Kolejne cyberataki w Europie. Celem m.in. IKEA. "To bardzo przerażające"

Spływa coraz więcej informacji o cyberatakach na supermarkety w Europie. W poniedziałek dotknęły m.in. sieci handlowe Ahold Delhaize i Colruyt w Belgii oraz Luksemburgu, a także szwedzkie ICA i Coop. Problemy odnotował również co najmniej jeden sklep IKEA. W Irlandii incydent wpłynął na systemy w 13 placówkach SuperValu należących do hurtownika Musgrave.

W sklepie franczyzowym ICA w Sztokholmie atak rozpoczął się około godz. 2 w nocy, ale pracownicy zauważyli go dopiero kilka godzin później. – Wszystko jest zniszczone – powiedziała agencji Reutera Engla Ingwall, kierowniczka sprzedaży w tej placówce. Dodała, że temperatura w zamrażarkach wzrosła do 50 stopni Celsjusza.

Rzeczniczka prywatnej spółki ICA przekazała, że incydent dotknął ograniczonej liczby sklepów i wpłynął na działanie chłodni oraz zamrażarek. Colruyt Group poinformowała z kolei, że zaatakowano systemy chłodnicze w pięciu sklepach Spar działających w Belgii na zasadzie franczyzy.

W SuperValu część produktów chłodzonych i mrożonych wycofano ze sprzedaży. Szwedzka sieć Coop podała, że cyberatak dotknął siedem z 800 sklepów. Według firmy doszło do nieautoryzowanej ingerencji w systemy chłodnicze, a wśród dostawców tych rozwiązań znajduje się duńska firma Danfoss.

Problem pojawił się także w belgijskiej sieci sklepów mięsnych De Laet & Van Haver. Jej właściciel Luc De Laet powiedział, że został obudzony o godz. 3.30 przez pracownika. W jednym ze sklepów na południe od Antwerpii zobaczył, że temperatura w chłodniach wzrosła do 18 stopni Celsjusza. Straty oszacował na ok. 15 tys. euro.

– To bardzo przerażające. Hakerzy włamują się do systemu, który rejestruje temperaturę, i mogą zdalnie ją zmieniać – powiedział De Laet agencji Reutera. Dodał, że wyrzucenie tak dużej ilości jedzenia było dla niego bardzo frustrujące.

W Belgii ucierpiało również 15 z 700 sklepów Carrefour. IKEA potwierdziła, że problem dotknął jedną placówkę, ale nie wykluczyła zakłóceń w kolejnych lokalizacjach.

Do podobnego ataku doszło we Francji w październiku. Policja informowała wówczas, że hakerzy przejęli kontrolę nad urządzeniami chłodniczymi w setkach supermarketów. Incydenty doprowadziły do pożarów i strat żywności. W ubiegłym miesiącu Ahold zgłosił policji także inne zdarzenie związane z cyberbezpieczeństwem.

Nie ma potwierdzenia, że oba ataki były ze sobą powiązane. Nikt nie przyznał się do odpowiedzialności. Rosja, której przypisywano wcześniej działania sabotażowe i operacje hybrydowe, wielokrotnie zaprzeczała udziałowi w takich akcjach.

– Nie wiadomo, kto stoi za tym atakiem, i być może nigdy nie uda się tego ustalić – powiedziała Katrien Eggers, rzeczniczka belgijskiego Centrum Cyberbezpieczeństwa. Oceniła, że niepokój budzi rosnąca liczba podobnych incydentów, między innymi z powodu wykorzystania sztucznej inteligencji. – Wszystkie systemy informatyczne mogą być podatne na ataki, a AI może być wykorzystywana do skutecznego wykrywania i wykorzystywania tych słabości, zwłaszcza przez dobrze przygotowanych sprawców – dodała.

Według badacza firmy SentinelOne Toma Hegla ataki na systemy chłodnicze mogą mieć podłoże wymuszeniowe, polityczne albo być operacjami prowadzonymi przez państwa. Brak żądań finansowych w ostatnich przypadkach może jednak wskazywać na próbę sabotażu.

– Handel detaliczny jest łatwym celem, ponieważ sieci sklepów korzystają z ogromnej liczby sterowników chłodniczych, systemów zarządzania budynkami, paneli kontroli dostępu i urządzeń kasowych – powiedział Hegel. Jego zdaniem wykrycie sprawcy jest trudne, ponieważ osoba logująca się do niezabezpieczonego panelu sterowania może pozostawić po sobie niewiele śladów.

Komisja Europejska uznała, że ostatnie incydenty pokazują, jak bardzo zagrożenia cyfrowe mogą zakłócać działanie ważnych sektorów gospodarki. Komisarz UE ds. rolnictwa Christophe Hansen ocenił, że ataki mogą wpływać na łańcuch dostaw żywności i zaufanie konsumentów.