Idą nowe przepisy. Koszty budowy domu mogą wzrosnąć [OPINIA]

Projekt nowelizacji WT 2026 powstał w latach 2021-2022, gdy Europa żyła ideą "Fit for 55" i neutralności klimatycznej. Surowce energetyczne były tanie, a dotacje na energooszczędne budownictwo szeroko dostępne.

Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Wojna w Ukrainie, skokowy wzrost cen materiałów i energii sprawiły, że założenia sprzed kilku lat są mocno oderwane od rzeczywistości, w której budują dziś inwestorzy indywidualni, z konieczności coraz ostrożniejsi, liczący każdą złotówkę i zmuszeni do podejmowania długoterminowych decyzji w warunkach niepewności gospodarczej.

Warunki Techniczne (WT) to rozporządzenie określające minimalne standardy, jakim muszą odpowiadać budynki. Poprzednie aktualizacje – WT 2017 i WT 2021 – zaostrzyły wymagania dotyczące termoizolacji i energooszczędności – w szczególności źródeł ciepła.

Nowa wersja – WT 2026 – jest na etapie konsultacji publicznych. Przepisy mają wejść w życie jesienią w 2026 roku, choć daty mogą się jeszcze przesunąć. Obejmą nowe inwestycje i przebudowy. Nie będą działać wstecz, więc właściciele już istniejących domów mogą spać spokojnie.

Termoizolacja i bezpieczeństwo pożarowe - to właśnie w tym obszarze zmiany budzą najwięcej emocji. Projekt zakłada, że systemy ociepleń (ETICS) będą musiały spełniać bardziej rygorystyczne wymogi przeciwpożarowe. Promowane będą materiały niepalne, jak wełna mineralna, a na elewacjach mają się pojawić pasy ogniowe w warstwie izolacji.

Cel jest jasny – chodzi o zwiększenie bezpieczeństwa budynków. Ale skutek ekonomiczny, w przypadku domów jednorodzinnych, trudny będzie do obrony. Wełna jest droższa i mniej efektywna cieplnie niż styropian, wymaga też staranniejszego montażu, więc żeby uzyskać podobny efekt, trzeba zastosować jej więcej.

W efekcie:

• zwiększy się grubości ścian,
• wzrosną koszty robocizny,
• montaż stanie się bardziej skomplikowany.

Pozostaje zatem mieć nadzieję, że te wymagania będą dotyczyć tylko budynków wielorodzinnych i obiektów wielkopowierzchniowych.

W innym przypadku dla przeciętnego domu jednorodzinnego to wydatek większy nawet o kilkanaście tysięcy złotych, a przy oszczędności na ogrzewaniu rzędu kilku procent rocznie. Rachunek jest prosty – zwrot z inwestycji nastąpi, jeśli w ogóle, dopiero po kilkudziesięciu latach.

Akustyka – niewątpliwa zmiana na plus. Nowelizacja wprowadza wyższe wymagania dotyczące izolacyjności akustycznej przegród. Dotyczy to szczególnie domów w zabudowie bliźniaczej i szeregowej, gdzie ściany między lokalami będą musiały spełniać parametry jak w budynkach wielorodzinnych.

To akurat dobra wiadomość. Większy nacisk na projekt akustyczny oznacza w końcu lepszy komfort życia, mniej hałasu, lepsze warunki pracy, odpoczynku i mniej sąsiedzkich sporów. Tu zmiany są racjonalne i potrzebne, nawet jeśli oznaczają grubsze przegrody i większą precyzję wykonania.

Ogrodzenia bez kolców – projekt WT 2026 przewiduje zakaz stosowania ostrych zakończeń (drutu kolczastego, szkła, grotów) w ogrodzeniach o wysokości do 2,2 metra. To rozszerzenie dotychczasowych przepisów, które obowiązywały dla wysokości 1,8 metra.

Celem tej zmiany jest zwiększenie bezpieczeństwa w przestrzeni przydomowej. I choć może wymagać korekty niektórych projektów, nie oznacza żadnej rewolucji – już istniejące ogrodzenia nie będą wymagały żadnych przeróbek.

Fotowoltaika – obowiązek tylko dla niektórych. Zgodnie z projektem, obowiązek montażu instalacji OZE obejmie tylko część budynków – głównie obiekty publiczne. Domy jednorodzinne na razie zostaną z niego zwolnione, ale kierunek jest jasny: w perspektywie kilku lat energia ze słońca ma stać się standardem. Warto więc zaprojektować dach z myślą o fotowoltaice, nawet jeśli dziś przepisy tego nie wymagają.

Niejasne jest, czy zostaną zaostrzone normy dotyczące przenikalności cieplnej ścian, dachów, drzwi i okien.

Termoizolacja – presja zamiast formalnego zakazu. Projekt WT 2026 nie obniża wprost współczynników przenikania ciepła dla domów jednorodzinnych, ale zaostrza ogólną charakterystykę energetyczną budynków.

W praktyce oznacza to presję na stosowanie lepszych materiałów i grubszych izolacji, nawet jeśli formalne minimum WT 2021 pozostanie bez zmian. Inwestorzy mogą odczuwać presję "doposażenia" projektu, aby zmieścić się w nowym standardzie energetycznym.

Efekt końcowy – drożej, bez dużych oszczędności. Dla inwestora indywidualnego oznacza to wzrost kosztów budowy o kilka, a nawet o kilkanaście procent, głównie przez ocieplenie i stolarkę. Tymczasem oszczędności energetyczne będą niewielkie, bo już obecne WT 2021 są bardzo restrykcyjne.

Dlatego coraz większego znaczenia nabiera jakość montażu i eliminacja mostków cieplnych. To one realnie wpływają na nasze rachunki, a nie kolejne śrubowanie parametrów izolacyjności.

Szacunki branży są zgodne. Dostosowanie nowych domów jednorodzinnych do wymogów WT 2026 oznacza wzrost kosztów budowy o 10-15 procent.

Najwięcej pochłonie nowa termoizolacja – droższe materiały, większe grubości i bardziej złożone systemy montażowe. Zysk? Symboliczny. Różnica w rocznym zużyciu energii może wynieść kilka procent.

Moim zdaniem to dowód, że osiągnęliśmy granicę efektywności, przy której dalsze zaostrzanie norm przestaje być ekonomicznie uzasadnione.

Nie mam wątpliwości, że przepisy dotyczące akustyki i bezpieczeństwa pożarowego są potrzebne. To realna poprawa jakości i bezpieczeństwa życia mieszkańców. Problemem jest natomiast tempo i zakres zmian w sferze termiki przegród – ścian, dachów, okien i drzwi.

Budynki wznoszone według WT 2021 są już energooszczędne. Dalsze "ściganie się" na coraz niższe współczynniki U nie przynosi wymiernych korzyści, tylko podnosi koszty. Warto zatrzymać się i skupić na jakości wykonania, szczelności oraz właściwej wentylacji.

Dziś, gdy przeciętny inwestor zmaga się z drogim kredytem, kosztami materiałów i ekip, każda zmiana prawa budowlanego powinna być dokładnie przemyślana. Nie chodzi przecież o cofnięcie rozwoju budownictwa, lecz o jego racjonalizację.

Ustawodawcy powinni rozważyć pozostanie przy standardach WT 2021 w zakresie izolacyjności cieplnej i skoncentrować się na bezpieczeństwie, akustyce i jakości wykonania. To kompromis, który łączy cele klimatyczne z realiami ekonomicznymi i, co najważniejsze, nie zamyka drogi do własnego domu kolejnemu pokoleniu Polaków.

Nowoczesne budownictwo to nie tylko technologia i parametry z tabel. To przede wszystkim dostępność, jakość i trwałość. WT 2026 mogą być ważnym krokiem w rozwoju polskiego budownictwa, jeśli towarzyszyć im będzie zdrowy rozsądek.

Bo prawdziwie energooszczędny dom to taki, który można zbudować, a nie tylko zaprojektować na papierze.

Wojciech Rynkowski, ekspert Extradom.pl