Koniec nadzwyczajnych zasad dla Ukraińców w Polsce. Rząd zdecydował

We wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wygaszającej rozwiązania wynikające z tzw. ustawy pomocowej dla obywateli Ukrainy. Zgodnie z propozycją rządu, dotychczasowy odrębny system prawny ma zostać zastąpiony jednolitym mechanizmem ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców.

Specustawa obowiązująca od 2022 r. wprowadzała uproszczone zasady pobytu, pracy, dostępu do świadczeń i edukacji dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Projekt zakłada uchylenie tych przepisów w zakresie, w jakim tworzyły osobny system dedykowany wyłącznie obywatelom Ukrainy, oraz przeniesienie części rozwiązań do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Projekt przewiduje przedłużenie legalności pobytu osób uciekających przed wojną oraz tych, których dokumenty pobytowe były automatycznie przedłużane. Do 4 marca 2027 r. będą one mogły złożyć wniosek o zalegalizowanie pobytu.

Do ustawy o ochronie cudzoziemców przeniesione zostaną regulacje dotyczące numeru PESEL UKR, który pozostanie potwierdzeniem legalnego pobytu. Papierowe zaświadczenia wydawane przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców mają zostać zastąpione elektroniczną kartą DIIA, a tożsamość i pobyt będzie można potwierdzić także w aplikacji mObywatel.

Istotną zmianą jest wprowadzenie zasady, że niezłożenie wniosku o PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski będzie oznaczało wygaśnięcie ochrony czasowej. Brak rejestracji ma być traktowany jako dorozumiana rezygnacja z tej formy ochrony.

Projekt zakłada ograniczenie świadczeń socjalnych oferowanych przez szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Opieka zdrowotna ma przysługiwać wyłącznie m.in. małoletnim, osobom pracującym, ofiarom tortur i gwałtu oraz grupom szczególnie wrażliwym w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania. Pozostali będą korzystać z opieki medycznej na zasadach obowiązujących innych cudzoziemców.

Pomoc w zakresie zakwaterowania i wyżywienia ma zostać ograniczona do osób szczególnie wrażliwych. Zakończona zostanie też możliwość zakładania działalności gospodarczej na zasadach takich jak dla obywateli Polski. Firmy już założone na podstawie specustawy będą mogły działać do końca okresu legalności pobytu.

Projekt reguluje również kwestie związane z przekazywaniem danych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozliczeniem Funduszu Pomocy oraz zobowiązaniami wynikającymi z obligacji emitowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Do końca bieżącego roku szkolnego utrzymane zostaną dodatkowe rozwiązania w szkołach, m.in. oddziały przygotowawcze, dodatkowe lekcje języka polskiego i podwyższone limity godzin dla nauczycieli. Po tym terminie placówki mają wrócić do standardowych zasad.

Nowa ustawa ma wejść w życie, co do zasady, 5 marca 2026 r.

Źródło: PAP