Akcje w całej Polsce. Pracownicy handlu mówią: dość. Wiemy, co szykują w grudniu

Tomasz Setta
Wojciech JendrusiakWojciech Jendrusiak, przewodniczący OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu
Źródło zdjęć: © Agencja Wyborcza.pl, GETTY | T. Pietrzyk

– Pracownicy handlu są przeciążeni. Są traktowani jak tania siła robocza, a korporacje wykorzystują swoją przewagę i walczą ze związkami, zamiast prowadzić dialog – mówi money.pl Wojciech Jendrusiak, przewodniczący OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu. Przed świętami związkowcy zapowiadają protesty w sklepach, a w jednej z sieci szykują się do strajku generalnego.

Na miesiąc przed świętami Bożego Narodzenia związki zawodowe wzywają do protestów w największych sieciach handlowych. Akcja pod hasłem "Czarny tydzień w handlu" ma potrwać od 20 do 23 grudnia w sklepach należących do Biedronki, Lidla, Kauflandu czy Aldi. Pracownicy sklepów i magazynów Dino zapowiadają z kolei, że w tym samym czasie zorganizują strajk generalny. 

Wybór tych dat nie jest przypadkowy: grudzień to jeden z najważniejszych miesięcy w handlu pod kątem zysków i sprzedaży. Ponadto, od 24 do 27 grudnia włącznie większość dużych sklepów w Polsce będzie zamknięta z powodu "kumulacji" Wigilii wolnej od pracy, dwóch dni świąt Bożego Narodzenia i następującej zaraz po nich niedzieli z ograniczeniem handlu.

Główne postulaty związkowców dotyczą poprawy warunków pracy i podwyżek płac. Do najważniejszych problemów zaliczają niedobory pracowników, częste zmiany w grafikach, wyśrubowane normy pracy i ograniczone możliwości korzystania ze zwolnień lekarskich, co w konsekwencji przekłada się na problemy ze zdrowiem fizycznym i psychicznym.  


DLA CIEBIE
Finanse firmy pod kontrolą. Nawyki, które ułatwiają biznes

– Pracownicy handlu są przeciążeni. Ludzi do pracy jest coraz mniej, a wynagrodzenia nieznacznie przekraczają pensję minimalną – mówi w rozmowie z money.pl Wojciech Jendrusiak, przewodniczący OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu. 

Mamy do czynienia z wykorzystywaniem pracowników i traktowaniem ich jako taniej siły roboczej, przez co jakość pracy w ostatniej dekadzie znacząco spadła. Prawa pracownicze są łamane, a korporacje wykorzystują swoją przewagę i naruszają przepisy ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Walczą ze związkami zawodowymi, zamiast prowadzić z nami dialog – komentuje nasz rozmówca.

Czarne wstążki, plakaty, wolniejsza obsługa

Grudniowe protesty będą miały formę tzw. strajku włoskiego. Pracownicy zaangażowani w akcję mają w tym czasie wykonywać swoje obowiązki bardzo drobiazgowo, co może wpłynąć np. na wolniejszą obsługę klientów. – Chcemy, żeby pracownicy wykonywali swoją pracę zgodnie z zasadami BHP, czyli rzetelnie i bez pośpiechu, a nie na akord – tłumaczy Wojciech Jendrusiak.

– Przypomnę, że zgodnie z art. 100 Kodeksu pracy "pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie". Przy tak dużym deficycie pracowników nasza akcja będzie w praktyce przypominała strajk włoski. Zależy nam na tym, aby pracownicy przestrzegali prawa, ale też oszczędzali swoje zdrowie – podkreśla.

Przygotowaliśmy też ulotkę, którą w czasie akcji będziemy wręczać każdemu pracownikowi handlu, nie tylko w wielkopowierzchniowych sklepach – mówi związkowiec.

– Naszą uwagę koncentrujemy na sieciach handlowych, głównie spożywczych, ale mamy też sygnały o problemach w małych sklepach, w galeriach handlowych – dodaje.

Pracownicy biorący udział w akcji mają być oznaczeni czarnymi wstążkami na znak żałoby. – Liczymy, że taki symbol zainteresuje klientów i sprowokuje ich do pytań, na czym polega nasz protest – tłumaczy szef OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu.

Związkowcy zachęcają również, by pracownicy handlu opowiadali klientom o swoich historiach. Planują też oznakowanie sklepów, w których będzie trwała akcja. – Na plakatach będziemy informować, że domagamy się poprawy warunków pracy – zapowiada nasz rozmówca.

Zbliża się strajk generalny w Dino

Zupełnie inaczej będzie wyglądał strajk generalny w sieci sklepów i magazynach Dino. Taka forma protestu zakłada, że pracownicy zaangażowani w akcję w wybranych dniach całkowicie powstrzymają się od wykonywania obowiązków. Pod koniec kwietnia w Dino odbył się już ogólnopolski strajk ostrzegawczy.

Uczestnicy akcji zatrzymali wówczas pracę na dwie godziny. Domagali się podwyżek pensji, ale też utworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS) i uzupełnienia braków kadrowych.

Co do zasady, organizację strajku generalnego powinny poprzedzić rokowania, mediacje i referendum strajkowe. Ale związkowcy w rozmowie z money.pl twierdzą, że pracodawca utrudnił im przeprowadzenie poszczególnych etapów. – Zorganizujemy ten strajk bez dokończenia procedury opisanej w ustawie, ponieważ przepisy dopuszczają taką możliwość – mówi nam Wojciech Jendrusiak.

Jeśli pracodawca narusza przepisy ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, czyli nie pojawia się na rokowaniach, podważa spór, a później odmawia podpisu pod protokołem rozbieżności z mediacji, a w międzyczasie zwalnia też z pracy reprezentantkę związku zawodowego, zachodzą wówczas przesłanki do tego, aby związek podejmował dalsze czynności z pominięciem ustawy – tłumaczy związkowiec.

– Podkreślam, że jako związek od początku chcieliśmy przeprowadzenia całej procedury zgodnie z prawem, ale przedstawiciele sieci Dino odmówili nam nawet dostępu do informacji niezbędnych do przeprowadzenia referendum strajkowego – dodaje nasz rozmówca.

Grudniowe protesty. Większość sieci handlowych milczy

Zwróciliśmy się do biura prasowego Dino z prośbą o komentarz do zarzutów stawianych przez związki zawodowe. Do czasu publikacji tego tekstu nie otrzymaliśmy odpowiedzi. Do zapowiedzi grudniowych protestów w sklepach w korespondencji mailowej odniosła się tylko przedstawicielka sieci Biedronka.

"Biedronka jest otwarta na dialog ze stroną społeczną i z pełnym poszanowaniem jej praw prowadzi regularne rozmowy" – przekazała nam Katarzyna Strugalska, dyrektor ds. relacji pracowniczych w tej sieci. "Ze stroną związkową spotykamy się w dobrej wierze, licząc na konstruktywne rozmowy" – dodała. 

"Jednocześnie przypominamy, że organizacja deklaruje, że jedynie 30 pracowników Jeronimo Martins Polska jest członkami ich organizacji międzyzakładowej, podczas gdy w naszej spółce zatrudnionych jest ponad 90 tys. pracowników" – podkreśla przedstawicielka sieci.

We wtorek, 17 listopada, w Centrum Partnerstwa Społecznego "Dialog" w Warszawie odbyła się pierwsza runda rokowań z udziałem władz spółki i związkowców. Kolejną turę rozmów zaplanowano za kilka tygodni. "Stawiamy sprawę jasno: jeśli 10 grudnia nie padną konkrety, podpiszemy protokół rozbieżności. Otworzy to drogę do strajku ostrzegawczego już na przełomie roku" – przekazali po spotkaniu przedstawiciele OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu.

Branża "bardzo słabo uzwiązkowiona"

Nasz rozmówca zwraca uwagę, że prowadzenie sporów zbiorowych na poziomie całej sieci sklepów jest dużo trudniejsze niż w obrębie tylko jednego zakładu. Dlatego związki zawodowe chcą odpowiednich zmian w przepisach.

Ale, jak słyszymy, część problemu leży też po stronie samych pracowników. – Mimo że nasza branża liczy blisko 2 mln osób, to wciąż jest bardzo słabo uzwiązkowiona. Według różnych szacunków do związków zawodowych należy od 5 do 8 proc. pracowników – wylicza Wojciech Jendrusiak. 

– To bardzo mało, co jest, niestety, wykorzystywane przez zagraniczne korporacje. Działanie wielu z nich sprowadza się do napędzania zysków ze sprzedaży i wyciskania siódmych potów z pracowników – dodaje przewodniczący OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu.

Wybrane dla Ciebie