Biznes Klasa

Zaprasza Łukasz Kijek

Zenon Ziaja, założyciel marki Ziaja, na początku lat 90. ruszył bez kapitału, z maszyną do lodów kupioną z demobilu. Dziś jego firma ma ponad 500 mln zł przychodów i 340 mln zł gotówki, a jego majątek "Forbes" wycenia na 1,65 mld zł. W Biznes Klasie mówi o początkach, sukcesji i o tym, jak budować duży międzynarodowy biznes.

Na pytanie, skąd miał kapitał na początek, odpowiada krótko: "Nie miałem żadnego". Pieniądze pożyczył od kolegi. Ile? Jak mówi, krążą legendy o "200-2000" dolarów, ale on sam szacuje, że było to 20, może 50 dolarów. – Ponieważ ja zarabiałem 20 dolarów miesięcznie i nie wyobrażam sobie, żebym się odważył pożyczyć 2000 dolarów – tłumaczy.

Maszyna nie była głównym kosztem. Ziaja potwierdza, że pierwszym urządzeniem do kręcenia kremów był kociołek do lodów kupiony z demobilu, ze złomu. – Maszyna do lodów to doskonały emulgator – mówi. Umożliwiała połączenie dwóch niemieszających się substancji w stabilną emulsję. Tak powstawał krem. Kociołek miał 15 litrów pojemności. Dziś – jak mówi – produkcja odbywa się w tonach.

Najdroższa była beczka wazeliny, na którą musiał pożyczyć pieniądze, a także substancje zapachowe i podstawowe surowce. Przyszła ogromna inflacja. Ziaja wspomina, że po sprzedaży kremów z jednej beczki starczało już tylko na pół następnej.

W tej dramatycznej sytuacji jego kolega, ordynator jednego z oddziałów szpitala, chodził z listą i pożyczał od lekarzy pieniądze na wazelinę i podatki. Potem z tą samą listą chodził i oddawał. – Takie były czasy. Wszyscy sobie pomagali – mówi Zenon Ziaja.

Farmacja i wojsko

Zenon Ziaja miał być lekarzem, ale na medycynę zabrakło mu – jak mówi – jednego czy dwóch punktów. Dziekan Wydziału Farmaceutycznego zaproponował mężczyznom, którzy bali się wojska, przyjęcie na farmację bez egzaminu. Ziaja skończył ją "z dużą niechęcią", ale z czasem uznał to za wspaniały zawód. Wojska i tak nie uniknął – spędził w nim 20 lat. Był m.in. szefem apteki Szpitala Marynarki Wojennej, która zatrudniała około 50 osób. Apteka była wtedy, jak opisuje, minifabryką: produkowano w niej krople, maści, płyny parenteralne.

Na początku lat 90. odszedł z wojska. Najważniejszym motywem było to, że farmacja stała się czymś innym – zaczął dominować przemysł. A krem i maść, jak tłumaczy, to w zasadzie to samo, tylko w maści jest dodana substancja lecznicza. – Jestem dzieckiem szczęścia, też wiele razy to mówiłem – opowiada gość Biznes Klasy.

Pierwszym produktem Ziai był krem oliwkowy. Nazwisko stało się też nazwą marki po wizycie przyjaciela, tenisisty Romana Szczepanika, który wyjechał do Niemiec. Ten, zobaczywszy krem, miał zapytać, czy Ziaja wstydzi się swojego nazwiska. Nazwisko w nazwie marki dawało wtedy, jak mówi nam dziś Zenon Ziaja, pewne zaufanie, ale rodziło też ogromne zobowiązanie.

Wizja od początku była ta sama: ponieważ są farmaceutami – nie szkodzić, pomagać, a produkty mają być jak najprostsze, jak najlepsze i jak najtańsze.

Obniżka, która zadziałała

Jednym z punktów zwrotnych dla marki była decyzja o drastycznym obniżeniu ceny kremu – tak, by zostało około 5 proc. zysku. – Sprzedaliśmy dwa razy tyle, albo już nie pamiętam, ale bardzo znacząco (więcej produktów – red.). Wtedy zobaczyłem, że to rzeczywiście działa – mówi.

Drugim momentem był początek lat 2000., gdy uznał, że firmą trzeba kierować zawodowo, z udziałem fachowców. – Firma to ludzie, to nie pieniądze. Pieniądze są środkiem – powtarza.

Dziś Ziaja zatrudnia około 600 osób i ma około 160 sklepów firmowych w Polsce i w Wiedniu. Przychody przekraczają 500 mln zł rocznie, z czego około 130 mln zł to eksport. Marża netto w 2025 r. wyniosła około 15 proc., rok wcześniej 19 proc.

Ziaja uważa 15 proc. za minimum, które daje możliwość swobodnego rozwoju.

Firma ma 340 mln zł gotówki. – Musi mieć zawsze dużą poduszkę finansową – mówi nam Ziaja.

Tak duża kwota to, jak zaznacza, przypadek – firma przygotowuje się do inwestycji. Pieniędzy nie wypłaca się na pałace czy jachty. Ziaja mówi, że woził kremy Wartburgiem, gdy koledzy jeździli już Mercedesami. Gdy Wartburg się rozpadał, kupił najtańszy samochód, jaki był wtedy możliwy.

Ziaja rozgląda się też za przejęciami. – Chcemy kupić, ale musi to mieć sens – mówi gość Biznes Klasy.

Sukcesja bez walki o władzę

Zenon Ziaja ma 81 lat. Chciałby, żeby firma zawsze pozostała polska i – jak mówi – tego samego chcą jego dzieci, które ją przejmują.

Rada dla zaczynających? Najprostsza. – Pracować, jeszcze raz pracować – mówi. Do tego popełniać jak najmniej błędów, znać się na tym, co się robi, być dobrym i sprawiedliwym dla ludzi oraz stworzyć zespół, którego nie trzeba pilnować.

Łukasz Kijek
Łukasz Kijek Dyrektor programowy serwisów premium WP

Dyrektor programowy serwisów premium w Wirtualnej Polsce oraz redaktor naczelny serwisu money.pl. Prowadzi program "Biznes Klasa" (+140 tys. subskrypcji na YT) oraz jest laureatem nagrody Grand Press Economy 2024. Dziennikarstwem ekonomicznym zajmuje się od blisko dwudziestu lat, wcześniej prowadził programy o świecie i gospodarce w TVN24 BiS i w TVN CNBC oraz był szefem serwisu newsroomu Gazeta.pl.

Wszystkie odcinki programu "Biznes Klasa"

Odcinki innych programów

Wybrane dla Ciebie