"Pierwsza taka operacja". Państwo przejmie płatny odcinek A4. Zwolnią ludzi, zarząd zostaje

Piotr Bera
Autostrada A4. Pobór opłat na bramce na węźle Brzęczkowice Autostrada A4. Pobór opłat na bramce na węźle Brzęczkowice
Źródło zdjęć: © East News | Piotr Kamionka/REPORTER

Na początku 2027 r. wygaśnie płatna koncesja na 60-kilometrowy odcinek autostrady A4 między Katowicami a Krakowem. GDDKiA przejmie trasę od spółki Stalexport Autostrada Małopolska, która zgłosiła zamiar zwolnienia 53 pracowników. – To pierwsza tego typu operacja w historii, w której państwo przejmuje koncesyjny odcinek drogi – mówi Szymon Piechowiak, rzecznik prasowy GDDKiA.

To będzie rewolucja. Po 30 latach odcinek autostrady A4 Katowice (węzeł Murckowska, km 340,2) – Kraków (węzeł Balice, km 401,1) trafi w państwowe ręce. 19 września 1997 r. podpisano umowę koncesyjną na przystosowanie tego odcinka do wymogów płatnej autostrady oraz eksploatację. W nocy z 15 na 16 marca 2027 r. koncesja wygasa i Stalexport Autostrada Małopolska S.A. przekaże ten odcinek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

Odcinek A4 Katowice-Kraków był jednym z pierwszych przykładów zastosowania w Polsce modelu koncesyjnego. Państwo przekazało prywatnej spółce nie tylko możliwość pobierania opłat, ale także obowiązek utrzymania i modernizacji trasy. Początkowo zakładano, że prywatny operator będzie zarządzał trasą przez kilkadziesiąt lat, odzyskując nakłady poprzez opłaty od kierowców.

Proces przejęcia drogi trwa od dwóch lat. Zaangażowane są w to osoby na poziomie centrali GDDKiA oraz lokalnych oddziałów w Małopolsce i na Śląsku.


DLA CIEBIE
Nie płać więcej niż musisz. Te ulgi podatkowe warto znać


– To duża grupa osób po naszej stronie i stronie koncesjonariusza. Nie tylko inżynierowie, ale także prawnicy i specjaliści od finansów. To pierwsza tego typu operacja w historii, gdzie państwo przejmuje koncesyjny odcinek drogi; to dla nas wyzwanie – tłumaczy Piechowiak.

Wielka zmiana o północy

– Koncesjonariusz zarządza odcinkiem do 15 marca do godziny 23.59. Do tego czasu będzie pobierać opłaty. O północy wchodzimy my. W planach jest likwidacja bramek, docelowo przy okazji poszerzenia autostrady A4. Analizujemy jeszcze możliwość pośredniego rozwiązania, aby już szybciej ułatwić kierowcom przejazd przez byłe miejsca poboru opłat – tłumaczy Piechowiak.

Za likwidację bramek zapłaci GDDKiA.

Obecnie za utrzymanie tego odcinka przez cały rok odpowiada kilkadziesiąt osób.

Płatny odcinek autostrady A4, który przejmie GDDKiA
Płatny odcinek autostrady A4, który przejmie GDDKiA © GDDKiA | WP • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

– Stalexport prezentuje najwyższe standardy utrzymania autostrady w Polsce, np. w zakresie odśnieżania. Realizujemy te działania znacznie szybciej niż na autostradach zarządzanych przez stronę publiczną – twierdzi Daniel Gryt, rzecznik prasowy Stalexport Autostrady.

Piechowiak zapewnia jednak, że GDDKiA jest przygotowana m.in. na atak zimy.

Kierowcy nas pytają, co się stanie, jeśli tuż po północy zacznie sypać śnieg. Zapewniam, że bierzemy pod uwagę scenariusz z opadami śniegu w połowie marca. Już mamy wykonawcę, który zadba o drogę w takim przypadku. Nie ma mowy o tym, aby taka sytuacja mogła nas zaskoczyć – deklaruje rzecznik GDDKiA.

Zwężenie przez kilka lat

Cała infrastruktura służąca poborowi opłat zostanie zlikwidowana za kilka lat przy okazji rozbudowy autostrady A4, którą zaplanowano na lata 2030-2032.

– Nie chcemy dwa razy utrudniać życia kierowcom. Rozebranie całej infrastruktury nie zajmie kilku dni. Jest przetarg na projekt i realizację zadania. Trzeba wyrównać drogę, wywieźć gruz, stworzyć organizację ruchu na czas robót. Wąskie gardło nadal będzie funkcjonowało przez jakiś czas, będzie ograniczenie prędkości. Ale kierowcy nie będą już stać na bramkach – zapewnia Piechowiak.

Jeszcze przed przekazaniem omawianego przez nas odcinka A4 Stalexport Autostrada Małopolska oddała do użytku dwa nowe MOP-y – Rudno (w kierunku Krakowa) oraz Grojec (w stronę Katowic).

– Droga musi zostać przekazana w pełnowartościowym stanie, odmalowana czy z wymienionymi ekranami, jeśli zachodzi taka potrzeba. Koncesjonariusz wybudował i pod koniec października udostępnił dwa MOP-y z parkingiem, strefą wypoczynku i sanitariatem. Nie ma tam stacji paliw i restauracji – dodaje Piechowiak.

Andrzej Kaczmarek, prezes zarządu Stalexport Autostrady S.A., mówił na koniec października, że oddanie do użytku obu MOP-ów to jedno z ostatnich dużych przedsięwzięć inwestycyjnych realizowanych przez Stalexport Autostradę Małopolską przed zakończeniem koncesji na zarządzanie odcinkiem A4 Katowice-Kraków. Budowa trwała od sierpnia 2025 r.

– Wchodzimy w finalną fazę realizacji kontraktu, w której obok zapewnienia bezpiecznego i sprawnego funkcjonowania autostrady kluczowe znaczenie ma przygotowanie procesu przekazania infrastruktury stronie publicznej. Prowadzimy go we współpracy z właściwymi instytucjami, w duchu wzajemnego poszanowania, dialogu i dobrej współpracy. Naszym celem jest sprawne przeprowadzenie tego procesu z uwzględnieniem interesu publicznego i ciągłości funkcjonowania infrastruktury – ogłaszał Kaczmarek.

Zakończono też zasadnicze prace związane z modernizacją nawierzchni na koncesyjnym odcinku autostrady. Wartość kontraktu wyniosła 467 mln zł. Jak wyjaśniała spółka: "zakres robót obejmował kompleksową wymianę warstwy ścieralnej na obu jezdniach całego odcinka objętego koncesją. Łączna długość modernizowanych jezdni wynosi około 120 km. Prace obejmowały ponadto odtworzenie oznakowania poziomego i inne roboty towarzyszące wymianie nawierzchni".

Wyremontowano także 30 mostów znajdujących się w ciągu autostrady, jak i przebiegających nad nią, oraz wykonano remonty elementów odwodnienia.

Setki osób bez pracy

Przekazanie drogi oznacza jednak zwolnienia grupowe. Spółka Stalexport Autostrada Małopolska ogłosiła zamiar zwolnienia wszystkich pracowników, czyli 53 osoby. Wyjątkiem są członkowie zarządu – podano w komunikacie Stalexport Autostrady S.A. Łącznie w Grupie Stalexport Autostrady pracuje 340 osób.

Stalexport Autostrada Małopolska to spółka celowa przeznaczona do realizacji koncesji na rozbudowę oraz eksploatację autostrady A4 Katowice-Kraków. Strona publiczna zadecydowała, że od 16 marca przyszłego roku usługa będzie realizowana przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, a więc utrzymanie zatrudnienia pracowników po 15 marca przyszłego roku jest bezcelowe. Zamiar przeprowadzenia zwolnień grupowych nie jest zaskoczeniem, bo czas projektu był z góry określony – podkreśla Gryt.

Opłaty tylko dla ciężarówek

Po wygaśnięciu koncesji na odcinku A4 Kraków-Katowice opłaty pozostaną jedynie dla pojazdów cięższych niż 3,5 t.

Obecnie przejazd 61-kilometrowym odcinkiem samochodem osobowym kosztuje 36 zł. Przejeżdżając przez dwie bramki: w Brzęczkowicach i Balicach, kierowca płaci po 18 zł.

Wybrane dla Ciebie