Czym zajmuje się Komisja Nadzoru Finansowego?

Komisja Nadzoru Finansowego jest organem do sprawowania nadzoru nad finansowymi instytucjami w Polsce, w rozumieniu przepisów Unii Europejskiej. Została ona powołana do życia na mocy przepisów ustawy z dnia 21 lipca 2006 roku o nadzorze nad rynkiem finansowym. 

Wcześniej jej kompetencje i zadania realizowane były przez:

• Komisję Papierów Wartościowych i Giełd,
• Komisję nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych.

W 2008 roku ponownie rozszerzono kompetencje KNF, ponieważ przejęła ona obowiązki Komisji Nadzoru Bankowego. 

Komu podlega Komisja Nadzoru Finansowego? KNF podlega pod Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, zaś nad prawidłowością jego działania nadzór sprawuje Prezes Rady Ministrów. Ma on uprawnienia do mianowania Przewodniczącego KNF na 5-letnią kadencję. Kto wchodzi w skład Komisji Nadzoru Finansowego?

Swoje zadania Komisja Nadzoru Finansowego wykonuje przy pomocy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego – UKNF. Od 1 stycznia 2019 roku, urząd ten jest państwową osobą prawną, przez co jest niezależny finansowo. Organami urzędu są Komisja Nadzoru Finansowego i Przewodniczący KNF, który reprezentuje tę komisję na zewnątrz. 

Zgodnie z art. 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w skład KNF wchodzą:

• przewodniczący KNF,
• 3 zastępców przewodniczącego,
• 9 członków, którymi są:
• minister właściwy do spraw instytucji finansowych albo jego przedstawiciel,
• minister właściwy do spraw gospodarki albo jego przedstawiciel,
• minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego albo jego przedstawiciel,
• Prezes Narodowego Banku Polskiego albo delegowany przez niego członek Zarządu Narodowego Banku Polskiego,
• przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
• przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów,
• przedstawiciel Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,
• przedstawiciel Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
• przedstawiciel ministra – członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych, a jeżeli nie został wyznaczony – przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów.

Trzech ostatnich członków KNF pełni jedynie funkcje doradcze wobec niej. 

KNF ma wiele zadań do wykonania w trakcie swojej działalności. Głównym jest sprawowanie szeroko rozumianej kontroli nad rynkiem finansowym. To podstawowa rola KNF, jednak Komisja dba o działanie rynku finansowego w sposób wszechstronny. Podejmuje działania, które:

• mają zapewnić prawidłowe funkcjonowanie rynku finansowego,
• mają na celu rozwój rynku finansowego i wzrost jego konkurencyjności,
• wspierają innowacyjność rynku finansowego,
• obejmują akcje edukacyjne i informacyjne związane z funkcjonowaniem rynku finansowego, by chronić interesy jego uczestników,
• polegają na współpracy w przygotowaniu aktów prawnych dotyczących nadzoru nad rynkiem finansowym,
• umożliwiają rozstrzyganie sporów pojawiających się pomiędzy uczestnikami rynku finansowego.

KNF współpracuje z Polską Agencją Nadzoru Audytowego i wykonuje wszystkie zadania, które zapisane są w ustawach. 

Jednym z zadań jest wydawanie przez KNF rekomendacji dla całego sektora bankowego. Mogą one regulować na przykład zasady zarządzania ryzykiem w detalicznych ekspozycjach kredytowych czy badania zdolności i wiarygodności kredytowej potencjalnych kredytobiorców obsługiwanych w bankach lub w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. 

Uprawnienia KNF zostały wskazane w ustawie o nadzorze nad rynkiem finansowym, w której można znaleźć szczegółowo wymieniony zakres nadzoru KNF, obejmujący:

• nadzór bankowy,
• nadzór ubezpieczeniowy,
• nadzór emerytalny,
• nadzór nad rynkiem kapitałowym,
• nadzór nad instytucjami płatniczymi, małymi instytucjami płatniczymi, instytucjami pieniądza elektronicznego, biurami usług płatniczych, dostawcami świadczącymi wyłącznie usługę dostępu do informacji o rachunku oraz oddziałami zagranicznych instytucji pieniądza elektronicznego,
• nadzór nad agencjami ratingowymi,
• nadzór nad pośrednikami kredytu hipotecznego i ich agentami,
• nadzór nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi i Krajową Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową. 

Komisja może wydawać zezwolenia na prowadzenie działalności przez:

• banki, 
• spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe,
• krajowe instytucje płatnicze,
• zakłady ubezpieczeń,
• zakłady reasekuracji,
• otwarte fundusze emerytalne,
• fundusze inwestycyjne,
• firmy inwestycyjne.

Jeśli stwierdzi, że dany podmiot narusza obowiązujące przepisy, KNF ma kompetencje do tego, by nałożyć na niego kary finansowe przewidziane w prawie czy nawet cofnąć zezwolenie wydane na prowadzenie działalności. Prowadzi działania kontrolne w podmiotach nadzorowanych, wydaje zalecenia czy rekomendacje, oddziałując na cały sektor rynku finansowego.