Czym jest licencja przymusowa na wynalazek?

Co należy rozumieć przez pojęcie licencji przymusowej? Definicja umieszczona we wskazanej ustawie stanowi, że jest to zezwolenie udzielone przez Urząd Patentowy na korzystanie z opatentowanego wynalazku innej osobie. Licencja przymusowa ma charakter licencji niewyłącznej.

Urząd Patentowy jest uprawniony, by określić zakres i czas trwania licencji przymusowej. Wskazuje na szczegółowe warunki jej wykonywania i wysokość opłaty licencyjnej, sposób i termin jej zapłaty.

Licencja przymusowa polega na tym, że urząd wydaje innemu podmiotowi prawo na wytwarzanie opatentowanego produktu lub procesu bez jednoczesnej zgody właściciela patentu. Może też sam planować wykorzystanie w ściśle wskazanych przypadkach chronionego patentem wynalazku.

Nie w każdym przypadku dla wynalazków zgłaszanych do Urzędu Patentowego może być wydana licencja przymusowa. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy Prawo własności przymusowej licencja przymusowa może być udzielona, gdy:

• jest to konieczne dla zapobiegania lub usunięcia stanu zagrożenia bezpieczeństwa państwa, w szczególności, jeśli chodzi o takie dziedziny jak obronność, porządek publiczny, ochrona życia i zdrowia ludzkiego oraz ochrona środowiska naturalnego;
• zostanie stwierdzone, że patent jest nadużywany w rozumieniu art. 68 lub
• zostanie stwierdzone, że uprawniony z patentu udzielonego z wcześniejszym pierwszeństwem uniemożliwia, nie godząc się na zawarcie umowy licencyjnej, zaspokojenie potrzeb rynku krajowego przez stosowanie opatentowanego wynalazku na zasadzie patentu zależnego, z którego korzystanie wkraczałoby w zakres patentu wydanego wcześniej.

W ostatnim z przywołanych przypadków warunkiem udzielenia licencji przymusowej na korzystanie z danego wynalazku jest stwierdzenie, że użytkowanie wynalazku stanowiącego przedmiot patentu zależnego wprowadza istotny postęp techniczny o poważnym znaczeniu gospodarczym. W przypadku wynalazku, który dotyczy technologii półprzewodników, licencja przymusowa może być udzielona wyłącznie dla przeciwdziałania praktykom bezzasadnie ograniczającym konkurencję.

Urząd Patentowy może stwierdzić, że patent jest nadużywany i może wydać decyzję o możliwości ubiegania się przez zainteresowane podmioty o licencję przymusową. Takie postanowienie ogłasza w "Wiadomościach Urzędu Patentowego". Nie trzeba wówczas składać wniosków o udzielenie licencji złożonych przez rok od ogłoszenia. O nadużywaniu patentu mówi się jako o próbie przedłużenia albo czasu trwania patentu, albo jego obiektywnego zakresu. Nadużycie polega na uniemożliwieniu osobom trzecim korzystania z patentu, kiedy jest on niezbędny do zaspokojenia potrzeb rynku krajowego, a zwłaszcza gdy wymaga tego interes publiczny.

Kolejnym wspomnianym w ustawie przypadkiem, kiedy może być udzielona licencja przymusowa, jest wykazanie przez ubiegającego się o nią, że wcześniej w dobrej wierze starał się o uzyskanie licencji na wykorzystywanie wynalazku.

Podmioty chcące korzystać z danego wynalazku na podstawie udzielonej przez Urząd Patentowy licencji przymusowej mogą to zrobić dopiero po uiszczeniu na rzecz uprawnionego odpowiedniej opłaty licencyjnej.

Przy przeniesieniu licencji przymusowej może się to odbyć wyłącznie razem z przedsiębiorstwem lub tą jego częścią, w której jest wykonywana taka licencja. Jeśli z kolei licencja przymusowa dotyczy patentu wcześniejszego, może być przeniesiona na inną osobę tylko łącznie z patentem zależnym.

Tylko w szczególnych, zdefiniowanych w przepisach przypadkach możliwe jest przeniesienie decyzji o udzieleniu licencji przymusowej na wniosek zainteresowanego. Na wniosek zainteresowanego licencja przymusowa, podobnie jak licencja wzajemna, podlegają wpisowi do rejestru patentowego.