Polska z najtańszymi paliwami w UE? Pominęli jeden kraj. Oto dlaczego

Komisja Europejska, jak co czwartek, opublikowała zestawienie średnich cen paliw we wszystkich krajach UE. Najnowsza publikacja z 8 października zawiera dane z poniedziałku, 5 października. To pierwszy taki raport, w którym widać wpływ powrotu programu "Ceny Paliwa Niżej", co nastąpiło w nocy z 2 na 3 października.

Z tego oficjalnego, urzędowego opracowania wynika jasno, że najniższe ceny paliw w Unii Europejskiej są na Malcie. Benzyna Pb95 kosztuje tam średnio 1,34 euro za litr, olej napędowy – 1,21 euro za litr. Na drugim miejscu znalazła się Polska z cenami na poziomie 1,52 euro za litr Pb95 i 1,76 euro za litr ON.

W odniesieniu do średnich cen benzyny Pb95 trzecie miejsce zajmuje Szwecja – 1,59 euro za litr, dla diesla zaś – Bułgaria, gdzie paliwo to kosztuje przeciętnie 1,89 euro za litr.

Na drugim biegunie są Dania, gdzie Pb95 kosztuje średnio 2,60 euro za litr, i Finlandia, gdzie litr diesla to wydatek przeciętnie 2,55 euro. Drugie miejsce w obu przypadkach zajmuje Holandia – 2,43 euro za litr Pb95 i 2,51 euro za litr ON. Podium zamyka Finlandia w przypadku Pb95 – 2,37 euro i Dania dla rankingu diesla – 2,49 euro za litr.

Średnia cena benzyny Pb95 w Unii Europejskiej to 2,01 euro za litr, w przypadku oleju napędowego – 2,15 euro za litr.

Orlen we wpisie na platformie X z 7 października napisał: "No jak to gdzie? W Polsce!", dodając grafikę "Mamy najtańsze paliwa w UE". Podkreślił na niej, że źródłem są dane e-petrol.pl z 7 października, a średnie ceny przeliczono na podstawie kursów NBP z tego dnia. Dodano też zastrzeżenie, że "dane e-petrol.pl nie uwzględniają Malty i Cypru (dla zainteresowanych Maltą i Cyprem)".

Ranking e-petrol.pl to również cykliczne zestawienie cen paliw w Europie. Może być punktem odniesienia dla Polaków wybierających się samochodem za granicę. Kilka miesięcy po tym, gdy "CPN" wszedł w życie po raz pierwszy, powoływał się na niego premier Donald Tusk, również wyciągając błędne wnioski.

Wtedy Grzegorz Maziak z e-petrol.pl wyjaśniał w odpowiedzi na pytania money.pl, że to zestawienie z ogólnodostępnych źródeł przygotowywane jest co tydzień od kilkunastu lat. Od początku nie były w nim uwzględniane niektóre mniejsze kraje, jak właśnie Cypr i Malta, i tak już zostało do dziś.

Nieuwzględnienie danych z Malty zaburza obraz cen paliw w Unii Europejskiej. Cypr, choć także pominięty, w mniejszym stopniu – bo tam średnie ceny obu paliw są obecnie wyższe niż w Polsce, co nie wpływa na pozycję naszego kraju w rankingu najtańszego tankowania.

Z prośbą o komentarz zwróciliśmy się do Orlenu. W odpowiedzi koncern zwraca uwagę, że z tego zestawienia e-petrol.pl korzysta już od wielu lat, "odnosząc się do cen na rynkach zagranicznych, również z uwagi na to, że dane te publikowane są najszybciej". I przypomina, że przywołane dane wyraźnie podają źródło i stosowane w raporcie wyłączenia.

Również Dawid Czopek, ekspert rynku paliw i zarządzający Polaris FIZ, nie widzi w takiej komunikacji Orlenu cech manipulacji.

– Rzeczywiście, ceny paliw mamy jedne z najniższych, nie dosłownie najniższe. Malta jest w Unii Europejskiej, to też fakt. Podobnie jak to, że na paliwowej mapie Europy jest rynkiem bardzo specyficznym. Ponieważ jednak jest to wyspa, te niskie, a może nawet zaniżone, ceny nie generują zjawiska turystyki paliwowej – stwierdza w rozmowie z money.pl.

O fenomenie cen paliw na Malcie pod koniec września pisała "Rzeczpospolita". Benzyna była tam – przed przywróceniem pakietu "CPN" w Polsce – o 26 proc. tańsza niż nad Wisłą i o 57 proc. tańsza od średniej ceny tego paliwa w UE.

Nie jest to jednak efekt wyjątkowo korzystnych warunków rynkowych. Maltański rząd zdecydował się na utrzymywanie stałych cen detalicznych najpopularniejszych paliw, a dodatkowe koszty ponoszone przez dystrybutorów pokrywa z publicznych pieniędzy.

Philip von Brockdorff, profesor ekonomii na Uniwersytecie Maltańskim, wyjaśniał, że chodziło o stabilizację cen energii i paliw, ograniczenie wtórnych skutków wzrostu kosztów oraz wsparcie konsumpcji.

"Nasz rząd zdecydował się na subsydiowanie cen energii, oleju napędowego oraz benzyny bezołowiowej w 2022 r. po ataku Rosji na Ukrainę. Chodziło o utrzymanie stabilności cen, uniknięcie wtórnych skutków wzrostu kosztów energii i paliw oraz wsparcie konsumpcji, by utrzymać wzrost gospodarczy na poziomie 4-5 proc. w ujęciu realnym" – tłumaczył ekspert w rozmowie z "Rzeczpospolitą".