Małpki za 6 mld zł. Rząd szykuje alkoholową rewolucję

Sejmowa Komisja Zdrowia pracuje nad zakazem sprzedaży tzw. małpek, czyli alkoholu w małych opakowaniach. Efekty prac mają zostać zaprezentowane na przełomie roku. Na nowe przepisy trzeba jednak poczekać, ponieważ projekt będzie wymagał długiej procedury notyfikacji w Komisji Europejskiej.

Pierwotnie zakaz miał znaleźć się w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, którą Sejm uchwalił w październiku. We wrześniu rząd zdecydował jednak o przeniesieniu tego zapisu do osobnego projektu.

Jak tłumaczyła "Rzeczpospolitej" posłanka Nowej Lewicy Joanna Wicha, nowe przepisy mają uwzględniać także poprawki zgłoszone podczas prac podkomisji. Z ustaleń gazety wynika, że ze względu na konieczność notyfikacji zakaz może być procedowany najwcześniej pod koniec kadencji Sejmu, czyli w 2027 roku.

Polityczna zgoda wokół zakazu wydaje się jednak coraz większa. Prawo i Sprawiedliwość również zapowiada zmiany. Mariusz Błaszczak poinformował, że jego partia składa projekt zakazujący sprzedaży alkoholu w opakowaniach o pojemności mniejszej niż 500 ml, obejmujący napoje o zawartości alkoholu powyżej 12 proc.

Jak wynika z danych Centrum Monitorowania Rynku, w ciągu 12 miesięcy zakończonych w czerwcu 2026 r. średnia miesięczna sprzedaż małpek przekraczała 40 mln sztuk. To niemal 6 mld zł przychodów rocznie, czyli około jednej trzeciej rynku wódek, którego wartość NielsenIQ szacuje na ponad 17 mld zł.

Sprzedaż małych opakowań alkoholu spadła zaledwie o 1 proc. rok do roku. Dla porównania, wódki czyste odnotowały spadek o 19 proc. Nie wszystkie segmenty małpek radzą sobie jednak równie dobrze.

Wódki smakowe utrzymują wzrost – w ostatnim roku sprzedaż zwiększyła się o 0,5 proc., a w porównaniu z 2024 r. o 2,4 proc. Jednocześnie segment wódek czystych w małych opakowaniach wyraźnie traci – mówi "Rzeczpospolitej" Roman Szymanda z CMR.

W sprzedaży dominują małe sklepy i część dyskontów o powierzchni do 300 mkw., na które przypada trzy czwarte sprzedaży. Niepokoić może także pora zakupów. Co piąta małpka kupowana jest przed południem, a najwięcej klientów sięga po nie w piątki i soboty, głównie między godz. 17 a 20.

W przyszłym roku branżę alkoholową czekają kolejne zmiany. Sejm uchwalił podwyżkę akcyzy, która od nowego roku będzie zasilała NFZ. Stawka na alkohol etylowy wzrośnie z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr 100-procentowego alkoholu.

Nabywców małpek czeka szczególnie silny wstrząs. Dodatkowa opłata od małych opakowań alkoholu, tzw. opłata małpkowa, wzrośnie z 1 zł do 4 zł. Może to podnieść ceny produktów średnio o jedną trzecią.

Według szacunków Maspeksu, właściciela producenta alkoholi CEDC, średnia cena małpki o pojemności 100 ml wzrośnie z 9,49 zł do 13,7 zł. Kwota podatków zawartych w cenie niemal się podwoi.

Kolejną zmianą może być objęcie jednorazowych szklanych opakowań alkoholu systemem kaucyjnym. Minister Anita Sowińska potwierdziła, że trwają prace nad oceną skutków regulacji, ale zmiana nie wejdzie w życie od nowego roku.

Były szef Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Krzysztof Brzózka zwraca uwagę, że eliminacja małych formatów alkoholu z handlu będzie trudna. Formaty te są dozwolone w całej Unii Europejskiej, a głos decydujący o ich dostępności należy do resortu rolnictwa, a nie zdrowia.