Znana ekonomistka ostrzega. "Kilku panów z trylionowymi fortunami"

Henryka Bochniarz zwraca uwagę, że firmy tych ludzi najczęściej nie mają żadnych struktur kontrolnych, jak np. Elon Muska. Kilku z nich spotyka się razem i decyduje o przyszłości świata. - Czy to nie jest większe zagrożenie niż na przykład dyktatury polityczne, które czasami przynajmniej udają, że mają jakieś formy demokratyczne? - pyta.

Jak podkreśla, pisze o tym papież Leon XIV w najnowszej encyklice "Magnifica humanitas". Według Bochniarz to wielka odpowiedzialność Europy, która nie ma oligarchów dyktujących systemy polityczne i ekonomiczne. Europa powinna walczyć o uregulowanie tego rynku i nie ulegać naciskowi pieniądza.

Henryka Bochniarz jest założycielką Lewiatana, największej organizacji pracodawców, i przewodniczącą Rady Programowej EFNI. Cały pierwszy dzień tegorocznego forum w Sopocie zostanie poświęcony wartościom. Na początek wystąpi kardynał Grzegorz Ryś, a profesor Jerzy Hausner poprowadzi z nim dyskusję o wspomnianej papieskiej encyklice.

- Ja uważam, że właśnie w takiej sytuacji, kiedy brakuje nam tego azymutu, to trzeba wrócić do fundamentów, czyli do tego, co jest na początku, tego kim jesteśmy - tłumaczy Bochniarz.

Bochniarz wspomina początki transformacji, w których uczestniczyła po stronie rządu, własnej firmy, a potem organizacji pracodawców. Choć nowy porządek zmiótł wtedy ze sceny większość polskiej gospodarki, ocenia, że "wtedy było wbrew pozorom dużo łatwiej". Cel był jasny: wejście do Unii i do NATO. Polska przenosiła rozwiązania, które sprawdziły się w gospodarce amerykańskiej i w gospodarkach rynkowych krajów europejskich.

- Podstawy były jasne. Liberalna gospodarka rynkowa. Dzisiaj... Wszystko to zostało teraz zakwestionowane. Ten porządek świata - mówi.

Bochniarz dostrzega w tej sytuacji także pozytywy. - Uważam, że akurat to jest jedna z niewielu pozytywnych rzeczy, jakie wynikają z polityki prezydenta Trumpa, że wreszcie Europa uznała, że jest bytem samym w sobie - stwierdza.

Porównuje Europę do kogoś, kto wyszedł z domu, a wciąż liczy na opiekę rodziców. Jej zdaniem Europa, która chwali się największym rynkiem i konkurencyjnością w wielu dziedzinach, nie powinna czekać, aż ktoś napisze jej scenariusz. Powinna sama się określić i zacząć realizować swoją politykę. To wyzwanie również dla Polski.

Na EFNI mają paść pytania o rozszerzenie Unii, o system głosowania i istniejące w praktyce liberum veto, a także o wspólny system finansowy i podatkowy. Bochniarz przyznaje, że niektóre z tych tematów są wręcz obrazoburcze, bo dotykają suwerenności. - Suwerenność się ma wtedy, kiedy jest się po prostu silną gospodarką - odpowiada.

Rosnące poparcie dla prawicy w Niemczech i we Francji jest według Bochniarz "w dużej mierze niestety winą elit politycznych i biznesowych, które po prostu udawały, że nie widzą problemów, które narastają".

Duża część wzrostu polskiej gospodarki wynikała z rozwoju Niemiec, naszego pierwszego rynku. – A teraz się zaczyna to zmieniać i my zaczynamy być tym, który ciągnie gospodarkę niemiecką – mówi. Jej zdaniem Niemcy i Francja przyzwyczaiły się, że zawsze będzie dobrze. Polska, która przeszła transformację rozbijającą struktury instytucjonalne i porządek prawny, jest do zmiany dużo lepiej przygotowana.

Brak odpowiedzi na wyzwania, w tym na kwestie imigracji, to według niej najlepsza pożywka dla tych, którzy oferują pozornie proste rozwiązania. Imigracja jest potrzebna, ale musi być kontrolowana i wynikać z umów Unii Europejskiej z krajami, z których ludzie wyjeżdżają ze względów gospodarczych i klimatycznych.

Główna edycja Europejskiego Forum Nowych Idei (EFNI) odbędzie się w dniach 14–16 października 2026 roku w Sopocie.