Sprzedaż aut używanych po nowemu. Kogo dotkną zmiany?

Unia Europejska przyjęła nowe regulacje dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym w sektorze motoryzacyjnym, które mają znaczący wpływ na rynek pojazdów używanych. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738, opublikowane 24 lipca 2026 r., ustanawia nowe wymogi w zakresie projektowania pojazdów, ich przetwarzania po wycofaniu z eksploatacji oraz przenoszenia prawa własności. Celem tych zmian jest ograniczenie ilości odpadów, zwiększenie poziomu recyklingu oraz lepsza identyfikowalność pojazdów, które z różnych przyczyn przestają być zdatne do użytku.

Fundamentem nowych przepisów jest precyzyjne określenie, kiedy samochód przestaje być traktowany jako pojazd używany, a staje się "pojazdem wycofanym z eksploatacji". Kryteria te, szczegółowo opisane w załączniku do rozporządzenia, mają wyeliminować wątpliwości interpretacyjne, które towarzyszyły poprzednim regulacjom.

Akt prawny dzieli te kryteria na wiążące oraz orientacyjne. Wśród czynników, które automatycznie nadają autu status odpadu, wymienia się m.in.:

• pocięcie pojazdu na części,
• jego całkowite zniszczenie w wyniku pożaru,
• zatopienie powyżej poziomu tablicy rozdzielczej.

Istotnym punktem dla właścicieli pojazdów jest podejście do szkód komunikacyjnych. Zgodnie z informacjami zawartymi w rozporządzeniu, zgłoszenie przez zakład ubezpieczeń technicznej szkody całkowitej, oparte na ocenie rzeczoznawcy, jest jednym z kryteriów kwalifikujących pojazd do grupy wycofanych z eksploatacji.

Przepisy nakładają również na rzeczoznawców obowiązek oceny statusu pojazdu podczas szacowania szkód powypadkowych. Warto zaznaczyć, że w przypadku wątpliwości właściwe organy mogą żądać od właściciela dokumentacji potwierdzającej, że pojazd nie jest odpadem, co może przybrać formę oceny technicznej lub ważnego świadectwa zdatności do ruchu drogowego.

Najbardziej odczuwalne zmiany dla uczestników rynku dotyczą dokumentacji towarzyszącej sprzedaży. Zgodnie z art. 36 rozporządzenia, podmioty gospodarcze uczestniczące w przeniesieniu własności używanego pojazdu mają obowiązek przedstawić potencjalnemu nabywcy dokument potwierdzający, że auto nie jest wycofane z eksploatacji.

Obowiązek ten dotyczy wszystkich form handlu, w tym aukcji, sprzedaży przez platformy internetowe czy umów zawieranych na odległość. Sprzedający musi wykazać, że pojazd jest zdatny do ruchu drogowego lub przedstawić ocenę techniczną wykonaną zgodnie z załącznikiem I.

Regulacje te traktują w sposób odrębny osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej. W ich przypadku obowiązek przedstawiania specjalnej dokumentacji statusu pojazdu nie jest powszechny. Zgodnie z art. 36 ust. 2, osoba prywatna będzie musiała dostarczyć takie potwierdzenie tylko w dwóch ściśle określonych sytuacjach. Pierwszą jest deklaracja całkowitej szkody ekonomicznej wystawiona przez ubezpieczyciela.

Drugą jest transakcja przeprowadzona w całości za pośrednictwem platformy internetowej, w której nie dochodzi do fizycznego spotkania sprzedającego i kupującego ani osób działających w ich imieniu. W pozostałych przypadkach prywatnej sprzedaży nowe przepisy nie nakładają na właścicieli dodatkowych obowiązków administracyjnych.

Rozporządzenie kładzie również nacisk na uszczelnienie systemu wywozu pojazdów poza granice Unii Europejskiej. Od 1 września 2031 r. wejdą w życie rygorystyczne wymogi dotyczące eksportu aut używanych do państw trzecich. Główna zasada głosi, że wywóz będzie możliwy wyłącznie w przypadku pojazdów, które nie zostały uznane za wycofane z eksploatacji i jednocześnie posiadają status zdatności do ruchu drogowego w dniu zgłoszenia wywozowego. Wyjątek przewidziano jedynie dla pojazdów o szczególnym znaczeniu kulturowym, takich jak auta zabytkowe czy kolekcjonerskie, które spełnią wymogi określone w załączniku II.

Aby umożliwić organom celnym skuteczną weryfikację, eksporterzy będą zobowiązani do przekazywania szczegółowych danych, w tym numeru VIN oraz oświadczenia o spełnieniu wymogów zdatności technicznej. Wprowadzenie tych procedur ma na celu wyeliminowanie z rynku międzynarodowego pojazdów, które w rzeczywistości są odpadami niebezpiecznymi, a wciąż trafiają do państw trzecich pod pozorem bycia autami używanymi.

Rozporządzenie weszło w życie 13 sierpnia 2026 r., jednakże poszczególne przepisy zaczną obowiązywać w różnych terminach. Państwa członkowskie, w tym Polska, mają czas na dostosowanie krajowych systemów administracyjnych i rejestracyjnych. Kluczowe jest zrozumienie, że nowe prawo nie ma na celu utrudnianie życia przeciętnemu kierowcy, lecz uporządkowanie rynku obrotu pojazdami i zapewnienie, że trafiające do recyklingu auta będą przetwarzane zgodnie z najwyższymi standardami środowiskowymi. Dla podmiotów gospodarczych oznacza to konieczność wdrożenia nowych procedur dokumentacyjnych, natomiast dla osób prywatnych – większą przejrzystość w sytuacjach, gdy kupują auto po szkodzie całkowitej lub przez platformy handlowe.

System, nad którym prace mają być kontynuowane w najbliższych latach, ma docelowo korzystać z nowoczesnych narzędzi cyfrowych, takich jak platforma MOVE-HUB, ułatwiająca wymianę informacji między krajowymi rejestrami pojazdów a organami celnymi. Dzięki temu weryfikacja statusu samochodu w czasie rzeczywistym ma stać się standardem, co w przyszłości powinno znacząco ograniczyć zjawisko tzw. zaginionych pojazdów, czyli aut, które po wycofaniu z eksploatacji nigdy nie trafiły do legalnego zakładu przetwarzania, lecz zostały nielegalnie rozebrane lub wywiezione.