Znika relikt PRL, żegnamy użytkowanie wieczyste. To wstęp do "katastru"?

Miliony Polaków wraz z dniem 1 stycznia stały się współwłaścicielami gruntów, które wcześniej były objęte użytkowaniem wieczystym. Niektórzy obawiają się, że masowe uwłaszczenie będzie pretekstem do wprowadzenia podatku katastralnego. Takie rozwiązanie na pewno skutkowałoby sporymi kosztami.

Użytkowanie wieczyste przechodzi do historii. Znika z Polski relikt PRL

Źródło zdjęć: © East News

3 lutego 2019, 07:22

Informacje o możliwości wprowadzenia podatku katastralnego pojawiają się już od dłuższego czasu. Właśnie dlatego wiele osób przestało traktować poważnie te doniesienia. Z pewnością byłyby one bardziej uzasadnione, gdyby jakakolwiek partia polityczna otwarcie zadeklarowała chęć radykalnej zmiany systemu opodatkowania nieruchomości. Taka reforma wiązałaby się nie tylko z dużymi stratami politycznymi, które są ryzykowne dla każdego rządzącego ugrupowania - ostrzegają eksperci portalu RynekPierwotny.pl.

Czytaj też: Podatek od sprzedaży nieruchomości. Kiedy trzeba go zapłacić?

Warto również zdawać sobie sprawę, że wprowadzenie "katastru" wymusiłoby poważne zmiany dotyczące innych danin. W takiej sytuacji trzeba byłoby zrezygnować z dotychczasowego podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego. Samorządy na pewno chciałyby, żeby nowy podatek zrekompensował im utracone wpływy. Oznaczałoby to konieczność starannej analizy wpływów podatkowych (nawet w skali każdej gminy) i wprowadzenia zróżnicowanych regionalnie stawek podatku. Jeszcze większym problemem wydaje się konieczność stworzenia spójnego i sprawiedliwego systemu powszechnej wyceny (taksacji) nieruchomości.

Czytaj też: Zmiany w bonifikatach. Sejm przyjął nowelizację ustawy o przekształceniach użytkowania wieczystego we własność

W obecnej sytuacji istnieją również bariery ekonomiczne dotyczące ewentualnego wprowadzenia podatku zależnego od wartości działek i budynków. Jako przykład można podać negatywny wpływ podatku katastralnego na ceny polskich mieszkań, które często są obciążone kredytami mieszkaniowymi przynajmniej do 80% aktualnej wartości. Uniknięcie problemów z zabezpieczeniami kredytów oraz ewentualnych protestów właścicieli nieruchomości byłoby możliwe dzięki ustaleniu bardzo niskiej stawki „katastru” (np. 0,03% - 0,05% rocznie w odniesieniu do wartości mieszkań). Można jednak zadać sobie pytanie, czy niewielki wzrost wpływów z opodatkowania nieruchomości skompensowałby wysokie koszty wprowadzenia podatku katastralnego (dotyczące np. masowej wyceny nieruchomości).

Nie istnieje jeden wzorzec podatku katastralnego

Perspektywy podatku katastralnego w Polsce komplikuje brak jednolitego i sprawdzonego sposobu funkcjonowania tej daniny, na którym można by się wzorować. Po sprawdzeniu informacji dotyczących "katastru" w wybranych krajach UE okazuje się, że te państwa stosują różne rozwiązania (zobacz poniższa tabela). Przykładowo we Francji podstawą do obliczenia podatku katastralnego jest 50% hipotetycznej, rocznej sumy czynszów. Z kolei na terenie Niemiec obowiązuje bardzo duże (ponad dwukrotne) zróżnicowanie lokalnych współczynników służących do ustalania "katastru".

Czytaj też: Dobre wiadomości dla kierowców. Bezterminowy brak opłat na A2

Rozwiązania stosowane u naszych zachodnich sąsiadów niekoniecznie powinny stanowić wzór do naśladowania. Krytyka podatku katastralnego w Niemczech, niedawno wymusiła jego stopniową reformę. Wspomniana reforma wygeneruje duże koszty ze względu na potrzebę masowego i sprawiedliwego zaktualizowania wycen gruntów. Ten przykład potwierdza, że podatek katastralny bywa rozwiązaniem kosztownym oraz kłopotliwym pod względem organizacyjnym. Koszty administracyjne związane na przykład z taksacją nieruchomości, później niestety zostają przeniesione na podatników.