Jak wygląda organizacja wyborów parlamentarnych?

Parlament składa się z 460 posłów oraz 100 senatorów. Wszyscy są wybierani w wyborach parlamentarnych. 

Artykuł 96 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i proporcjonalne. Odbywają się w głosowaniu tajnym. Artykuł 97 Konstytucji RP mówi natomiast, że wybory do Senatu są powszechne, bezpośrednie i odbywają się także w głosowaniu tajnym. 

Kadencja Sejmu i Senatu trwa cztery lata. Wybory parlamentarne są organizowane z taką częstotliwością, chyba że w szczególnych przypadkach konieczne staje się przeprowadzenie wyborów przedterminowych. Może dojść do tego, jeśli:

• zostanie podjęta uchwała w Sejmie przez 2/3 ustawowej liczby posłów, dotycząca skrócenia kadencji Parlamentu;
• Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie otrzyma ustawy budżetowej przez 4 miesiące, od kiedy przedłożono projekt ustawy Sejmowi – wówczas Prezydent ma prawo podjęcia decyzji o skróceniu kadencji Sejmu w ciągu 14 dni;
• rząd trzy razy nie otrzyma w ramach głosowania posłów wotum zaufania, przez co Rada Ministrów nie będzie mogła zostać wyłoniona. 

Podobnie w nielicznych przypadkach może dojść do wydłużenia kadencji Sejmu, przez co wybory parlamentarne odbędą się po okresie dłuższym niż 4 lata. Takiego wydłużenia może dokonać Prezydent RP na wniosek Rady Ministrów. Jest to stosowane w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające. Wprowadza wówczas stan nadzwyczajny, a w czasie jego trwania nie mogą zostać zorganizowane wybory parlamentarne.

Wybory parlamentarne są powszechne, co oznacza, że biorą w nich udział wszyscy pełnoletni obywatele RP, którzy posiadają pełnię praw wyborczych. Mogą oni oddawać głosy na wybranych kandydatów w dniu wyborów. Jak głosować? Obywatel powinien udać się do swojej komisji wyborczej i tam pobrać kartę do głosowania. Następnie zaznacza w ustalony sposób kandydata, na którego oddaje swój głos, a potem wrzuca kartę do urny wyborczej. Po zakończeniu wyborów głosy są liczone przez członków komisji, a ostatecznie wyniki cząstkowe przekazywane są do PKW. 

Kandydatem na posła może być obywatel RP, mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat. Z kolei senatorem – obywatel Polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat. W obu przypadkach wybrana do Sejmu lub Senatu osoba nie może być skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

Kandydatów, którzy później znajdą się na kartach do głosowania, na posłów i senatorów mogą zgłaszać do PKW partie polityczne oraz wyborcy. 

Przebieg wyborów parlamentarnych w Polsce nadzorowany jest przez Państwową Komisję Wyborczą. Natomiast zarządza je Prezydent RP na podstawie art. 98 Konstytucji RP. Powinien to zrobić nie później niż na 90 dni przed upływem 4 lat od rozpoczęcia kadencji Sejmu i Senatu. Wyznacza przy tym wybory na dzień wolny od pracy, który przypada w ciągu 30 dni przed upływem 4 lat od rozpoczęcia kadencji Parlamentu. 

Wybory do Sejmu są równe i proporcjonalne, przez co mamy do czynienia z wielomandatowymi okręgami wyborczymi. Natomiast wybory do Senatu są większościowe i obowiązują jednomandatowe okręgi wyborcze. Posługując się zasadą większości, w danym okręgu wszystkie mandaty otrzymuje komitet, który zgromadził najwięcej głosów. W przypadku jednomandatowych okręgów na każdy przypada jeden mandat. W wyborach do Senatu jest 100 okręgów. 

W wielomandatowych okręgach wyborczych do rozdzielenia jest więcej mandatów. Wybory parlamentarne w części dotyczącej posłów na Sejm obejmują 41 okręgów, w których wybiera się do 20 posłów. Liczba mandatów, zgodnie z zasadą proporcjonalności, jest przyznawana proporcjonalnie względem liczby zdobytych ważnych głosów w danych okręgach. Otrzymują je komitety wyborcze, które osiągnęły w skali kraju próg wyborczy. 

Ważność wyników wyborów podawanych do opinii publicznej przez przedstawicieli PKW stwierdza Sąd Najwyższy.