Spadki i darowizny na nowych zasadach. Ważne zmiany od 2026 roku

Od pierwszych dni 2026 roku wejdą w życie istotne zmiany w podatku od spadków i darowizn. Nowelizacja ustawy, podpisana przez prezydenta 18 grudnia 2025 r., ma chronić podatników przed utratą zwolnień podatkowych w sytuacjach losowych oraz uporządkować dotychczas niejednoznaczne terminy.

Resort finansów podkreśla, że nowe regulacje obejmą zarówno zwolnienie podatkowe dla najbliższej rodziny, jak i zwolnienie przy nabyciu przedsiębiorstwa w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego. Kluczowe znaczenie nadal będzie miało dochowanie terminów, ale ustawodawca wprowadza mechanizmy, które mają zapobiegać nadmiernie dotkliwym konsekwencjom ich przekroczenia.

Najważniejszą zmianą jest dodanie do ustawy nowego art. 4c. Przepis ten umożliwi członkom najbliższej rodziny – m.in. małżonkowi, dzieciom, rodzicom, rodzeństwu, pasierbom, ojczymowi i macosze – przywrócenie terminu na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw (formularz SD-Z2), jeśli wykażą, że uchybienie nastąpiło bez ich winy.

Taka sama zasada obejmie zgłoszenie nabycia przedsiębiorstwa lub udziału w nim (SD-ZP). Dotychczas przekroczenie sześciomiesięcznego terminu skutkowało utratą zwolnienia i opodatkowaniem nabycia na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej. Ministerstwo Finansów wskazuje, że w praktyce nawet pół roku bywa niewystarczające, gdy podatnik zetknie się z nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi.

Nowe przepisy regulują również skutki procesowe. Jeżeli organ podatkowy odmówi przywrócenia terminu, a następnie wyda decyzję wymiarową, to po prawomocnym rozstrzygnięciu sądu administracyjnego przywracającym termin decyzja zostanie uchylona, a postępowanie umorzone. Analogicznie stanie się w sytuacji, gdy postępowanie podatkowe jeszcze trwa.

Drugim filarem zmian jest doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu - przypomina infor.pl. Od 2026 r. będzie on powiązany z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Rozwiązanie to ma lepiej odpowiadać praktyce oraz przepisom Kodeksu Cywilnego.

Nowelizacja porządkuje także terminy składania zeznań podatkowych. Wprost zapisano, że podatnik ma miesiąc na złożenie zeznania od dnia powstania obowiązku podatkowego. Dotyczy to również sytuacji, gdy obowiązek powstaje ponownie, np. po późniejszym stwierdzeniu nabycia wcześniej niezgłoszonego spadku.

Jeżeli podatnik nie zgłosi nabycia w terminie sześciu miesięcy i nie skorzysta ze zwolnienia, będzie zobowiązany do złożenia zeznania SD-3 w ciągu miesiąca od upływu tego terminu. W przypadku odmowy przywrócenia terminu miesiąc na złożenie zeznania będzie liczony od dnia, w którym odmowa stanie się ostateczna - czytamy.

Przepisy przejściowe przewidują, że nowe zasady przywracania terminów obejmą nabycia dokonane po wejściu w życie ustawy, a także te przypadki, w których sześciomiesięczny termin jeszcze nie upłynął, lecz podatnik nie dokonał zgłoszenia z przyczyn losowych. Z kolei nowe reguły dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego i terminów zeznań znajdą zastosowanie do zdarzeń, które nastąpią już po wejściu w życie nowelizacji.

Źródło: infor.pl