Ważna decyzja dla frankowiczów. Chodzi o potrącenie kapitału po unieważnieniu kredytu
TSUE uznał, że bank, który udzielił kredytu denominowanego we franku szwajcarskim, może wezwać do zwrotu kapitału przez zgłoszenie zarzutu potrącenia. Jednocześnie podkreślił, że konsument musi być poinformowany o skutkach takiego działania.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie przeciwko bankowi Santander wydał w grudniu 2024 r. wyrok częściowy. Stwierdził nieważność umowy kredytu hipotecznego denominowanego we franku szwajcarskim. Jednak w związku z wątpliwościami co do skutków, jakie unieważnienie umowy będzie mieć dla konsumenta, zadał TSUE pięć pytań dotyczących wykładni dyrektywy w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
TSUE o rozliczaniu unieważnionych umów frankowych
Warszawski sąd zastanawiał się zwłaszcza, czy bank mógł podnieść w toku procesu zarzut potrącenia wierzytelności o zwrot kapitału kredytu jako zarzut ewentualny, użyty na wypadek, gdyby sąd nie uwzględnił stanowiska banku, który generalnie utrzymywał w toku procesu, że umowa kredytu jest ważna i nie zawiera nieuczciwych warunków umownych. Sąd podkreślał, że uwzględnienie zarzutu potrącenia mogłoby doprowadzić do częściowego obciążenia konsumenta kosztami procesu.
Kiedy prezes jest problemem w firmie? Mówi o swojej lekcji
TSUE w odpowiedzi stwierdził, że uwzględnienie przez sąd krajowy zarzutu potrącenia zgłoszonego przez bank nie jest sprzeczne z unijnym prawem. Zrobił jednak zastrzeżenie, że konsument powinien zostać poinformowany o konsekwencjach stwierdzenia nieważności umowy i dąży do jej podważenia, mając wiedzę o ewentualnych roszczeniach banku dotyczących kapitału.
Sędziowie trybunału w Luksemburgu doszli bowiem do wniosku, że w takiej sytuacji potrącenie kapitału stanowi jeden ze sposobów uzyskania przez bank zwrotu pożyczonego kapitału, do czego bank ma prawo po stwierdzeniu nieważności umowy. Potrącenie pozwala też uniknąć mnożenia postępowań i związanych z nimi dodatkowych kosztów, które mogłyby obciążyć także konsumenta.
TSUE zastrzegł też, że jeśli chodzi o wpływ uwzględnienia zarzutu potrącenia na koszty procesu, to podział kosztów nie może zniechęcać konsumenta do korzystania z prawa zwrócenia się do sądu w celu stwierdzenia nieważności umowy kredytu. Jak podkreślił, obowiązkiem sądu będzie dokonanie w tym duchu wykładni prawa krajowego, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.
Odpowiedź na pytania prejudycjalne nie rozstrzyga sporu toczącego się przed sądem krajowym. To on wyda wyrok, uwzględniając wyrok TSUE.
