Wydatki na obronność w UE mogą stymulować wzrost gospodarczy

Analiza Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazuje, że zwiększenie nakładów na zbrojenia będzie wspierać rozwój gospodarczy w Europie. Według danych Europejskiego Banku Centralnego, wydatki obronne przyczynią się do zwiększenia tempa wzrostu gospodarczego strefy euro o 0,1 pkt. proc. rocznie w latach 2026-2027, przy minimalnym wpływie na inflację.

RAFAH, GAZA - FEBRUARY 22: Weapons belonging to the Israeli army are on display as Al-Qassam Brigades, the armed wing of Hamas, preparations to hand over six Israeli hostages as part of the seventh exchange deal in the first phase of the ceasefire agreement in Gaza on February 22, 2025 in Rafah, Gaza. The group has designated two handover sites: one in Rafah, southern part of the besieged enclave, and another in Nuseirat, central Gaza. Two Israeli captives, Tal Shoham and Avera Mengistu, are expected to be handed over at this location. (Photo by Abdallah F.s. Alattar/Anadolu via Getty Images)

Wydatki na obronność rosną

Źródło zdjęć: © GETTY | Anadolu

oprac. Robert Kędzierski

21 sierpnia 2025, 09:56

Najbardziej optymistyczny scenariusz zakłada zwiększenie wzrostu gospodarczego nawet o 0,4-0,6 pkt. proc. w 2027 roku, pod warunkiem większego nacisku na inwestycje oraz pełnego finansowania zadłużeniem. Finansowanie poprzez zadłużenie w krótkim okresie mniej osłabia popyt niż szybkie podwyżki podatków, jednak z czasem zwiększa koszt obsługi długu publicznego.

Efektywność makroekonomiczna wydatków obronnych jest uzależniona od aktualnego stanu koniunktury oraz możliwości przełożenia tych środków na realną produkcję. Nie wszystkie badania potwierdzają jednak pozytywny wpływ dodatkowych wydatków zbrojeniowych na PKB. Przeniesienie środków budżetowych na zbrojenia kosztem innych sektorów może negatywnie wpłynąć na rozwój gospodarczy.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

DLA CIEBIE
Biznes od środka x Mbank

Wyzwania i warunki efektywności wydatków obronnych

Kluczowym czynnikiem dla wzrostu gospodarki Unii Europejskiej jest realizacja możliwie dużej części zakupów zbrojeniowych wewnątrz wspólnoty. Wysoki udział importu oraz napięty rynek pracy mogą działać ujemnie na tempo wzrostu gospodarczego. Istotnym wyzwaniem pozostaje także fragmentacja popytu na szczeblu unijnym, która zmniejsza efektywność wydatków.

Wspólne zamówienia oraz koordynacja łańcuchów dostaw mogłyby zoptymalizować zakres wydatków oraz zwiększyć wzrost gospodarczy. Obecnie poziom wydatków na obronność w krajach UE jest zróżnicowany - najwyższy notują państwa bałtyckie oraz Polska, które jednocześnie utrzymują relatywnie niski poziom zadłużenia publicznego.

Aby wydatki zbrojeniowe skutecznie wspierały wzrost i produktywność, kluczowa jest właściwa konstrukcja programów zbrojeniowych. Wydatki powinny mieć charakter inwestycyjny oraz być przeznaczone na modernizację i rozwój infrastruktury. Długotrwały efekt gospodarczy pojawia się tam, gdzie obok zakupów sprzętu rozwijane są także kompetencje pracowników, a rezultaty prac badawczo-rozwojowych znajdują zastosowanie cywilne.

Projekty o charakterze dualnym wywołują pozytywne efekty uboczne w postaci podniesienia produktywności również poza sektorem obronnym i stanowią skuteczniejszy bodziec popytowy dla całej gospodarki. Z perspektywy makroekonomicznej efektywność i priorytetyzacja wydatków są równie istotne jak ich skala - dobrze zaprojektowany program inwestycyjny generuje większe korzyści dla całej gospodarki.