Reforma PIP. LOT nie boi się kontroli umów B2B stewardess i pilotów

Od 8 lipca Państwowa Inspekcja Pracy zyskała szersze uprawnienia, również w zakresie przekształcania umów B2B w umowy o pracę. Czy Polskie Linie Lotnicze LOT będą jednym z pierwszych podmiotów, do których inspektorzy PIP skierują swoje kroki?

- Nie sądzę, że będzie stosowana taryfa ulgowa względem spółek państwowych. Gdyby tak miało być, z pewnością związki zawodowe nie pozwolą na medialne przemilczenie tego faktu. Poza tym lewicowa część koalicji rządzącej traktuje reformę jako swój sukces, więc nie pozwoli na ograniczenie jej skutków - mówi money.pl Adrian Furgalski, prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR.

Nie każdy pilot, steward bądź stewardessa chce zamiany swojej umowy B2B na etat - wielu z nich to się po prostu finansowo opłaca.

Jej zdaniem wola stron będzie przy kontrolach oczywiście brana pod uwagę, ale "nie powinna być czynnikiem przeważającym w przypadku, gdy rzeczywista więź jest stosunkiem pracy a nie umową cywilnoprawną". Ekspertka przypomina także, że decyzja o zamianie dotychczasowej umowy B2B na umowę o pracę niesie za sobą konsekwencje.

- To może być najbardziej kosztowny element całej reformy. Jeżeli okaże się, że od początku istniał stosunek pracy, konsekwencje finansowe mogą obejmować m.in. obowiązek opłacenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, rozliczenia podatkowe oraz realizację roszczeń pracowniczych, takich jak ekwiwalent za urlop czy wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Koszt poniesie podmiot zatrudniający - mówi money.pl dr Izabela Florczak.

Zaznacza, że zakres tych konsekwencji będzie jednak zależał od konkretnego stanu faktycznego i od tego, od kiedy zostanie ustalone istnienie stosunku pracy.

Umowy B2B z najliczniejszymi grupami zawodowymi LOT-u, czyli pilotami i stewardessami, były jednym ze sposobów na cięcia kosztów w procesie restrukturyzacji narodowego przewoźnika. Zostały jednak na znacznie dłużej. Już w 2018 r. kontrola Państwowej Inspekcji Pracy wykazała, że stewardesy, stewardzi oraz piloci pracujący na kontraktach B2B wykonują dokładnie te same zadania, w taki sam sposób i w tych samych warunkach, co personel zatrudniony na standardowych umowach o pracę. LOT stosuje umowy B2B także podczas zatrudniania pracowników w biurze.

Adrian Furgalski zwraca uwagę, że Polska jest jednym z liderów Unii Europejskiej pod względem popularności modelu B2B na rynku pracy. Jego zdaniem uregulowanie tej kwestii powinno się odbyć właśnie na szczeblu europejskim.

Zwraca uwagę, że kompromisowa wersja reformy zrezygnowała z automatyzmu przekształceń umów B2B. - Jest to o tyle korzystne w miejscach mocno stawiających na tego typu model zatrudnienia, że ewentualne skutki finansowe rozkładane będą w czasie - dodaje.

Jego zdaniem, gdyby umowy B2B na większą skalę zostały zamienione na etaty, mogłaby się pogorszyć elastyczność operacyjna LOT-u. - Model kontraktowy pozwala łatwiej zarządzać zasobami ludzkimi w zależności od sezonowości. Wymuszałoby to w okresach spadku popytu na loty jeszcze większą walkę o zagospodarowanie maszyn poprzez szukanie nowych możliwości chociażby w obszarze czarterów - ocenia.

Z rozszerzonych uprawnień PIP cieszy się Związek Zawodowy Personelu Pokładowego i Lotniczego. Nie ukrywa, że liczy na kontrolę inspekcji w spółkach-córkach narodowego przewoźnika, które w ramach B2B zatrudniają stewardessy i pilotów. A co z tymi, którym umowa B2B pasuje?

- To jest indywidualny wybór każdego pracownika, PIP na siłę nikogo nie będzie przenosiła na etat. Jednak jest sporo osób, które uznają pracę na B2B za degradującą społecznie i niezapewniającą stabilności. Chcą mieć płatne urlopy w pełnym wymiarze, możliwość chorowania, co obecnie jest bardzo źle widziane, ochronę kodeksu pracy. W tej chwili, jako "przedsiębiorcy" nie mają żadnych praw w zderzeniu z mocniejszą i bezwzględną siłą pracodawcy. W razie jakiegokolwiek konfliktu czy zastrzeżeń mają rozwiązywaną umowę ze skutkiem natychmiastowym. Tak więc korzyści są wyższego rzędu niż tylko finansowe - mówi money.pl Agnieszka Szelągowska, przewodnicząca ZZ PPiL.

O komentarz poprosiliśmy biuro prasowe Polskich Linii Lotniczych LOT. Narodowy przewoźnik wyjaśnił, że "od 2023 r. personel pokładowy sam decyduje o formie, w jakiej wiąże się z PLL LOT". Przewoźnik nie odpowiedział jednak na nasze pytanie o to, jaki obecnie jest stosunek umów B2B wobec umów o pracę.

Dla Polskich Linii Lotniczych LOT pracuje około 900 pilotów i 1,7 tys. stewardess i stewardów. Jednak w ostatnim dostępnym sprawozdaniu finansowym (na koniec 2024 r.) narodowy przewoźnik wykazał tylko 124 pilotów i 321 członków personelu pokładowego zatrudnionych na umowy o pracę. Oznacza to, że reszta miała zawarte umowy ze spółkami-córkami - LOT Crew i LOT Cabin Crew, w tym również B2B.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na pytania money.pl podkreśliło zaś, że reforma PIP "nie została ukierunkowana na określoną kategorię podmiotów ani ze względu na ich wielkość, ani formę własności". Ma nie być taryfy ulgowej dla spółek Skarbu Państwa.

"Kryterium podejmowania działań kontrolnych powinien stanowić charakter faktycznie wykonywanej pracy oraz zgodność przyjętego modelu współpracy z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności art. 22 Kodeksu pracy" - przekonuje biuro prasowe resortu.

Główny Inspektorat Pracy od środy nie odpowiedział na nasze pytania dotyczące tej sprawy ani planów kontroli umów B2B w LOT i jego spółkach-córkach.