Moda na kolej. Przejmują kolejne linie. "Tempo inwestycji jest bezprecedensowe"

- Jesteśmy w wyjątkowym momencie infrastrukturalnej historii naszego województwa. Tempo inwestycji, które dziś realizujemy, jest bezprecedensowe. W 2024 roku wydatki inwestycyjne wynosiły ok. 700 mln zł, w 2025 było to już 1,5 mld zł, a w budżecie na 2026 rok zaplanowaliśmy aż 2,7 mld zł. Kolej jest jednym z kluczowych filarów tego rozwoju, żaden inny region w Polsce nie inwestuje w kolej tak konsekwentnie jak Dolny Śląsk - podkreślił Paweł Gancarz, marszałek Województwa Dolnośląskiego mówiąc o założeniach programu "Dolny Śląsk na dobrych torach".

Na Dolnym Śląsku jest 1833 km linii kolejowych, blisko 20 proc. z tej liczby to linie zarządzane przez Dolnośląską Służbę Dróg i Kolei.

- Już dziś możemy mówić o sukcesach: Wrocław–Trzebnica, Karpacz–Mysłakowice czy Bielawa–Dzierżoniów to linie, które wróciły na kolejową mapę regionu i cieszą się ogromnym zainteresowaniem pasażerów. Naszym celem jest osiągnięcie poziomu 300 kilometrów linii zarządzanych przez samorząd do 2029 roku - mówi wicemarszałek Michał Rado.

Wśród planowanych przedsięwzięć znajdują się m.in. linie kolejowe nr 308 i 345, które połączą Kamienną Górę i Kowary z Jelenią Górą, a także linia nr 284 na odcinku Lwówek Śląski – Jerzmanice-Zdrój. Samorząd liczy również na szybkie rozstrzygnięcie postępowań przetargowych dotyczących drugiego etapu rewitalizacji linii nr 310 na trasie Kobierzyce – Łagiewniki.

Wśród zrewitalizowanych do tej pory linii kolejowych na Dolnym Śląsku są już takie, które stały się prawdziwymi hitami turystycznymi. Najlepszym przykładem jest linia kolejowa do Karpacza, z której, tylko w okresie od czerwca do października, skorzystało blisko 150 tys. pasażerów. Inwestycja nie tylko przywróciła połączenie z jednym z najważniejszych kurortów regionu, ale też wyraźnie zwiększyła dostępność komunikacyjną Karkonoszy.

Karpacz to kolejna miejscowość w polskich Sudetach, do której jeżdżą pociągi Kolei Dolnośląskich. Bezpośrednie połączenia są także między Wrocławiem i Szklarską Porębą, a z Jeleniej Góry można też dojechać do Świeradowa-Zdroju.

Pierwszą przejętą przez samorząd województwa dolnośląskiego od PKP linią była trasa z Dzierżoniowa do Bielawy. Linia stała się własnością Dolnego Śląska w 2018 roku i w rekordowym tempie, w niespełna rok później, została zrewitalizowana.

W 2019 roku pociągi Kolei Dolnośląskich zaczęły jeździć do Lubina. Dwa lata później przywrócono połączenie z Wrocławia do Jelcza-Laskowic przez gminę Czernica.

Wraz z uruchamianiem kolejnych linii konieczne są także inwestycje w tabor. Regionalny przewoźnik w listopadzie poinformował, że Koleje Dolnośląskie kupią kolejne dziesięć pociągów od PESA Bydgoszcz. Po realizacji zamówienia po dolnośląskich torach będzie jeździć aż 55 Elfów. KD dysponują największą w kraju flotą tych pięcioczłonowych zespołów trakcyjnych.

Największa flota Elfów w Polsce będzie służyć mieszkańcom województwa dolnośląskiego w podróżach po tym regionie, ale też w realizacji połączeń do województw lubuskiego, wielkopolskiego i opolskiego. Wszystkie dotychczas zakupione Elfy były współfinansowane ze środków unijnych w programach KPO i FEDŚ. Podobnie i teraz Koleje Dolnośląskie będą starały się o pozyskanie środków zewnętrznych na wsparcie tego zakupu.

Wartość umowy pojedynczego Elfa wraz ze szkoleniami i utrzymaniem jednostek przez producenta wynosi 43,8 mln zł.

Aktualna pula zamówionych pociągów wynosi 40 pojazdów – 30 elektrycznych Elfów i 10 ekodiesli.

Na początku tego roku przewoźnik poinformował także, że ogłosił nietypowe postępowanie na nowe pociągi. Może go wygrać dwóch producentów, którzy w ciągu dwóch i pół roku będą musieli dostarczyć prototypy łącznie czterech pojazdów. Mają być napędzane dwoma systemami - zarówno z sieci trakcyjnej, jak i dowolną inną technologią. Jedynym założeniem dla drugiego rodzaju napędu ma być bezemisyjność.

Oznacza to, że do postępowania mogą wystartować zarówno producenci oferujący pociągi wodorowe, jak i bateryjne.

Po polskich torach w ruchu pasażerskim w tej chwili jeżdżą pociągi wyłącznie z napędem elektrycznym lub spalinowym. Kilku przewoźników korzysta również z jednostek z tymi dwoma systemami jednocześnie. Nikt w ruchu pasażerskim nie korzysta jednak z rozwiązań ogłoszonych w postępowaniu Kolei Dolnośląskich.

Nie są to jednak rozwiązania nieznane w Europie: pociągi bateryjne zamówili już Duńczycy czy Chorwaci, a testują Czesi - w Kraju Morawsko-Śląskim, a więc tuż za granicami województwa śląskiego. Natomiast pociągi z napędem wodorowym testowane były przez Niemców, Francuzów czy Hiszpanów.

Pieniądze na rewitalizację linii oraz zakup taboru pochodzą m.in. z funduszy unijnych. Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska 2021-2027 to program regionalny, który stanowi część większej puli środków unijnych przyznanych Polsce. Polska otrzymała około 76 miliardów euro, z tego ponad 1,734 mld euro przypada na województwo dolnosląskie, plus dodatkowe 581 mln euro z nowego Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST).

Program regionalny finansowany jest z trzech głównych źródeł. Są to Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST). Wszystkie dofinansowane przedsięwzięcia muszą wpisywać się w jeden z pięciu celów wspólnej polityki UE, które obejmują bardziej inteligentną Europę, bardziej przyjazną dla środowiska niskoemisyjną Europę, lepiej połączoną Europę, Europę o silniejszym wymiarze społecznym oraz Europę bliżej obywateli.