Polskie miasta wyludniają się. To finansowa pułapka

W pierwszym półroczu 2026 r. liczba mieszkańców Łodzi zmniejszyła się o 3137 osób i wyniosła 636 753. Adam Wieczorek, wiceprezydent miasta, podczas Kongresu Deweloperskiego 2026 wskazywał, że każda nowa inwestycja oznacza także przyszłe wydatki na drogi, transport, szkoły oraz sieci techniczne. Szczególnie kosztowne może być rozpraszanie zabudowy w mieście, które traci mieszkańców – czytamy w Portalu Samorządowym.

Problem nie ogranicza się do Łodzi. W tym samym okresie populacja spadła w 15 z 18 stolic województw. Wzrost odnotowały Kraków, Warszawa i Rzeszów, przede wszystkim dzięki dodatniemu saldu migracji. Wszystkie miasta wojewódzkie miały jednak ujemny przyrost naturalny.

Według GUS na koniec czerwca 2026 r. Polska liczyła 37,243 mln mieszkańców, czyli o ok. 90 tys. mniej niż na początku roku. Analiza Banku Gospodarstwa Krajowego przewiduje, że do 2060 r. liczba ludności Bydgoszczy może spaść o 32,3 proc., Łodzi o 29 proc., a Poznania o 22,3 proc.

Skutki depopulacji pokazuje przykład Bełchatowa. Od 2015 do 2026 r. miasto straciło 8947 mieszkańców, a jego bieżące wydatki wzrosły z 155,56 mln zł do 359,46 mln zł zapisanych w budżecie na 2026 r. W przeliczeniu na mieszkańca oznacza to wzrost z 2607,84 zł do 7089,46 zł – informuje Portal Samorządowy.

Bełchatów utrzymuje osiem przedszkoli, osiem szkół podstawowych i liceum, a także bezpłatną komunikację. Miasto musi też dopłacać do bezpłatnej komunikacji publicznej. Szczególnym wyzwaniem jest ciepłownictwo: ponad 90 proc. gospodarstw korzysta z ciepła systemowego, lecz po wyłączeniu elektrowni Bełchatów miasto będzie musiało znaleźć nowe źródło ogrzewania – czytamy w serwisie.

Raporty BGK i Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazują, że koszty infrastruktury będą coraz większym obciążeniem dla samorządów. Do 2060 r. wydatki infrastrukturalne na mieszkańca mogą wzrosnąć średnio o 45,3 proc., a w najmniejszych samorządach o 88,1 proc. Samorządy muszą więc uwzględniać nie tylko koszt budowy, lecz także wieloletnie utrzymanie dróg, szkół, sieci i budynków.

Tymczasem, jak informuje portal, oszczędności nie zawsze są rozwiązaniem problemu. Likwidacja szkoły może też przyspieszyć odpływ mieszkańców, co widać po wynikach badania Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego z 2026 r., przeprowadzonego w czterech powiatach: buskim, sieradzkim, zamojskim i jasielskim. W miejscowościach, w których zamykano szkoły, liczba mieszkańców spadała szybciej niż przeciętnie w powiecie. Im dalej do kolejnej placówki, tym silniejszy był odpływ ludności.

Problemem jest także nieprzemyślane planowanie. Według szacunków Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN chaos przestrzenny kosztuje Polskę 84,3 mld zł rocznie.

źródło: Portal Samorządowy