań podatkowych przez globalne firmy technologiczne.

Przeciętna płaca brutto w przeliczeniu na pełny etat w 2024 roku była w Polsce o niemal połowę niższa niż średnio w UE. Tylko w czterech krajach pracownicy zarabiali jeszcze mniej. Co ciekawe, dwie dekady wcześniej wyprzedzaliśmy sześć państw dzisiejszej UE. Te dane malują jednak zbyt ponury obraz warunków pracy nad Wisłą.

500 zł miesięcznie dla każdego dorosłego Polaka to tylko jeden element reformy, która radykalnie uprościłaby system podatkowo-składkowy i wprowadziła do niego większą progresję. Obecny system jest niesprawiedliwy i tak skomplikowany, że nie da się go naprawić drobnymi korektami - mówi money.pl Marek Dietl, były prezes Giełdy Papierów Wartościowych.

Gdyby w referendum z 2016 r. Brytyjczycy nie opowiedzieli się za wyjściem z Unii Europejskiej, byliby dziś nawet o 10 proc. zamożniejsi. Znacznie więcej z nich miałoby też pracę. Nowe szacunki ekonomistów wskazują, że koszty Brexitu są większe, niż się dotąd wydawało.

Już ponad 200 polskich firm zainwestowało w Wielkiej Brytanii dzięki wsparciu brytyjskiego zarówno Departamentu Biznesu, jak i Banku Gospodarstwa Krajowego. Wśród nich giganci jak LPP, InPost czy Can-Pack, ale też średnie przedsiębiorstwa i startupy. Powody sukcesu polskich firm możemy poznać dzięki raportowi, który powstał przy współudziale Ambasady Wielkiej Brytanii w Polsce.

Polskie inwestycje w Zjednoczonym Królestwie osiągnęły poziom ponad 10 miliardów złotych. To trzeci najważniejszy kierunek ekspansji kapitałowej rodzimych przedsiębiorstw. O szczegółach czytamy w raporcie opracowanym we współpracy z Ambasadą Wielkiej Brytanii.

Dług sektora finansów publicznych w tym roku sięgnie najwyższego we współczesnej historii poziomu 60 proc. PKB. Polski rząd ma jednak nie tylko zobowiązania, ale też aktywa finansowe. Dług netto, który więcej mówi o kondycji finansów państwa, jest niższy niż dług brutto i do rekordu sporo mu jeszcze brakuje. Zła wiadomość jest taka, że równie szybko rośnie.

Jeśli zrealizują się aktualne prognozy, aktywność w polskiej gospodarce w 2030 r. będzie o około 3 proc. większa, niż byłaby, gdybyśmy pozostali na ścieżce wzrostu oczekiwanej przed pandemią COVID-19. Niewiele krajów ma lepsze perspektywy. Większość poniosła w ostatnich latach nieodwracalne straty.

Spadek dzietności poniżej poziomu zastępowalności pokoleń, którego doświadcza większość rozwiniętych państw, nie jest powodem do obaw. Może nawet być zjawiskiem pozytywnym. Trzeba jednak inwestować w to, aby ludzie dłużej zachowywali zdolność do pracy i sprawność umysłową - mówi money.pl Vegard Skirbekk, norweski ekonomista i demograf.

W 2024 r. niemal co piąta zmarła osoba w Polsce nie miała precyzyjnie określonej przyczyny zgonu. W przeszłości odsetek ten był jeszcze wyższy, ale w ostatnich latach postęp się zatrzymał. Niska jakość statystyki śmiertelności może utrudnić systemowe działania zmierzające do poprawy stanu zdrowia Polaków.

W niektórych krajach zachodniej Europy utrzymuje się dotkliwy deficyt pracowników w budownictwie. Spodziewane odbicie inwestycji infrastrukturalnych w Niemczech jeszcze ten problem nasili. Polskim firmom budowlanym, które dzisiaj nie skarżą się na braki kadrowe, grozić może odpływ fachowców.

Dwie dekady temu nawet stolica Polski nie była tak rozwinięta gospodarczo co, średnio rzecz biorąc, Niemcy. Dzisiaj region Warszawy pod względem poziomu rozwoju ustępuje tylko aglomeracjom Hamburga i Monachium. A cztery województwa wyprzedziły po kilka uboższych regionów Niemiec. Istnieje jednak powód, aby do takich wyliczeń podchodzić ostrożnie.

Za sukcesem polskich firm za granicą stoją nie tylko innowacyjne pomysły, ale też partnerzy, którzy pomagają im rosnąć. Bank Gospodarstwa Krajowego wspiera przedsiębiorców w ekspansji poprzez udzielanie finansowania. W Wielkiej Brytanii, jednym z najważniejszych rynków dla polskiego kapitału, z pomocy BGK skorzystały firmy z sektora technologii, budownictwa i przemysłu.

Polskie firmy przestają być jedynie eksporterami. Coraz częściej inwestują za granicą, budując fabryki, centra technologiczne i umacniając swoje marki na rynkach, które do niedawna były poza zasięgiem. Wielka Brytania, gdzie wartość polskich inwestycji przekroczyła 10,5 mld zł, stała się jednym z trzech głównych kierunków tej ekspansji. Skąd ten zwrot i kto stoi za jego sukcesem?

- Europie brakuje ducha przedsiębiorczości, który napędza amerykańską gospodarkę. Ale mimo to Europa się rozwija, pozostaje dobrym miejscem do życia. Tymczasem USA, wskutek polityki Donalda Trumpa, czeka spowolnienie - mówi w rozmowie z money.pl Eric S. Maskin, noblista w dziedzinie ekonomii z 2007 r.

Popyt na pracowników w Polsce, mierzony liczbą ogłoszeń o pracę oraz liczbą wakatów, jest najmniejszy od dekady, pomijając okres pandemii COVID-19. Poszukiwanie nowego zatrudnienia zajmuje już niemal pięć miesięcy, najwięcej od lat. Jednocześnie pozycja przetargowa pracowników pozostaje silna, a obawy przed zwolnieniem maleją.