Awans Polski w rankingach. Tak przyciągamy inwestorów

Redakcja money.pl 24 listopada wręczyła firmom nagrody w ramach gali Brands from Poland. Nagrodziliśmy marki, które budują wizerunek Polski jako nowoczesnego, innowacyjnego kraju. Redakcja przygotowała także raport, który pokazuje, w jaki sposób na przestrzeni ostatnich dekad zmieniał się wizerunek gospodarczy Polski - na skutek dynamicznych przemian gospodarczych. Co wynika z dokumentu?

Polska gospodarka przeszła w ostatnich dekadach jedną z najbardziej spektakularnych transformacji wśród krajów postkomunistycznych. Z państwa postrzeganego jako rynek wschodzący z tanią siłą roboczą przekształciła się w jedną z najdynamiczniej rozwijających się i najbardziej stabilnych gospodarek Unii Europejskiej. Raport money.pl pokazuje, że wizerunek kraju zmienił się diametralnie, a obecna narracja koncentruje się wokół solidnej marki gospodarczej, która coraz śmielej zaznacza swoją obecność nie tylko w Europie, ale również na rynkach globalnych.

Dane statystyczne potwierdzają skalę tego sukcesu. PKB Polski w przeliczeniu na jednego mieszkańca z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej (czyli realnej wartości pieniądza w danym kraju) wynosi obecnie 52 tys. USD. Na początku XXI wieku Polska plasowała się w sąsiedztwie takich krajów jak Gabon, Malezja czy Wenezuela. Obecnie najbliższymi celami do osiągnięcia są Japonia, Hiszpania i Wielka Brytania. W globalnym zestawieniu państw pod względem tego wskaźnika Polska awansowała od 2000 roku o 14 pozycji, zajmując obecnie 41. miejsce na świecie.

Udział Polski w kluczowych agregatach ekonomicznych Unii Europejskiej wzrósł znacząco od momentu akcesji. Obecnie kontrybucja kraju w unijne PKB, produkcję przemysłową, eksport czy konsumpcję prywatną kształtuje się na poziomie 5-6 proc. W momencie wstąpienia do Wspólnoty wskaźniki te nie przekraczały 3 proc. Oznacza to, że pozycja Polski w strukturach europejskich wzmocniła się ponad dwukrotnie w ciągu dwóch dekad członkostwa.

Pomijając europejskie raje podatkowe, polska gospodarka rosła w ostatnich dwudziestu latach najszybciej spośród wszystkich państw członkowskich UE. Średnioroczne tempo wzrostu PKB wynosiło niemal 4 proc., co znacząco przewyższało wyniki takich krajów jak Niemcy (1,1 proc.), Francja (1,1 proc.) czy Hiszpania (1,3 proc.). Polska wraz z Australią może poszczycić się najdłuższą po 1995 roku serią kolejnych lat ze wzrostem PKB spośród wszystkich państw OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju). Passę tę przerwał dopiero szok związany z pandemią COVID-19.

Jednym z kluczowych czynników dynamicznego rozwoju polskiej gospodarki była umiejętność przyciągania inwestorów zagranicznych. Od 2000 roku skumulowana wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w Polsce zwiększyła się ponad dziesięciokrotnie, osiągając poziom 345 mld USD. Tylko po 2019 roku wzrosła ona o blisko 100 mld USD, co stanowiło około 30 proc. całkowitego przyrostu w tym stuleciu. Dane te pokazują, że mimo niesprzyjającego otoczenia geopolitycznego, w tym wojny w Ukrainie, Polska nie traci na atrakcyjności w oczach międzynarodowych koncernów.

Charakter napływających inwestycji ulega jednak znaczącej zmianie. W przeszłości inwestorzy zagraniczni postrzegali Polskę przede wszystkim jako zaplecze taniej siły roboczej. Obecnie przyciąga ich coś innego, a mianowicie wysokie kwalifikacje i poziom wykształcenia lokalnych kadr. W poprzednich trzech latach aż 40 proc. przyrostu BIZ wygenerowały zaawansowane branże usługowe, takie jak IT i telekomunikacja, usługi finansowe oraz działalność profesjonalna, naukowa i techniczna. Globalne koncerny lokują w Polsce swoje centra IT, BPO (outsourcing procesów biznesowych), SSC (centra usług wspólnych) oraz laboratoria badawczo-rozwojowe.

Polska dysponuje czwartą największą w UE pulą naukowców i inżynierów, która zbliża się do 1,6 mln osób w wieku 25-64 lat. To o ponad jedną trzecią więcej niż we Włoszech. Od 2016 roku liczebność tej grupy wzrosła o 45 proc., co stanowi wynik lepszy zarówno od Europy Zachodniej (39 proc.), jak i pozostałych krajów regionu (38 proc.). Niemal co dziesiąty pracownik w Polsce jest obecnie naukowcem lub inżynierem. Pod względem liczby studentów kierunków technologii informacyjnych i komunikacyjnych Polska zajmuje czwarte miejsce w UE z 79 tys. osób, ustępując jedynie Niemcom, Hiszpanii i Francji.

Mikołaj Woźniak, prezes zarządu Volkswagen Financial Services, wskazuje na kluczowe czynniki dalszego rozwoju.

- Patrząc na ostatnie 25 lat rozwoju Polski, jasno widać, że dynamiczna zmiana wizerunku naszego kraju to w dużej mierze efekt pracy polskich firm oraz zaangażowania ludzi ich tworzących. Aby przyspieszyć tę dynamikę wzrostu, musimy inwestować w przyszłość, przede wszystkim w ludzi, w edukację, w rozwój nowych technologii oraz w ścisłą współpracę biznesu z nauką. Kluczowe znaczenie ma też stabilne, przewidywalne otoczenie prawne i podatkowe, które będzie sprzyjać rozwojowi przedsiębiorczości i nowym inwestycjom - podkreśla.

Rok 2024 przyniósł historyczne osiągnięcie w obszarze handlu zagranicznego. Polska po raz pierwszy zajęła miejsce w pierwszej dwudziestce największych eksporterów towarów na świecie. Udział kraju w globalnym eksporcie ukształtował się na poziomie około 1,6 proc., co oznacza ponad trzykrotny wzrost w porównaniu z początkiem XXI wieku. W obszarze usług Polska utrzymuje 20. pozycję w światowym zestawieniu już trzeci rok z rzędu. W wielu kategoriach produktowych udział Polski w eksporcie UE przekracza 10 proc., a kraj zajmuje miejsce na podium unijnych eksporterów w kilkudziesięciu z nich.

Polska jest zdecydowanym liderem unijnego eksportu w kilku obszarach. W przypadku okien i drzwi z tworzyw sztucznych udział wynosi 49,2 proc., mięsa drobiowego 31,6 proc., wyrobów tytoniowych 23,4 proc., opakowań drewnianych 20,4 proc., a mebli 19,3 proc. Wysokie pozycje Polska zajmuje również w eksporcie baterii i akumulatorów, elektroniki konsumenckiej, sprzętu AGD oraz taboru szynowego. Kraj umacnia pozycję nie tylko w branżach pracochłonnych, ale coraz częściej również w sektorach wysokich technologii.

Przez wiele lat głównym motorem wzrostu polskiego eksportu były operujące w kraju koncerny międzynarodowe. Sytuacja ta zaczęła zmieniać się w ostatnich latach. Po 2016 roku wyraźny trend spadkowy udziału firm z krajowym kapitałem w polskim eksporcie uległ praktycznie całkowitemu wyhamowaniu. Oznacza to, że od dłuższego czasu polskie przedsiębiorstwa dotrzymują kroku swoim zagranicznym odpowiednikom pod względem tempa ekspansji międzynarodowej, pomimo mniejszych możliwości finansowych i słabiej rozwiniętych kontaktów biznesowych. Przychody eksportowe firm z polskim kapitałem wzrosły trzykrotnie od 2008 roku, osiągając 479 mld PLN w 2024 roku.

W tegorocznej edycji prestiżowego rankingu Europe 500 firmy Brand Finance znalazło się rekordowe 14 polskich marek. To znaczący awans w porównaniu z 2016 rokiem, kiedy w zestawieniu figurowały zaledwie trzy marki z Polski. Kraj przesunął się z osiemnastego na dziesiąte miejsce, wyprzedzając między innymi Austrię, Belgię oraz Norwegię. W tym samym czasie z rankingu wypadło ponad 30 marek brytyjskich oraz odpowiednio 9, 7 i 6 marek z Hiszpanii, Szwecji oraz Danii. Wśród polskich reprezentantów znajdują się między innymi Biedronka, PKO Bank Polski, PZU, Orlen, CCC, Żabka czy Asseco Group.

Piotr Ciski, prezes zarządu Grupy Symfonia, zwraca uwagę na potencjał ekspansyjny polskich firm.

- Notowania polskiej gospodarki są coraz wyższe. Umacnia się też geopolityczna pozycja Polski. Jesteśmy szybko rosnącym, gwarantującym stabilność rynkiem, atrakcyjnym nie tylko dla zagranicznych inwestorów, ale stwarzającym także szanse na ekspansję polskich firm za granicę. W branży wysokich technologii i cyfryzacji biznesu Polska dysponuje bogatym know-how, ma doskonałych liderów i specjalistów oraz wachlarz biznesowych doświadczeń, co pozwala mądrze zarządzać przedsiębiorstwami - ocenia.

Ekspansja kapitałowa pozostawała dotychczas najsłabszym wymiarem polskiej obecności międzynarodowej. Wydaje się jednak, że w ostatnich latach nastąpił przełom. Pomiędzy 2018 a 2024 rokiem skumulowana wartość polskich bezpośrednich inwestycji za granicą wzrosła według UNCTAD (Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju) łącznie o 60 proc., osiągając pułap 40 mld USD. Za aż 62 proc. tego przyrostu odpowiadały inwestycje na rynkach zachodnioeuropejskich. Najważniejszym kierunkiem ekspansji były Czechy ze wzrostem polskich BIZ o blisko 9 mld PLN. Znaczące wzrosty odnotowano również na rynkach brytyjskim i francuskim, gdzie polskie inwestycje zwiększyły się o ponad 6 mld PLN.

Aktywność eksportowa firm rozkłada się nierównomiernie w ujęciu regionalnym. Blisko dwie trzecie całkowitej wartości polskiego eksportu generują przedsiębiorstwa zarejestrowane w czterech województwach, a konkretnie mazowieckim z 26-proc. udziałem, śląskim z 14 proc., dolnośląskim z 12 proc. oraz wielkopolskim z 11 proc. Najwyższą dynamiką rozwojową eksportu po 2008 roku mogą pochwalić się firmy z województwa podlaskiego oraz Małopolski, gdzie średnioroczne tempo wzrostu wynosiło 10-11 proc.

Polska wyróżnia się również na tle innych państw NATO pod względem wydatków obronnych. Według danych SIPRI (Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem) pomiędzy 2015 a 2024 rokiem wydatki wojskowe kraju wzrosły o 159 proc. Ich relacja do PKB zwiększyła się z około 2 do ponad 4 proc., co stawia Polskę na czele wszystkich państw członkowskich Sojuszu Północnoatlantyckiego. Pod względem łącznej wartości wydatków wojskowych sięgającej 38 mld USD Polska zajmuje trzynaste miejsce na świecie i trzecie w Unii Europejskiej. Kraj posiada już najliczniejszą armię lądową w Europie, a coroczne wysiłki modernizacyjne podnoszą jej ocenę jakościową.

Robert Kędzierski, dziennikarz money.pl