Plotka zamieniła się w kampanię przeciwko PPK. Wyjątkowo szkodliwe wpisy Morawieckiego [OPINIA]

Kilka dni temu w jednym z serwisów internetowych pojawiły się doniesienia, jakoby pieniądze z PPK miały być inwestowane pośrednio m.in. w wielkie projekty infrastrukturalne państwa – elektrownie czy może nawet CPK. Ministerstwo Finansów i Polski Fundusz Rozwoju szybko to zdementowały. Okazało się, że tekst – delikatnie mówiąc – nadinterpretował założenia dotyczące możliwości inwestowania w fundusze private equity i zwyczajnie podawał nieprawdziwe informacje.

Tak powstała fałszywa plotka, która zaczęła żyć własnym życiem. Doniesienia, dopóki nie zostały zdementowane, były szeroko komentowane. Ale nawet po dementi PFR-u, szczególnie na prawej stronie internetu, tak czy siak podchwycono narrację i zaczęto straszyć rządem, który położy ręce na pieniądzach Polaków w PPK. 

Robili to też politycy, w tym właśnie Mateusz Morawiecki, który – podkreślmy to – osobiście współtworzył i wprowadzał program Pracowniczych Planów Kapitałowych w 2019 r. "Łapy precz od PPK! Rozgrabienie OFE już pokazało, że Tusk i oszczędności Polaków to połączenie, które zawsze kończy się katastrofą!" – grzmiał były premier na Twitterze 6 listopada, wrzucając nagłówek ze wspomnianego artykułu. Swój wpis zamieścił już po tym, jak PFR zdementował fałszywe doniesienia. 

Prezes Polskiego Funduszu Rozwoju Mikołaj Raczyński odpowiedział byłemu premierowi:

"Proszę nie kłamać. Nic takiego nie ma miejsca. Chodzi o poprawę przepisów dotyczących inwestowania przez fundusze PPK w private equity i private credit. To standard w rozwiniętych systemach emerytalnych na świecie. Straszenie Polaków dla taniej sensacji jest nieodpowiedzialne. Byłemu premierowi i ministrowi rozwoju takie manipulacje zwyczajnie nie przystoją" – ocenił Raczyński.  

Mateusz Morawiecki swojego wpisu jednak nie usunął. A powinien, jeśli dobro PPK i zaufania do państwa leży mu na sercu. Dyskusje w takiej sytuacji i emocjonalne reakcje są naturalne. Ale wpisy takie jak Morawieckiego i wielu innych polityków – gdy wiadomo już było, że jest to dezinformacja – są co najmniej oburzające, a przede wszystkim szkodliwe. 

Kto jak kto, ale Morawiecki jako premier wdrażający PPK mógł po prostu sprawdzić, czy to przypadkiem nie jest fake news. Dowiedzieć się prawdy, co zajęłoby mu jakieś 10 sekund. I nie siać dezinformacji, która podburza zaufanie do systemu emerytalnego. Tymczasem nie naprawił swojego błędu nawet po tym, gdy wprost mu go wytknięto.   

Jego wpis – i kolejne – znowu zaczął żyć własnym życiem. Dezinformacja wokół PPK krążyła jeszcze przez wiele dni w mediach społecznościowych, mimo wielu artykułów mediów i reakcji ekspertów oraz dziennikarzy, którzy wyjaśniali sprawę.

W efekcie 12 listopada prezes PFR Mikołaj Raczyński po raz kolejny już na platformie X napisał: "Trwa wielka akcja dezinformacyjna wokół PPK. Więc powtórzę: PFR nigdy nie pracował [nad - przyp. red.] i nie rekomendował przeznaczenia środków z PPK na wielkie inwestycje państwa. Nie planujemy tworzenia żadnego mechanizmu kierowania oszczędności Polaków na państwowe projekty".  

Tego typu działania dezinformacyjne ze strony polityków są wyjątkowo szkodliwe. Z prostego powodu: Pracownicze Plany Kapitałowe to jedna z naprawdę niewielu inicjatyw państwowych ostatniej dekady, o której można z czystym sumieniem powiedzieć, że jest godna pochwalenia i skuteczna. Doceniana przez ekspertów, lubiana przez obywateli, powoli i mozolnie odbudowuje zaufanie do prywatnego filara emerytalnego. Zaufania, które kilkanaście lat temu zostało zburzone przez reformę OFE.

To właśnie reformę Otwartych Funduszy Emerytalnych z 2014 r., przeprowadzaną przez rząd Donalda Tuska, Morawiecki miał na myśli w swoim wpisie. Rząd PO-PSL praktycznie rozmontował ten system, przekierowując lwią część aktywów z OFE w postaci obligacji Skarbu Państwa do ZUS, a następnie umarzając te obligacje. W ten sposób na papierze zmniejszono zadłużenie państwa, zamieniając de facto aktywa obywateli w OFE na zapis na subkoncie w ZUS – czyli w zasadzie zobowiązanie do wypłaty adekwatnych środków przez Zakład w przyszłości.

System OFE nie był idealny, ale dawał obywatelom pewną alternatywę wobec ZUS-u. Reforma z 2014 r. pokazała jednak, że nawet pieniądze, które mają być "nasze", ale są w powiązanym z państwem systemie, mogą być po prostu – w percepcji obywatela – zabrane i przesunięte gdzie indziej. Był to ruch, który na lata zraził Polaków do prywatnego filaru emerytalnego i pozbawił zaufania do propozycji polityków w tym względzie.

Z tego też powodu sam miałem dystans i wątpliwości, gdy Mateusz Morawiecki jako premier ogłaszał plan na PPK. Ale okazało się, ku zaskoczeniu wielu osób – w tym mojemu – że politycy stworzyli dobrze funkcjonujący system, bardzo korzystny dla obywateli, przy którym nie majstrują. I to się nie zmieniło, niezależnie od rządu.

PPK działa, jest skuteczne, a politycy od lat się do niego nie wtrącają. To ostatnie zdanie jest podstawą tego, aby Polacy korzystali z programu. Powoli znowu uczymy się jako społeczeństwo ufać, że prywatny filar emerytalny to rozwiązanie korzystne i, co najważniejsze, wiarygodne, stabilne i niepodatne na polityczną zachłanność.

Mateusz Morawiecki o tym wie, bo sam o tym mówił w 2019 r. – Droga opozycjo, proponujemy wam pakt na rzecz przyszłych emerytur. Proponujemy wam pakt, który zwiększy zaufanie do systemu emerytalnego – wskazywał jako szef rządu. Teraz jednak postanowił – wraz z innymi politykami – naruszyć zaufanie, które sam chciał budować, w imię krótkoterminowego zysku politycznego.

Oczywiście, politycy będą się wzajemnie atakować, na każdym możliwym polu. Ale dobrze by było, gdyby zachowali przy tym minimum odpowiedzialności za swoje słowa. Mateusz Morawiecki i jego rząd zbudowali system i instytucję – PFR – które osiągają założony cel: odbudowują zaufanie Polaków do systemu emerytalnego, niezależnie od tego, kto sprawuje rządy. Dobrze by było, gdyby nie próbowali tego psuć w imię politycznych rozgrywek, choć nadzieja, że taki apel do nich trafi, wydaje mi się kompletnie złudna.

Michał Wąsowski, zastępca redaktora naczelnego Money.pl