PIP ruszyła na kontrole umów. Od lipcowej reformy już 690 skarg

Od 8 lipca 2026 r. obowiązuje tzw. reforma Państwowej Inspekcji Pracy, czyli nowe przepisy, które dały PIP narzędzia do reagowania na pozorne umowy cywilnoprawne i kontrakty B2B, gdy w praktyce powinien być stosunek pracy. Od tej daty inspektorzy rozpoczęli ponad 100 kontroli związanych z zakazem zastępowania etatów umowami cywilnoprawnymi, a 35 z nich zakończyli. Jedna z kontroli umów B2B odbywa się w Polskich Liniach Lotniczych LOT i ich spółkach-córkach, zatrudniających stewardessy i pilotów.

Od 8 lipca do 13 sierpnia wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia. Od 1 stycznia br. takich skarg jest 1794, podczas gdy w analogicznym okresie ubiegłego roku było 619.

PIP podała, że zdecydowana większość zgłoszeń dotyczy nieprawidłowego zawarcia umowy zlecenia. Skargi pochodzą od osób pracujących m.in. w usługach, handlu i na produkcji. W zgłoszeniach pojawiają się także podmioty lecznicze oraz ogólnopolskie sieci gastronomiczne. Autorami skarg są również osoby wykonujące pracę platformową oraz zatrudnione w branży ochroniarskiej.

PIP poinformowała PAP, że inspektorzy wydali 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w sytuacjach, gdy zakwestionowali wybór cywilnoprawnej formy zatrudnienia.

Jak przekazała Inspekcja, na dzień udzielenia informacji nie pojawiły się okoliczności uzasadniające wszczęcie w tych sprawach postępowań administracyjnych, których celem byłoby wydanie decyzji przez Okręgowego Inspektora Pracy.

"Znaczna część wpływających skarg dotyczy zakończonych jeszcze przed 8 lipca okresów pracy, a to uniemożliwia zastosowanie nowych narzędzi przekwalifikowania umów cywilnoprawnych. Wiele z nich zawiera również istotne braki formalne. Możliwość ich dalszego procedowania będzie warunkowało usunięcie tych braków" – zauważył główny inspektor pracy Janusz Krasoń.

Państwowa Inspekcja Pracy zwróciła uwagę, że reforma przynosi też efekty bez użycia formalnych środków. Szef Inspekcji wskazał na przypadki dobrowolnego przejścia z umów cywilnoprawnych na etat.

"Warto wskazać, że notujemy także pozytywne efekty reformy, polegające na dobrowolnym dokonywaniu przez pracodawców zmian nieprawidłowo wybranych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, bez stosowania środków prawnych przez inspektorów pracy" – zaznaczył szef PIP.

PIP podała, że od 8 lipca do 6 sierpnia, w trakcie kontroli, inspektorzy uzyskali informacje o 201 przypadkach zmiany funkcjonującej umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę jeszcze przed szczegółowymi ustaleniami inspektora i przed skierowaniem środków prawnych.

Do Inspekcji wpływają też wnioski o interpretację indywidualną dotyczącą wyboru podstawy zatrudnienia. Od 8 lipca Główny Inspektor Pracy wydał siedem decyzji w sprawie interpretacji indywidualnej.

W dwóch przypadkach uznał za prawidłowe stanowisko wnioskodawców, którzy opisane sytuacje kwalifikowali jako stosunki cywilnoprawne. W pięciu przypadkach zakwestionował stanowisko wnioskodawców, uznając, że z opisanego stanu faktycznego wynika, iż właściwym wyborem jest stosunek pracy.

Zgodnie z nowymi regulacjami, gdy PIP wykryje nieprawidłowości, w pierwszej kolejności wydaje polecenia usunięcia naruszeń. Jeśli polecenie nie zostanie wykonane, inspektor może wystąpić do Okręgowego Inspektora Pracy o decyzję przekształcającą nieprawidłowo zawartą umowę w umowę o pracę.

Od takiej decyzji zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą odwołać się do sądu pracy, co wstrzymuje jej wykonanie do czasu orzeczenia. Odwołanie można wnieść w terminie 30 dni, a ustawa przewiduje, że sąd ma rozpatrzyć je w ciągu miesiąca.

W postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji, od której służy odwołanie, rygor natychmiastowej wykonalności można nadać wyłącznie wobec osób objętych szczególną ochroną pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, np. kobiet w ciąży.

PIP wskazała też, że pracodawca może skorzystać z interpretacji indywidualnej i wystąpić do Inspekcji z wnioskiem o sprawdzenie, czy sposób zatrudniania jest zgodny z prawem, a jeśli nie, jak doprowadzić go do stanu zgodnego z przepisami.

Źródło: PAP