10 lat czekania. Ważne dla Polaków ustawy utknęły w TK. "Brak wyroku to też rozstrzygnięcie"

W Trybunale Konstytucyjnym są sprawy, które czekają na rozstrzygnięcie od 10 lat. Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy InFaktu, podkreśla, że nie zamierza rozstrzygać, kto ma rację w sporze o Trybunał Konstytucyjny, bo to pytanie do konstytucjonalistów.

– Jako doradca podatkowy widzę jednak bardzo konkretny skutek. Sprawy, od których zależą pieniądze podatników i przedsiębiorców, czekają latami, a w tym czasie stosuje się przepisy, których zgodność z konstytucją od dawna budzi poważne wątpliwości – dodaje.

Zdaniem eksperta sprawa K 10/16 dotycząca art. 70 Ordynacji podatkowej to najlepszy przykład. Chodzi o kwestię zaległości podatkowych. Co ważne, już w 2013 r. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wcześniejszą, podobną regulację i wskazywał na konieczność pilnej zmiany prawa.

W maju 2026 r. RPO wysłał pismo, w którym podkreślał, że problem nadal pozostaje nierozwiązany. Przez dziesięć lat Trybunał nadal nie orzekł w sprawie przepisu, wobec którego sam zgłaszał zastrzeżenia.

– Według tego przepisu zaległość podatkowa zabezpieczona hipoteką albo zastawem skarbowym w ogóle się nie przedawnia. Po upływie zwykłego terminu fiskus może ją ściągać już tylko z obciążonej nieruchomości lub rzeczy, ale za to bez ograniczeń w czasie. W praktyce podatnik, który ma mieszkanie albo działkę, jest traktowany surowiej niż ten, kto nic nie ma, bo temu drugiemu dług co do zasady przedawni się po pięciu latach – mówi.

Zwraca uwagę, że na rozstrzygnięcie tej samej kwestii czeka też pytanie prawne sądu z Poznania.

Podaje też drugi przykład: sprawę SK 41/25, dotyczącą przymusowej restrukturyzacji banku przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG). – Skargę wniósł bank spółdzielczy. Kwestionuje przepis, który nie nakazuje doręczać decyzji BFG z uzasadnieniem każdemu, w którego interes prawny ta decyzja uderza. Może to dotyczyć na przykład posiadaczy umarzanych obligacji. Kto nie dostaje decyzji z uzasadnieniem, ten znacznie trudniej zaskarży ją do sądu – wyjaśnia.

Trzeci przykład to sprawa K 9/26, dotycząca kar w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji dwutlenku węgla (ETS). – Firma, która nie rozliczy emisji w terminie, płaci równowartość 100 euro za każde nieumorzone uprawnienie. Posłowie zarzucają, że kara jest sztywna i nie podlega miarkowaniu, czyli dostosowaniu do okoliczności. Uczciwie trzeba dodać, że ta sprawa trafiła do Trybunału dopiero w marcu. Wysokość kary wynika też z unijnej dyrektywy, więc bez zmian w prawie UE sam wyrok niewiele by tu zmienił – mówi Piotr Juszczyk.

W piątek po południu pojawiła się informacja o zarządzeniu przerwy w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Trybunału Bartłomieja Sochańskiego. Annę Korwin-Piotrowską, jako sędzię z najdłuższym stażem, ogłoszono osobą kierującą Trybunałem Konstytucyjnym. Przed siedzibą Trybunału trwa protest.

W związku z sytuacją prezydent Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i wrócił do Polski. Następnie pojawił się w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego. Wcześniej przeprowadził konsultacje z I prezesem Sądu Najwyższego Zbigniewem Kapińskim oraz Bogdanem Święczkowskim. Prezydent zapowiedział także pilne konsultacje z udziałem sił parlamentarnych, które odbywają się przez całe sobotnie popołudnie.