orzecznictwo nsa (strona 18 z 83)

W sytuacji wątpliwości, co do tego czy podatnik prowadził usługi taksówkowe i czy wobec tego przysługiwało mu prawo korzystania z opodatkowania kartą podatkową w postępowaniu podatkowym ocenie powinien podlegać rodzaj działalności, jaki był rzeczywiście wykonywany przez podatnika, czy był on zgodny z określonym w decyzji podatkowej oraz tożsamy z określonym we wniosku i załączonych dokumentach. Od ustaleń tego rodzaju okoliczności dotyczących badanego podatkowo-prawnego stanu faktycznego zależała bowiem ocena legalności działania organów podatkowych. W skardze kasacyjnej nie wystarczy podać przepisy stanowiące podstawę kasacji, lecz konieczne jest także sprecyzowanie do jakiego naruszenia przepisu prawa procesowego przez sąd doszło i na czym ono polegało.

Jeśli organ skarbowy chce przekonać sąd, że usługi wykonywane przez podatnika mają jedynie charakter serwisowy, musi wykluczyć prawdopodobieństwo, że w grę wchodziła licencja. Nie zbierając wystarczającego materiału dowodowego na poparcie swoich tez, narusza zasadę swobodnej oceny dowodów.

1. Art. 108 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ reguluje ograniczenie co do możliwości orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe powstałe na podstawie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W prawie podatkowym decyzja ustalająca to decyzja konstytutywna o jakiej mowa w art. 21 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej a więc decyzja, która tworzy /ustala/ zobowiązanie podatkowe. 2. Regulacja zawarta w przepisie art. 52 ust. 2 ustawy dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ nie znajduje zastosowania ani do zakresu inicjatywy dowodowej sądu administracyjnego ani też oceny zgodności z prawem stopnia aktywności organów w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego i zbierania materiału dowodowego w postępowaniu podatkowym.

"Rozporządzenie" towarem lub usługą, o którym mowa w przepisie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ było czynnością faktyczną, tj. takim działaniem lub zaniechaniem, które powodowało, iż dany wydatek nie mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów bądź już w dacie jego poniesienia, bądź w dacie późniejszej. Czynność ta nie musiała mieć charakteru następczego w stosunku do daty nabycia towaru lub usługi i o "rozporządzeniu" w wyżej podanym znaczeniu można było mówić także wówczas jeśli już w dacie nabycia towaru lub usługi poniesiony wydatek nie mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Jeśli zatem w niniejszej sprawie w sposób niewadliwy ustalono, iż sporne wydatki poniesione na rzecz "B." z tytułu wykonania bliżej nieokreślonych usług "prowizji" nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów gdyż nie miały związku z przychodem, to z uwagi na przytoczone już brzmienie art. art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów Spółka nie mogła obniżyć podatku należnego o wykazany w fakturach podatek naliczony.

Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ nie przewidują podstawy w postaci "obrazy prawa materialnego polegającej na błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu". Zgodnie z art. 174 pkt 1 powołanej ustawy naruszenie prawa materialnego nastąpić może przez błędną jej wykładnię lub naruszenie to ma postać niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Zarzut skargi kasacyjnej winien być w tym względzie wyraźnie sprecyzowany. Przy braku zarzutu naruszenia przepisu postępowania sądowego, który kwestionowałby prawidłowość dokonanej przez sąd oceny co do zgodności z prawem materialnym decyzji organu podatkowego, zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tego prawa jest bezprzedmiotowy. Sąd administracyjny nie rozpoznaje sprawy podatkowej co do meritum, a co za tym idzie nie stosuje prawa materialnego.

Artykuł 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Aby przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentów Sąd musi powziąć wątpliwość, o której w tym przepisie mowa.

Wierzytelności nieściągalne oraz utworzone na ten cel rezerwy - co do zasady - nie są uznawane za koszty uzyskania przychodu. Wyjątkiem były m.in. wierzytelności, które uprzednio, na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./, zostały zarachowane jako przychody należne i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w art. 16 ust. 2 ustawy. Wierzytelności nieściągalne oraz utworzone na ten cel rezerwy /art. 16 ust. 1 pkt 25 i 26 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r./ mogły być one zaliczone do kosztów uzyskania przychodów tylko wówczas, gdy uprzednio zarachowano je jako przychody należne. Z punktu widzenia prawa podatkowego przychodem z działalności gospodarczej jest przychód należny, a nie tylko faktycznie otrzymany. Ponieważ podatnik musi zapłacić podatek od przychodu, którego w rzeczywistości nie otrzymał ma prawo utworzyć rezerwę księgową. Rezerwa ta w momencie utworzenia nie jest jednak jeszcze kosztem uzyskania przychodu, staje się nim dopiero po spełnieniu warunków określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych.

Art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wyłączył możliwość wniesienia skargi do sądu, jeżeli przed właściwym organem administracji wszczęte zostało postępowanie nadzwyczajne. Tej zasady nie może podważyć teza o ograniczeniu stronie prawa do sądu, która nie jest do końca trafna. Omawiany przepis wprost formułuje zasadę wyłączenia dwutorowości postępowań mogących prowadzić do unicestwienia decyzji ostatecznej. Wybór, z jakiego z tych środków prawnych strona skorzysta pozostaje w jej gestii i nie staje ona przed przeszkodą, która powstaje w sposób od niej niezależny.

"Rozporządzenie" towarem lub usługą, o którym mowa w przepisie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ było czynnością faktyczną, tj. takim działaniem lub zaniechaniem, które powodowało, iż dany wydatek nie mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów bądź już w dacie jego poniesienia, bądź w dacie późniejszej. Czynność ta nie musiała mieć charakteru następczego w stosunku do daty nabycia towaru lub usługi i o "rozporządzeniu" w wyżej podanym znaczeniu można było mówić także wówczas jeśli już w dacie nabycia towaru lub usługi poniesiony wydatek nie mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Jeśli zatem w niniejszej sprawie w sposób niewadliwy ustalono, iż sporne wydatki poniesione na rzecz Biura Obsługi Inwestycji z tytułu wykonania bliżej nieokreślonych usług "prowizji" nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów gdyż nie miały związku z przychodem, to z uwagi na przytoczone już brzmienie art. art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów Spółka nie mogła obniżyć podatku należnego o wykazany w fakturach podatek naliczony.

Nieterminowe złożenie zeznania podatkowego, w stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2003 r., nie pozbawiło małżonków prawa do wspólnego opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./.

Wyłączenie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika uzależnione jest od obiektywnej oceny przesłanek z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, dokonanej w odniesieniu do całokształtu towarzyszących sprawie okoliczności, a nie tylko przez pryzmat sytuacji majątkowej, mieszkaniowej czy rodzinnej tej osoby.

Art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 185 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego jedynie wówczas, jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego.

Skoro decyzje "wymiarowe" organów podatkowych, zawierające określenie wysokości zaległości, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, to decyzja określająca wysokość odsetek stała się bezprzedmiotowa. Z tej przyczyny nie można stwierdzić, iż Sąd uchylając tę decyzję naruszył przepis art. 53 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ nie mógł być rozpoznany w oderwaniu od skuteczności postawionych zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego.

Nie można zgodzić się z tezą, że umowa darowizny jest w istocie tożsama z umową renty, zaś stwierdzenie, że zachodzi causa donandi, jest wystarczające dla uznania, że została zawarta umowa renty, zgodna z przepisami Kodeksu cywilnego i rodząca - na gruncie prawa podatkowego - konsekwencję w postaci ustawowego prawa do odliczenia. Przyjmuje się, że za zawarciem umowy renty stoi pewna przyczyna. W przypadku umowy renty, przyczyną tą jest zaspokojenie na tej drodze pewnych interesów życiowych osoby, korzystającej z renty. Najczęściej chodzi o zapewnienie utrzymania, czy wspomożenie w innych niezbędnych potrzebach. Jest to wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, a zatem niedopuszczalne było przyjęcie, że każde działanie, wypełniające z pozoru znamiona czynności prawnej, upoważniającej do odliczenia, w istocie do tego odliczenia upoważnia. Jeżeli umowa renty cywilnej została zawarta na okres dłuższy niż jeden rok podatkowy i z jej tytułu w roku podatkowym spełnione zostało tylko jednorazowe świadczenie pieniężne, to zapłacona kwota nie może stanowić w rzeczonym roku podatkowym wykonania renty, uprawniającej do odliczenia od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu stwierdzenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia lub wad postępowania przed sądem administracyjnym i musi ograniczyć swoją uwagę wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez wnoszącego skargę kasacyjną. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie wypadków stwierdzenia nieważności postępowania.

Przepis art. 23 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów rezerw tworzonych na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, z wyjątkiem rezerw na pokrycie takich wierzytelności, które uprzednio na podstawie art. 14 zostały zarachowane jako przychody należne i których nieściągalność została uprawdopodobniona. Przy czym nieściągalność wierzytelności w powyższym przypadku uznaje się za uprawdopodobnioną w szczególności, gdy nastąpi jedna z przesłanek, wskazanych w art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub gdy podatnik innymi dowodami uprawdopodobni nieściągalność wierzytelności, gdyż wyliczenie z art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest wyczerpujące. Dla prawidłowej wykładni art. 23 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych niezbędne jest poczynienie, niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych w postaci uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - obowiązującym w dniu wniesienia skargi, skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustalenia, co do daty otrzymania decyzji organu podatkowego oraz daty wniesienia skargi do sądu administracyjnego pozwalają ocenić czy skarżący dochował trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi o jakim jest mowa w ww. przepisie. Niedopuszczalnym było w takim przypadku odrzucenie skargi na podstawie art. 58 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

W myśl przepisu par. 54 ust. 3 rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 154 poz. 797 ze zm./ podstawę do obniżenia przez nabywcę kwot podatku należnego oraz zwrot różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących albo ich duplikaty, o których mowa w par. 55 cyt. rozporządzenia.

W decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ze źródeł wymienionych w art. 20 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ organ podatkowy nie jest uprawniony do ustalenia nadwyżki zasobów finansowych podlegających rozliczeniu w kolejnych latach. Istotą bowiem rozstrzygnięcia opartego o powołane przepisy jest ustalenie zobowiązania podatkowego /art. 21 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ jak i zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, w braku ustaleń pozwalających na wydanie decyzji tej treści umorzenie postępowania podatkowego /art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej/.

Dowód rejestracyjny spełnia podwójną rolę: potwierdza wydanie decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu oraz jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu. Nie będąc decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 Kpa, jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy administracji publicznej w zakresie ich działania, stanowi jednak potwierdzenie wcześniejszego uzyskania pozytywnej decyzji o rejestracji pojazdu.

Prawidłowość określenia wysokości dodatkowego zobowiązania, o jakim mowa w art. 27 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, nie może być przedmiotem kontroli kasacyjnej, gdy ograniczenie odliczenia podatku naliczonego było konsekwencją "określenia zobowiązania" w miejsce nadwyżki podatku naliczonego nad należnym /do zwrotu/, a skarżąca nie podniosła zarzutu naruszenia art. 10 ust. 2 ww. ustawy o VAT z 1993 r.

1. W stanie prawnym obowiązującym w 1999 r. nie było możliwe następstwo prawnopodatkowe zarówno w przypadku przekształcenia jak i połączenia spółdzielni w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, ponieważ ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze /Dz.U. 1995 nr 54 poz. 288 ze zm./ nie dopuszczała w tym okresie przekształcenia czy też połączenia spółdzielni w spółkę prawa handlowego, a następstwo podatkowe może mieć miejsce jedynie w razie połączenia dokonanego w oparciu o przewidujące takie połączenie przepisy regulujące funkcjonowanie poszczególnych typów osób prawnych. 2. W przypadku prowadzenia przez spółdzielnię po dniu postawienia w stan likwidacji działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu i rozliczeniu w deklaracji VAT-7 nie zachodzą przesłanki faktyczne i prawne uzasadniające twierdzenie, iż w przedmiotowym okresie rozliczeniowym zaszły zmiany skutkujące przejściem praw i obowiązków, o których mowa w art. 93 par. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, z istniejącej spółdzielni na utworzoną przez nią spółkę.

1. Art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 1998 i 1999 r. stanowił, że przez czynność eksportu towarów rozumieć trzeba potwierdzony przez graniczny urząd celny wywóz towarów z polskiego obszaru celnego w wykonaniu czynności określonych w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy. Po 1 stycznia 1998 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117/, polski obszar celny obejmował terytorium Rzeczypospolitej Polskiej /art. 3 par. 1 pkt 13 Kodeksu celnego/, a składy celne i wolne obszary celne położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogły być traktowane jako zagranica. 2. Przepis art. 4b ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ , dotyczący sprzedaży w składzie celnym, obowiązujący od 1 października 2002 r., miał charakter normatywny i nie wolno tej zmiany traktować jako wyjaśniającej. 3. Wyraźne brzmienie art. 18 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wykluczało możliwość stosowania przez podatnika w eksporcie towarów stawki "0" procent w sytuacji braku dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza państwową granicę Rzeczypospolitej Polskiej przed złożeniem deklaracji za dany miesiąc. 4. Przepis art. 18 ust. 4 ww. ustawy wyraźnie odwołuje się do deklaracji podatkowych, a nie faktur.

Brzmienie językowe art. 54 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wskazuje, że dotyczy on jedynie sytuacji zwłoki w rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy. W przypadku zatem uchylenia decyzji organu odwoławczego przez sąd administracyjny termin do wydania przez ten organ nowej decyzji musi być liczony od nowa /od dnia otrzymania przez organ odwoławczy akt sprawy zawierających odwołanie/. Omawiany przepis wyraźnie wiąże nienaliczanie odsetek za zwłokę z nierozpatrzeniem odwołania w terminie, a nie z wydaniem przez organ odwoławczy decyzji wadliwej. Jest to rozwiązanie racjonalne gdy zważyć, że naliczanie odsetek za zwłokę jest konsekwencją nieuiszczenia w terminie podatku w należytej wysokości /zob. art. 53 par. 1 Ordynacji podatkowej/ podczas gdy konsekwencją zapłaty podatku w zawyżonej wysokości na skutek wydania błędnej decyzji jest instytucja oprocentowania nadpłaty.