Kary nałożone na Polskę przez TSUE niekonstytucyjne? TK przekłada decyzję

Czy kary nakładane przez TSUE za niezastosowanie się do orzeczonego środka tymczasowego są niezgodne z polską konstytucją? Odpowiedź ma dla Trybunał Konstytucyjny 5 grudnia. Pierwotnie wyrok miał zostać ogłoszony 30 listopada.

Wniosek o zbadanie tej sprawy złożył w listopadzie 2021 r. prokurator generalny Zbigniew Ziobro, który domagał się stwierdzenia niekonstytucyjności regulacji prawa unijnego odnoszących się do tych kwestii. Złożenie wniosku nastąpiło po nałożeniu przez TSUE na Polskę dwóch kar finansowych - ws. kopalni Turów i ówczesnej Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

Badanie tego wniosku przez TK rozpoczęło się 19 października ub.r. Terminy rozpraw były wielokrotnie przekładane.

Ziobro zwrócił się o zbadanie zgodności z konstytucją art. 279 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zakresie, w jakim "TSUE przyjmuje, że przepis ten umożliwia nakładanie kar pieniężnych za niezastosowanie się do orzeczonego środka tymczasowego". Zaskarżył także art. 39 Statutu TSUE, który upoważnia Prezesa TSUE lub sędziego tego trybunału do nałożenia na kraj członkowski środków tymczasowych odnoszących się do kształtu ustroju i funkcjonowania konstytucyjnych organów RP.

Pisemne stanowisko prezydenta Andrzeja Dudy wpłynęło do TK w grudniu zeszłego roku, już po pierwszej rozprawie TK dotyczącej wniosku PG. "W opinii Prezydenta RP, niezależnie od krytycznej oceny zaskarżonych przez PG regulacji prawnych oraz praktyki ich stosowania, uwzględnić należy uwarunkowania prawnomiędzynarodowe. Za niepożądane należy uznać konsekwencje prawnomiędzynarodowe, skutkujące podejrzeniem, że RP nie respektuje wiążącego ją prawa międzynarodowego. Jednocześnie podkreślić należy, że obowiązkiem władz państwowych jest podejmowanie wszelkich działań mających na celu kształtowanie prawa międzynarodowego, w sposób zabezpieczających interesy państwa oraz wykorzystywanie wszelkich instrumentów prawnych, dążących do zabezpieczenia tych interesów w procesie stosowania prawa międzynarodowego" - napisał prezydent w tym stanowisku.

Przedstawiciele MSZ poparli wniosek PG i zawnioskowali o uznanie niekonstytucyjności zaskarżonych regulacji.

Sejm poprzedniej kadencji wniósł do TK w pisemnym stanowisku z lutego 2022 r. o uznanie przepisów za niekonstytucyjne. Jednak 21 listopada przedstawiciele Sejmu - już nowej kadencji - nie byli obecni podczas rozprawy w TK.

Z kolei we wtorek sędzia SN Kamil Zaradkiewicz zamieścił na swoim profilu na platformie X zdjęcie postanowienia marszałka Sejmu Szymona Hołowni z 27 listopada br. w sprawie cofnięcia pisemnego stanowiska Sejmu złożonego do tej sprawy.

W końcu października 2021 r. TSUE zobowiązał Polskę do zapłaty na rzecz Komisji Europejskiej kary w wysokości 1 mln euro dziennie za to, że nie zawiesiła stosowania przepisów odnoszących się do uprawnień ówczesnej Izby Dyscyplinarnej SN wobec sędziów. W kwietniu 2023 r. obniżono karę nałożoną na Polskę do 500 tys. euro dziennie. TSUE w ogłoszonym w czerwcu br. wyroku uznał, że reforma polskiego wymiaru sprawiedliwości z grudnia 2019 r. narusza prawo UE i tym samym uwzględnił skargę KE. Do wydania wyroku w tej sprawie naliczono Polsce ponad 500 mln euro kar.

Wcześniej - we wrześniu 2021 r. - TSUE postanowił, że Polska ma płacić KE 500 tys. euro dziennie za niewdrożenie środków tymczasowych i niezaprzestanie wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów. Naliczanie kar wstrzymano po polsko-czeskim porozumieniu w tej sprawie.