Fundacja rodzinna - spojrzenie po dwóch latach od wejścia ustawy
Minęły już 2 lata od wejścia w życie ustawy o fundacjach rodzinnych i możemy uznać, że to dobry moment na spojrzenie na instytucję fundacji rodzinnej – zarówno od strony praktycznej, jak i od strony ewentualnych zmian w zakresie ich funkcjonowania. Fundacja rodzinna to odrębny podmiot, która jest powoływana przez fundatora w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Ramy funkcjonowania fundacji rodzinnych określa zatem ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. oraz statut fundacji rodzinnej.
Z całą pewnością fundacja rodzinna była potrzebnym instrumentem w polskim systemie prawnym. Według publicznie dostępnych danych w 2025 roku liczba fundacji rodzinnych, które zostały zarejestrowane przekroczyła 2500 podmiotów, a kolejne oczekują na rejestrację. Oznacza to niewątpliwie, że instytucja fundacji rodzinnej jest atrakcyjnym narzędziem sukcesji i zarządzania majątkiem w firmach rodzinnych. Co istotne – fundacja rodzinna nie musi być powoływana w związku z sukcesją w ramach firm rodzinnych, ale może stanowić również alternatywę do utartej ścieżki planowania sukcesji z wykorzystaniem testamentu czy innych rozwiązań przewidzianych przez prawo spadkowe.
Przy tak ważnej kwestii jak sukcesja warto powierzyć jej zaplanowanie i przeprowadzenie w praktyce specjalistom, którzy posiadają kompetencje zarówno od strony prawnej, podatkowej, jak i księgowej. W GLC łączymy przedmiotowe kompetencje i oferujemy Naszym Klientom możliwość przeprowadzenia sukcesji z wykorzystaniem fundacji rodzinnej, jak i potem obsługą fundacji. Naszym nadrzędnym celem jest przeprowadzenie sukcesji w ten sposób, aby w pełni oddać cel i zamiar fundatora oraz jednocześnie – zachować pełną zgodność działań fundacji rodzinnej we wszystkich aspektach jej funkcjonowania. Doradztwo podatkowe i prawne często bywa w takich kwestiach niezbędne do przeprowadzenia całego procesu zakładania i dzialalności fundacji.
Fundacja rodzinna a korzyści
Fundacja rodzinna ma wiele zalet i nie można ich utożsamiać wyłącznie z kwestiami podatkowymi. Przede wszystkim fundacja rodzinna może prowadzić w ograniczonym zakresie działalność gospodarczą, której charakter jest powiązany z zadaniami i celem jakie fundacja rodzinna powinna wykonywać. Obserwuje się, że fundacja rodzinna oprócz tego, że jest sposobem na gromadzenie majątku w ramach jednego podmiotu, to również jest stroną takich aktywności gospodarczych jak wynajmowanie mienia, przystępowanie do spółek prawa handlowego, funduszy inwestycyjnych, nabywania i zbywania papierów wartościowych czy też udzielania pożyczek.
Istotną kwestią na etapie powoływania fundacji rodzinnej jest odpowiednie skonstruowanie statutu i przygotowanie planu sukcesji, który w założeniach fundatora ma zostać przeprowadzony – z wykorzystaniem możliwości, które oferują fundacje rodzinne (kto może zostać beneficjentem i jaki zakres uprawnień i świadczeń mu przysługuje). Statut fundacji rodzinnej może przewidywać nawet szczegółowe wytyczne dotyczące inwestowania majątku, jak i obowiązków beneficjentów w zakresie dbałości o relacje rodzinne i spełnienie innych wymogów, które warunkują sukcesję.
Fundacja rodzinna - opodatkowanie
Opodatkowanie fundacji rodzinnych w Polsce jest uważane za model przyjazny i korzystny – zarówno dla Beneficjentów, jak i samej fundacji rodzinnej. Do momentu, kiedy fundacja rodzinna wykonuje dozwoloną działalność gospodarczą jest podmiotowo zwolniona z CIT, a ewentualne świadczenia na rzecz Beneficjentów są opodatkowane co do zasady podatkiem PIT w stawce 15 %.
Z doniesień medialnych wiemy, że nie we wszystkich przypadkach fundacja rodzinna jest wykorzystywana do celów sukcesji i pomnażania majątku, a jedynie w celach osiągnięcia krótkoterminowych korzyści podatkowych. Skala tego zjawiska według doniesień Ministerstwa Finansów nie jest duża, ale zapowiedziano zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych od 1 stycznia 2026 r. (m. in. czasowy lock-up na aktywach fundacji rodzinnej trwający 3 lata – uniemożliwiający szybkie zbywanie mienia, które zostało wniesione do fundacji rodzinnej).
