PIP ruszyła na kontrolę umów. Oto pierwszy efekt wielkiej reformy

Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy ma nowe narzędzia w zakresie badania i przekształcania umów cywilnoprawnych, które zostały zawarte w warunkach właściwych dla umowy o pracę.

Z danych PIP wynika, że od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia. Od początku roku liczba takich zgłoszeń wzrosła do 1.794 wobec 619 w analogicznym okresie ubiegłego roku.

Najwięcej zgłoszeń dotyczy umów zlecenia oraz umów o świadczenie usług. Inspekcja podkreśla jednak, że nie można wskazać jednej branży czy sektora, w którym problem występuje najczęściej. Skargi dotyczą zarówno małych firm, jak i dużych przedsiębiorstw, a także podmiotów publicznych. Zgłaszane są przez osoby pracujące m.in. w usługach, handlu, produkcji, ochronie, gastronomii, ochronie zdrowia oraz wykonujące pracę platformową.

Jak wskazał Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń, część skarg dotyczy okresów zatrudnienia zakończonych jeszcze przed wejściem w życie nowych regulacji, co uniemożliwia zastosowanie nowych instrumentów prawnych. Wiele zgłoszeń zawiera także braki formalne wymagające uzupełnienia.

Pomimo tego od 8 lipca inspektorzy wszczęli ponad 100 kontroli dotyczących przestrzegania zakazu zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, z czego 35 zostało już zakończonych. Efektem kontroli było wydanie 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Do tej pory nie wystąpiły przesłanki do wszczęcia postępowań administracyjnych kończących się decyzją okręgowego inspektora pracy.

PIP zwraca jednocześnie uwagę na dobrowolne dostosowywanie praktyk przez pracodawców. W okresie od 8 lipca do 6 sierpnia inspektorzy odnotowali 201 przypadków przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę jeszcze przed zakończeniem czynności kontrolnych i zastosowaniem środków prawnych.

Do Inspekcji wpływają także wnioski o interpretacje indywidualne dotyczące prawidłowej formy zatrudnienia. Od wejścia w życie nowych przepisów Główny Inspektor Pracy wydał siedem takich interpretacji. W dwóch przypadkach uznał stanowisko wnioskodawców kwalifikujących relację jako cywilnoprawną, natomiast w pięciu stwierdził, że przedstawione okoliczności wskazują na istnienie stosunku pracy.