Ceny ropy wciąż pną się w górę. Rynki nadal obawiają się gróźb Iranu

Sytuacja na globalnym rynku surowcowym staje się coraz bardziej napięta, co ma bezpośrednie odzwierciedlenie w giełdowych wycenach najważniejszych wskaźników.

W piątek rano europejska ropa Brent umocniła się o blisko 1,7 proc., osiągając poziom 102,16 dolara za baryłkę. Podobny wzrostowy trend analitycy odnotowują w przypadku amerykańskiej ropy WTI. Jej cena wzrosła o ponad 1,5 proc. i zbliża się do granicy 97,20 dolara. Na tym tle zupełnie inaczej prezentują się notowania rosyjskiego surowca. Ropa Urals, zmagająca się z zachodnimi sankcjami oraz specyfiką rynków azjatyckich, tanieje o ponad 3 proc., a jej cena oscyluje w okolicach 65,50 dolara za baryłkę. Różnica w cenie między zachodnimi benchmarkami a rosyjskim surowcem pozostaje zatem bardzo wyraźna.

To kolejny etap wzrostów, które rozpoczęły się już w połowie stycznia, gdy ropa Brent osiągnęła wielomiesięczne maksima po eskalacji protestów w Iranie oraz deklaracji prezydenta USA Donalda Trumpa. Od tamtego momentu cena surowca systematycznie rośnie, a obecne przekroczenie bariery 100 dolarów potwierdza obawy analityków.

Obecne, wysokie wyceny ropy Brent i WTI to przede wszystkim efekt premii za ryzyko geopolityczne. Serwis informacyjny Euronews wskazuje, że rynki energii przygotowują się na potencjalny potężny szok podażowy, będący następstwem trwającego konfliktu na Bliskim Wschodzie. Eskalacja napięć, zapoczątkowana pod koniec lutego, doprowadziła do otwartych gróźb ze strony irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej.

Z doniesień Euronews wynika, że Teheran przyjął strategię swoistego szantażu energetycznego. Przedstawiciele irańskich sił zbrojnych publicznie ostrzegają, że w odpowiedzi na działania militarne wymierzone w ich terytorium, cena baryłki ropy może zostać wywindowana nawet do poziomu 200 dolarów. Głównym narzędziem w rękach Iranu jest groźba zablokowania cieśniny Ormuz. To strategiczne wąskie gardło, przez które przepływa niemal jedna piąta światowych dostaw ropy naftowej oraz skroplonego gazu ziemnego (LNG).

Dziennikarze Euronews podkreślają, że irańska strategia polega na umiędzynarodowieniu kosztów konfliktu. Atakując jednostki pływające pod neutralnymi banderami, władze w Teheranie chcą wywrzeć presję na państwa zachodnie, aby te z kolei wymusiły deeskalację działań militarnych na Bliskim Wschodzie. Komunikat płynący z państwowych mediów jest jasny: dopóki trwają ataki na irańskie terytorium, międzynarodowy handel morski w regionie nie może czuć się bezpiecznie.

Choć zapowiedzi o cenie rzędu 200 dolarów za baryłkę mogą brzmieć abstrakcyjnie, historyczne dane pokazują, że rynek potrafi reagować niezwykle gwałtownie. Euronews przypomina, że nominalny rekord z 2008 roku wynosił około 147 dolarów, co po uwzględnieniu dzisiejszej inflacji odpowiadałoby kwocie przekraczającej 210 dolarów. Obecna sytuacja jest jednak o tyle niebezpieczna, że dotyczy fizycznej blokady kluczowego szlaku transportowego, a nie tylko rynkowej spekulacji.

Próby ustabilizowania sytuacji przez społeczność międzynarodową napotykają na poważne trudności. Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) zdecydowała się na bezprecedensowy, największy w historii krok w postaci uwolnienia strategicznych rezerw surowca. Niestety, jak zauważa Euronews, ciągłe zagrożenie dla infrastruktury naftowej i tankowców w dużej mierze neutralizuje te wysiłki, a firmy ubezpieczeniowe masowo wycofują się z ochrony statków w regionie.

Konsekwencje utrzymywania się tak wysokich cen mogą być bardzo dotkliwe dla globalnych finansów. W analizie przytoczonej przez Euronews, eksperci z Oxford Economics ostrzegają, że przekroczenie bariery 140 dolarów za baryłkę to punkt krytyczny. Taki scenariusz mógłby zepchnąć światową gospodarkę w łagodną recesję, obniżając globalne PKB o 0,7 proc. do końca roku. Według tych samych prognoz, najboleśniej odczułyby to gospodarki Wielkiej Brytanii, strefy euro oraz Japonii, które mogłyby bezpośrednio wejść w fazę kurczenia się.

Temat wpływu konfliktu irańskiego na ceny ropy dominował w analizach rynkowych przez ostatnie tygodnie. Na początku marca analitycy ostrzegali, że Iran jako czwarty co do wielkości producent ropy w OPEC może doprowadzić do sytuacji gorszej niż podczas kryzysu naftowego. Wtedy scenariusz osiągnięcia 100 dolarów za baryłkę wydawał się jeszcze odległy, dziś stał się rzeczywistością. W ostatnich dniach rynek odnotował gwałtowne skoki cen, jakich nie widziano od 43 lat, co pokazuje skalę napięcia na rynkach energetycznych. Skutki odczuwalne są również w Polsce, gdzie Orlen zareagował na skok cen paliw, obniżając marżę na diesla niemal do zera.